Overslaan en naar de inhoud gaan
Home

Hoofdnavigatie

  • Oefenen
  • Forum
  • Uitleg

Complete teksten

Crime passionnel

Misdaad en straf
Gekrenkt door gebroken huwelijksbeloftes pleegt een jonge vrouw een dramatische en bloedige wraakactie op haar minnaar. Het lijkt misschien een klassiek filmscenario, maar het gebeurde echt! In 1690...

Weduwe met brandmerk op haar rug

Misdaad en straf
Nederlands

Cathalina Peters heeft kant gestolen en wordt opgepakt. Tijdens het verhoor in de gevangenis verklaart zij weduwe te zijn en ook al eens ergens anders iets gestolen te hebben. Dat blijkt wel uit het...

Een 17e-eeuws smokkelnetwerk (2025)

Wedstrijdteksten
Nederlands
In 1694 voerde de soeverein-baljuw van Vlaanderen onderzoek naar vier mannen die betrokken waren bij de smokkel van goederen vanuit de Republiek naar Frankrijk. Lees welke vragen de soeverein-baljuw...

Blaffende honden in de kerk

Dagelijks leven
Nederlands
Blaffende honden bijten niet, zegt het spreekwoord. Maar al dat geblaf kan wel storend zijn, zeker tijdens de kerkdienst waardoor de gelovigen de preek niet kunnen verstaan. Dat was het geval in het...

Eedaflegging voor burgemeester, schepenen en tresorier

Stad en land
Nederlands
Iemand die een openbare functie aanvaardt, legt gewoonlijk een ambtseed af. Een eed is een plechtige verklaring dat men iets zal doen. Ook in de periode voor 1811 moesten overheidsdienaren een eed...

Brief van Anna Maria van Schurman

Dagelijks leven
Latijn
In 1645 stuurt Anna Maria van Schurman een brief aan Johannes Smetius over zijn boek Oppidum Batavorum en zijn collectie van Romeinse oudheden. Zij spreekt haar bewondering uit en bedankt Smetius voor...

Verwondingen na een aanval van een 'vreede' stier, 1656

Dagelijks leven
Nederlands
Terheijden, 15 juli 1656. Op die dag wordt de chirurgijn geroepen bij het ziekbed van een tachtigjarige vrouw, die is aangevallen door een 'vreede' stier. Ze heeft behoorlijk wat kwetsuren, die in de...

Het 'horlogie' van Hilvarenbeek, 1653

Dagelijks leven
Nederlands
In deze akte uit het archief van het dorpsbestuur van Hilvarenbeek kun je lezen hoe de schepenen een overeenkomst aangaan met 'horlogemaker' Hendrik vanden Ende voor het onderhoud van de torenklok...

Troebelen tijdens het Twaalfjarige Bestand

Oorlog en rampen
Nederlands
Oisterwijk, het jaar 1611. De wapenstilstand tussen de Spaanse en de Staatse troepen is al enkele jaren oud. Er wordt niet of nauwelijks gevochten tussen beide partijen. Maar rustig is het allerminst...

Veedieven in Donegall in 1691 / Cattle thieves in Donegall in 1691

Oorlog en rampen
Engels
NL: In 1690 begon koning Willem III zijn campagne in Ierland. Eén van zijn officieren was Godard van Reede. Zo kwam veel correspondentie en administratie van deze militaire campagne terecht in het...

Papen in Baarschot, 1682

Misdaad en straf
Nederlands
In 1682 wordt de in Baarschot wonende Jan van Dun veroordeeld tot een boete van 200 gulden omdat hij zijn huis in Mierde heeft laten gebruiken ' tot de exercitie v an de pauselijke supersticie'. Bron...

Pensioen voor Pivioen

Van wieg tot graf
Nederlands
Jacques Pivioen is 40 jaren. Hij wil zich verblijden in zijn oude dagen. Zijn pensioen is nog niet geregeld. Daarvoor richt hij zich tot het stadsbestuur van Nijmegen. Dat heeft hij vroom gediend als...

Boodschappenlijst uit Oisterwijk, 1673

Dagelijks leven
Nederlands
Regionaal Archief Tilburg, Archief 845 Dorpsbestuur van Oisterwijk, 1390-1814: invnr. 450 "Lyste van 't gene de dingbancke van Oysterwyck weeckelyck ten minste van doen hebben voor hare ingesetenen...

De verleiding van de duivel

Van wieg tot graf
Nederlands
De schoenmakersdochter Elisabeth Strouven stichtte in Maastricht een devote gemeenschap voor vrouwen. Lijsbeth Dries, de dochter van de burgemeester, sloot zich bij Strouvens gemeenschap aan, maar...

Ook op zee is het niet veilig (2022)

Wedstrijdteksten
Nederlands
Tijdens een oorlog wordt de strijd niet alleen op het land uitgevochten, ook op zee is het niet veilig. Een gewone handelsreis kan dan heel verkeerd aflopen, zoals deze attestatie laat zien.

Een exotisch trauma als excuus (2022)

Wedstrijdteksten
Nederlands
Na een gewelddadig incident wordt Adriaan de Scheppere door een raadsheer van de Raad van Vlaanderen op de rooster gelegd. In een poging zijn hachje te redden rechtvaardigt de verdachte tijdens dat...

De geboorte van Ardt Schaetzen

Dagelijks leven
Nederlands
In de 17de eeuw schreef Arnold Schaetzen, een voorname Tongerse aristocraat uit Tongeren, deze familiekroniek. Het is een soort dagboek waarin hij de kindertijd van zijn acht kinderen met zijn eerste...

Diefstal tijdens de vrede van Nijmegen

Misdaad en straf
Nederlands

Grietje Keyen was tijdens de periode van onderhandelingen die zou leiden tot de Vrede van Nijmegen, dienstmeisje in de hofhouding van de ambassadeur van Denemarken in de Burchtstraat. Grietje had in...

Wolf in 's Gravenmoer

Dagelijks leven
Nederlands

De wolf is al weer enkele jaren een vaste waarde in Nederland. De meningen over de wolf lopen nogal uiteen: de een is blij dat de wolf, na eeuwen afwezig te zijn geweest, weer terug is in Nederland...

Burgerbrief als oudedagsvoorziening

Van wieg tot graf
Nederlands

Koopman Willem Berndts kan zijn burgerbrief van Nijmegen gebruiken in de handel. Voor zijn nakomelingen is de brief de toegang tot een goede oudedagsvoorziening in het Burgergasthuis.

Bezette stad

Oorlog en rampen
Nederlands

In september 1692 veroverde een Noord-Nederlands leger de Vlaamse stad Veurne, die in 1667 door Lodewijk XIV was ingenomen, op de Fransen. Op de vierentwintigste van die maand gaf de Staatse...

Verhuizing in de tijd

Dagelijks leven
Nederlands

Advocaat Johan van Someren in Dordrecht aanvaardt de benoeming tot pensionaris van Nijmegen. In een brief aan het stadsbestuur laat hij weten dat hij op 1 mei 1655 uit Dordt zal verhuizen. Het...

De miraculeuze madonna van Kortrijk

Stad en land
Nederlands

In 1636 werd de Kortrijkse metselaar Jan van Neste geplaagd door een duistere macht. Zijn echtgenote besloot daarom de hulp van het miraculeuze beeld van Onze-Lieve-Vrouw van Groeninge in te roepen...

De vrouw met de baard

Stad en land
Nederlands

In 1659 konden de inwoners van Brugge zich vergapen aan een bijzonder schouwspel. In de schermschool van de stad kon men namelijk tegen betaling naar een dame met weelderige gezichtsbeharing gaan...

Twist over priesters

Van wieg tot graf
Nederlands

Op het platteland aan de zuidgrens van de Nederlanden zijn er meningsverschillen over welke priesters een functie in de kerk mogen vervullen. In deze tekst zie je dat deze kwestie ook op hoog niveau...

Een geplunderde woning in Hasselt

Van wieg tot graf
Nederlands

Kort voor 1670 besliste het stadsbestuur van Hasselt dat Gielis Vandenbergh en zijn echtgenote hun huis moesten verlaten. Daar had immers de pest geheerst. Toen zijn weduwe een tijd later weer in haar...

Een kundige chirurgijn

Van wieg tot graf
Nederlands

In 1671 leverden de schepenen van Gingelom een attestatie af over de bekwaamheid van de chirurgijn in hun dorp. Met het wegsnijden van een gezwel uit de borst van een ingezetene, en vervolgens haar...

Ongewenst vaderschap

Van wieg tot graf
Nederlands

In de zomer van 1691 werd in het kleine dorp Opleeuw bij Borgloon gefluisterd dat het kind dat Mechel Dunbiers verwachtte, wellicht van Wolter Smets was. Wolter was daarvan niet gediend, en schakelde...

Losgeld voor een schipper

Handel en koloniën
Nederlands

Verzekering tegen slavernij. Dat was mogelijk in Broek in Waterland waar een fonds was opgericht om losgeld voor gevangen genomen zeelieden te kunnen betalen. Ook de echtgenote van een schipper...

Met piek, musket of bijl

Oorlog en rampen
Nederlands

In het Rampjaar 1672 werd de Republiek van alle kanten bedreigd. Het was dus zaak om de verdediging op orde te brengen. Ook van het dorp Watergang werd in kaart gebracht wie zo nodig ingezet konden...

De spa in de dijk

Armoede en rijkdom
Nederlands

Als boer met land grenzend aan de Waterlandse Zeedijk had je het niet makkelijk. Je moest ‘jouw’ stuk dijk onderhouden. Als dat niet meer lukte zat er niets anders op dan de spa in de dijk te steken...

Genezenverklaring uit Jisp

Dagelijks leven
Nederlands

Waarschijnlijk nodig om weer aan het werk te kunnen gaan, deze genezenverklaring van Jan Tijszoon opgesteld door de burgemeester van Jisp in 1674. In het Noord-Hollandse Jisp was de familie Ploegher...

Kalvermarkt verplaatst

Stad en land
Nederlands

De markt van Purmerend is eeuwen lang een begrip geweest. Het stadsbestuur heeft heel wat keren een keur uitgevaardigd om de handel in goede banen te leiden. In 1696 bijvoorbeeld werd de...

Jennifer Hoffman

Verborgen Verleden
Nederlands

De voorvader van actrice Jennifer Hoffman was borgemeester van Veghel. Hij bleek in 1629, in de periode dat 's-Hertogenbosch belegerd werd door Frederik-Hendrik, een bijzondere rol te hebben gespeeld...

Een stadsbestuur roept de hulp van een pestmeester in, 1623

Oorlog en rampen
Nederlands

In de tweede helft van 1623 werden de inwoners van Herk-de-Stad in Belgisch Limburg door een dodelijke en besmettelijke ziekte getroffen. Het duurde tot december voordat de stadsmagistraat een akkoord...

Loon naar werken (2020)

Wedstrijdteksten
Nederlands

Een schoolmeester uit een Zeeuws dorpje op Zuid-Beveland krijgt zijn traktement voor verleende diensten in de kerk uitbetaald door de rentmeester der geestelijke goederen over Zuid-Beveland en...

  • Meer laden
Deze website is een initiatief van
Ontwikkeling
Styling
2e prijs jury & 3e prijs publiek
Vragen of suggesties?

Mail ons via info@watstaatdaer.nl

contact & informatie
Opmerking