Overslaan en naar de inhoud gaan

Crime passionnel

Gekrenkt door gebroken huwelijksbeloftes pleegt een jonge vrouw een dramatische en bloedige wraakactie op haar minnaar. Het lijkt misschien een klassiek filmscenario, maar het gebeurde echt! In 1690 stond Maria Jacoba de Turenne terecht voor de moordaanslag op haar geliefde Jacob Nijpels. Transcribeer zelf de aanklacht van de heren commissarissen-deciseurs... 

Het verrassende oordeel lees je in het procesdossier

Historisch Centrum Limburg, Brabantse commissarissen-deciseurs Maastricht, toegangsnr. 20.091B, inv.nr. 742. 

 

 

niveau
  • Omme te fonderen de conclusie
    op t eijnde deses te nemen seijd ende
    stelt den heer clager in feijt het
    naarvolgendende omni meliori modo

    Dat de beclaagde haar niet ontsien
    en heeft gewapent met een geladen
    pistole opden novembris des jaars
    1689 te gaan in t huijs van Jacob
    Nijpels, tegenwoordigh haren man

    Dat sij alsdoen van intentie ende
    van meenings is geweest denselven
    Jacob Nijpels ter neder te schieten

    Dat sij om dese hare meninge
    meer te doen blijken deselve pistool
    op sijn lijff geset, ende den haan
    affgetrocken heeft, dogh dat de
    pistole ketsde

    Dat zij daar naar haar verborgen heeft
    in den stal van t selve huijs ende aldaar
    gebleven tot laat inden avont
    alswanneer sij uijt den stal is gegaan
    ende den geseijden Jacob Nijpels door
    de glaasvensters vande keuken heeft 
    geobserveert

    Dat sij beclaagde gesien hebbende
    dat Jacob Nijpels nao bedde
    gingh hem stillekens gevolgd
    heeft

    Dat sij Nijpels sijnde sonder licht
    sij beclaagde achter hem de kamer
    is ingegaan, ende haar stil gehouden
    heeft tot dat hij te bedde was

    Dat sij alsdoen eijndelijk den 
    voornoemde Jacob Nijpels toegevallen is
    met een mes in de hand

    Dat sij hem heeft gegeven
    eenige sware steeken op verscheijde
    plaatsen

    Dat onder anderen sij hem
    heeft gegeven een dodelijken steek
    achter in de rugge penetrerende
    tot inde longe

    Hebbende met allen dit doen
    genoegsaam betoond de intentie
    ende den wille die sij gehad
    heeft om den geseijden Jacob
    Nijpels om hals te brengen
     

  • Omme te fonderen de conclusie
    op t eijnde deses te nemen seijd ende
    stelt den heer clager in feijt het
    naarvolgendende omni meliori modo

    Dat de beclaagde haar niet ontsien
    en heeft gewapent met een geladen
    pistole opden novembris des jaars
    1689 te gaan in t huijs van Jacob
    Nijpels, tegenwoordigh haren man

    Dat sij alsdoen van intentie ende
    van meenings is geweest denselven
    Jacob Nijpels ter neder te schieten

    Dat sij om dese hare meninge
    meer te doen blijken deselve pistool
    op sijn lijff geset, ende den haan
    affgetrocken heeft, dogh dat de
    pistole ketsde

    Dat zij daar naar haar verborgen heeft
    in den stal van t selve huijs ende aldaar
    gebleven tot laat inden avont
    alswanneer sij uijt den stal is gegaan
    ende den geseijden Jacob Nijpels door
    de glaasvensters vande keuken heeft 
    geobserveert

    Dat sij beclaagde gesien hebbende
    dat Jacob Nijpels nao bedde
    gingh hem stillekens gevolgd
    heeft

    Dat sij Nijpels sijnde sonder licht
    sij beclaagde achter hem de kamer
    is ingegaan, ende haar stil gehouden
    heeft tot dat hij te bedde was

    Dat sij alsdoen eijndelijk den 
    voornoemde Jacob Nijpels toegevallen is
    met een mes in de hand

    Dat sij hem heeft gegeven
    eenige sware steeken op verscheijde
    plaatsen

    Dat onder anderen sij hem
    heeft gegeven een dodelijken steek
    achter in de rugge penetrerende
    tot inde longe

    Hebbende met allen dit doen
    genoegsaam betoond de intentie
    ende den wille die sij gehad
    heeft om den geseijden Jacob
    Nijpels om hals te brengen
     

  • Omme te fonderen de conclusie
    op t eijnde deses te nemen seijd ende
    stelt den heer clager in feijt het
    naarvolgendende omni meliori modo

    Dat de beclaagde haar niet ontsien
    en heeft gewapent met een geladen
    pistole opden novembris des jaars
    1689 te gaan in t huijs van Jacob
    Nijpels, tegenwoordigh haren man

    Dat sij alsdoen van intentie ende
    van meenings is geweest denselven
    Jacob Nijpels ter neder te schieten

    Dat sij om dese hare meninge
    meer te doen blijken deselve pistool
    op sijn lijff geset, ende den haan
    affgetrocken heeft, dogh dat de
    pistole ketsde

    Dat zij daar naar haar verborgen heeft
    in den stal van t selve huijs ende aldaar
    gebleven tot laat inden avont
    alswanneer sij uijt den stal is gegaan
    ende den geseijden Jacob Nijpels door
    de glaasvensters vande keuken heeft 
    geobserveert

    Dat sij beclaagde gesien hebbende
    dat Jacob Nijpels nao bedde
    gingh hem stillekens gevolgd
    heeft

    Dat sij Nijpels sijnde sonder licht
    sij beclaagde achter hem de kamer
    is ingegaan, ende haar stil gehouden
    heeft tot dat hij te bedde was

    Dat sij alsdoen eijndelijk den 
    voornoemde Jacob Nijpels toegevallen is
    met een mes in de hand

    Dat sij hem heeft gegeven
    eenige sware steeken op verscheijde
    plaatsen

    Dat onder anderen sij hem
    heeft gegeven een dodelijken steek
    achter in de rugge penetrerende
    tot inde longe

    Hebbende met allen dit doen
    genoegsaam betoond de intentie
    ende den wille die sij gehad
    heeft om den geseijden Jacob
    Nijpels om hals te brengen
     

  • Omme te fonderen de conclusie op t eijnde deses te nemen seijd ende stelt den heer clager in feijt het naarvolgendende omni meliori modoDat de beclaagde haar niet ontsien en heeft gewapent met een geladen pistole opden novembris des jaars 1689 te gaan in t huijs van Jacob Nijpels, tegenwoordigh haren manDat sij alsdoen van intentie ende van meenings is geweest denselven Jacob Nijpels ter neder te schietenDat sij om dese hare meninge meer te doen blijken deselve pistool op sijn lijff geset, ende den haan affgetrocken heeft, dogh dat de pistole ketsdeDat zij daar naar haar verborgen heeft in den stal van t selve huijs ende aldaar gebleven tot laat inden avont alswanneer sij uijt den stal is gegaan ende den geseijden Jacob Nijpels door de glaasvensters vande keuken heeft  geobserveertDat sij beclaagde gesien hebbende dat Jacob Nijpels nao bedde gingh hem stillekens gevolgd heeftDat sij Nijpels sijnde sonder licht sij beclaagde achter hem de kamer is ingegaan, ende haar stil gehouden heeft tot dat hij te bedde wasDat sij alsdoen eijndelijk den  voornoemde Jacob Nijpels toegevallen is met een mes in de handDat sij hem heeft gegeven eenige sware steeken op verscheijde plaatsenDat onder anderen sij hem heeft gegeven een dodelijken steek achter in de rugge penetrerende tot inde longeHebbende met allen dit doen genoegsaam betoond de intentie ende den wille die sij gehad heeft om den geseijden Jacob Nijpels om hals te brengen  

    Let hier op

    Transcribeer de handgeschreven tekst in principe zo letterlijk mogelijk.

    Voor een goede werking van de automatische controle van je invoer en om verschillen in werkwijzen tussen archiefdiensten en onderzoekers te voorkomen, zijn er een paar uitzonderingen op het letterlijk transcriberen afgesproken:

    • Typ een ij voor y, behalve wanneer het echt een y moet zijn (bv. Lyon of hypotheek).
    • Typ afkortingen zoveel mogelijk voluit, behalve bij (samengestelde) woorden die je ook zo uit zou spreken (bv. t'selve blijft dus t'selve en wordt geen het selve).
    • In de oorspronkelijke tekst worden woorden op diverse manieren, al dan niet met streepjes, haaltjes e.d. afgebroken, maar gebruik in je transcriptie altijd een min-
      teken, zoals in modern Nederlands.

    Verschillen tussen kleine letters en hoofdletters, spaties, regeleinden en witregels worden tijdens de controle genegeerd, maar probeer deze voor de leesbaarheid natuurlijk wel zo letterlijk mogelijk over te nemen.

    Uitgebreide informatie over de WSD-transcriptieregels kun je vinden op de pagina Aanwijzingen voor transcripties.

    'Wat staat daer?' is nadrukkelijk bedoeld om het lezen van oude handschriften te oefenen, niet om het maken van transcripties te leren. Wil je over dat laatste meer uitleg? Lees verder >

    veel succes en plezier!