What might this say?

Reacties (6)

René van Weeren zei op vr, 02/14/2025 - 21:00

Het is duidelijk een boekhoudkundig boek. De context is waarschijnlijk beter af te leiden uit de complete afbeelding. Of het inderdaad een Noord-Europees schilderij is, laat ik aan de kunstkenners over. Wel is duidelijk dat het gaat om iemand die te maken heeft met buitenlandse handelaren.

Bovenaan zie ik staan : Rosen (of: Losen) da Nicola Dami... (of Domi.../Doni...)

Vervolgens volgen regels met buitenlandse munteenheden met hun tegenwaarde in paters en stuivers. Onder elke regel staat monte net = brengt het totaal op; daarachter zal een totaalwaarde in een bepaalde muntsoort gestaan hebben; wellicht is er sprake van een rekenfout in de eerste aantekening?

60 dalder a 28 pater ...

monte net 14...

terwijl je 16[80] zou verwachten.

Maar nogmaals: het complete schilderijbeeld vertelt vermoedelijk meer.

Alexander Thijs zei op zo, 02/16/2025 - 19:24

Dank René voor deze verheldering van het boek! Kunsthistorisch kan ik daaraan toevoegen dat de voorstelling bekend staat als: De stadsontvanger (The city tax collector) of Twee belastingontvangers.

Er bestaan heel veel varianten of (vrije) kopieën van deze voorstelling, waarvan de originelen worden toegeschreven aan Marinus van Reymerswale (Reimerswaal 1489 - Goes 1546), zie: https://rkd.nl/images/232670. Een variant in Liechtenstein wordt toegeschreven aan Quinten Massijs (Leuven 1465/66 - Antwerpen 1530): https://www.liechtensteincollections.at/sammlungen-online/die-steuerein… (zie afbeelding).

De geschreven teksten in de verschillende varianten kunnen verschillen. Zo staat te lezen in de versie in het KMSKA, Antwerpen, zie https://kmska.be/nl/meesterwerk/stadsontvanger: ontfanck van der stede daer tseghen/ It. den byer excysis waerdich tot augusto/ die seven maend 21 lb./ It. den wyn excys is waerdich tot augus/ tot die seven maend 70 lb.9/ It. die visbrigghe is waerdich tot augusto t/ die sev

Alexander Thijs zei op ma, 02/17/2025 - 20:29

Hierbij kom ik met een aanvulling omdat ik nu deze variant met gelijkaardige tekst heb kunnen traceren in de collectie van Windsor Castle: https://www.rct.uk/collection/search#/1/collection/405707/the-misers

In Van Puyvelde 1957, p. 15 staat de volgende transcriptie vermeld (op de foto is niet alles leesbaar):
Resut [Reçu] du Nicola Dati
60 daelders a 28 paters la pieszele
monte net ... 14
80 Angelots a 10 s. la pieszelet s...
monte net ... 40
35 Escudos a 36 paters
monte net
75 Ducatis de Italie Ia pie...
monte net
98 noble rose a 15 s. la pi...
monte net

Daaraan wordt nog het volgende commentaar toegevoegd:

De heer H. van Werveke concludeerde, op basis van de in dit grootboek vermelde wisselkoersen, dat dit de wisselkoersen waren van 11 juli 1548 tot 16 december 1551. Dit zou kunnen worden opgevat als een argument om te stellen dat Marinus van Reymerswale deze tabel aan het einde van zijn carrière maakte. Aan de andere kant, in de studie die in dezelfde notitie wordt genoemd, onderzochten de heren W. Mac Lean Roman en William Gibson op hun beurt deze munten. Ze noemen de namen van de munten en concluderen: "de munten zijn grotendeels Italiaans en het zijn allemaal typen die vóór 1520 geslagen zijn." Als dit juist is, hebben we hier een aanwijzing dat dit schilderij, zo dicht bij het schilderij in de Cailleux-collectie, kort na het einde van zijn leertijd, die in 1509 in Antwerpen begon, zou zijn vervaardigd. Het werk zou in dit geval eerder zijn dan zijn eerste bekende gedateerde werk, de Heilige Hiëronymus van het Prado, dat de datering 1521 draagt en waarin de hardheid van de vorm die kenmerkend is voor de kunstenaar, al zichtbaar is.
Literatuur:
- W. Mac Lean Homan en William Gibson, 'The Paintings of Moneylenders with special reference to the picture in the Royal Collection at Windsor', studie bewaard in The Courtauld Institute of Art, Londen;
- Leo van Puyvelde, 'Un Portrait de Marchand par Quentin Metsys et les Percepteurs d'Impàts par Marin van Reymerswale', in: REVUE BELGE D'ARCHÉOLOGIE ET D'HISTOIRE DE L'ART, XXVI, 1957, pp. 3-23;
- H. van Werveke, 'Aantekeningen bij de zogenaamde Belastingpachters en Wisselaars van Reymerswaele', in: Gentse Bijdragen, t. XII, 1944-1950, p. 46.

Alexander Thijs zei op di, 02/18/2025 - 11:12

Zojuist heb ik ook de collectiecatalogus uit 1985 bestudeerd waarin onder nummer 72 de variant van de Royal Collection Trust (RCIN 405707), Windsor Castle wordt beschreven: Lorne Campbell, The early Flemish pictures in the collection of her majesty the Queen, cat.nr. 72, pp. 114-118.

Daarin staat de transcriptie van het blad met Franse tekst in het grootboek als volgt vermeld:

Resut du Nicola Dati
60 daelders a 28 paters la pieszel ...
monte net -------------------------- 14 ...
80 angelots a 10 s. la piesze let q ...
monte net --------------------------
35 escudos a 36 paters la pieze ...
monte net --------------------------
75 ducats de Italie la pie ...
monte net --------------------------
98 noble rose a 15 s. la p ...
monte net --------------------------
30-0-0
14-0-0
40-0-

resut = reçu
la piesze = la pièce
s. = stuivers

Verschillende munten, weergegeven in het schilderij, zijn geïdentificeerd. Ook wordt er een aantal varianten opgelijst met zowel verschillende Nederlandse als Franse teksten. De koopman Nicola Dati heeft men niet met zekerheid kunnen traceren. Enkele suggesties staan in Puyvelde 1957, p. 17 n. 1.

Ik ben nog benieuwd naar het volledige beeld van het schilderij van dit forum-onderwerp. Onderzoek daarnaar zou iets kunnen toevoegen aan de kennis van de eigentijdse en latere varianten van deze voorstelling.

Alexander Thijs zei op di, 02/18/2025 - 20:08

Zojuist heb ik ook nog verschillende foto-archieven doorzocht. Daarin vond ik een foto uit 1927 van een variant van Norreys, Castle Mallow, Ierland, zie https://library.frick.org/permalink/01NYA_INST/d73c5u/alma9910008829297… en Courtauld_038009_Witt_075403_0053.
Afgaande op de gelijke regels en bladspiegel (zie vergelijkingsfoto) zou het hier om dezelfde tekst kunnen gaan (Resut du Nicola Dati). De exacte variant van dit forumonderwerp heb ik echter niet kunnen vinden.

Alexander Thijs zei op wo, 02/19/2025 - 11:26

In mijn zoektocht naar de herkomst van bovengenoemde variant in Castle Mellows vond ik dat dit schilderij ter veiling werd gebracht bij Christie's, New York, 4 juni 2009, kavel 69 (zie foto) met de volgende opgave van provenance:

(Possibly) James Butler, 2nd Duke of Ormond, Kilkenny Castle, Ireland;
Lt. Col. William Jephson, Mallow Castle, Ireland, by 1813;
thence by descent through the family until 1984, when acquired by the present owner.
Interessant is dat de kavelomschrijving de inscriptie linksboven vermeld: 'Cuelen' (Keulen). Dat bevindt zich linksboven op een papier geplakt op de binnenzijde van de iets geopende smalle houten doos. Het betreft een doosje met gewichten voor het wegen van munten en Keulen is waarschijnlijk de plaats van vervaardiging. De variant van Mellow Castle wordt door Campbell 1985 beschreven onder versie G. Sommige versies die onder G worden genoemd hebben een Franse tekst geschreven in kapitalen:
'Le Roy doict à maistre Cornille de la Capelle son paintre sur ... la Gabelle ... la somme de deux mille Livres ...' (zie Van Puyvelde 1957, p. 10).

Forum

What might this say?

Blake de Maria

Reacties (6)

Reageer op dit bericht