Overslaan en naar de inhoud gaan

Forum

Visserij-cijns in de Dommel (rekening Cleerhage 1574-1575)

In de rekening van Cornelis Cleerhage, rentmeester domeinen, over de periode 1574 oktober 1 - 1575 september 30; BHIC Archief 9 )(Domeinen, raad en rentmeester-generaal, 1515-1816, inv. nr: 87) staat vanaf fol. 134Vo een beschrijving van de loop van de Dommel en diegenen die daarvoor de visseri-jcijns betaalden.

Helaas kan ik het handschrift niet helemaal lezen en ik hoop bij deze dat er iemand is die mij kan helpen met het corrigeren dan wel aanvullen van de tekst.

Alvast bedankt,

Theo Ragas

Voor de laatste alinea op fol. 134 Vo heb ik: 

1 Vander visscheryn in der rieviere 

2 vanden Dommelen in Kempenland die 

3 gegeven zijn sommige dorpen ende 

4 singukliere persooen .chint zijn

5  ende gelden daeraff den hertoge

6 zijner jaerchijns dese Dommel ne(em)pt?

 

Voor de tekst op fol. 135R heb ik:

1 ierst heuren oirspronck ende compt

2 voirs ney lemit? van Brabant

3 tot Brugvoorrt tot Peelt ende hout

4 Henrick die Vorster ? Beginnen

5 tot Moniclaken tot bij Venberghen

6  ende giet mijnen gena(dig)en heere da(era)ff

7 soo xviii i? Blijckende bij den 

8 cijnsboecke van Eerssel ? ? ?

9 van Moniclaken tot Venbergen hout

10 die weduwe heer Wouter die

11 visscherijn ?   met heuren ?

12 tot Weerden die heeren van

13 Helmomt hout die visscherijn ?

14 beginnende totten visscherijn Dierick

15 Handgreeffs ? ? Ende ghiet

16 daeraff den hertoghe xvi S nov

17 blijckende bij den cijnsboecke van

18 Strathem by Eijndhoven ? Xviii

19 heeft Henrich Handgreeffs met

20 Aerden Berwouts is Willem van 

21 Ghendt ende Henrcik Michiellsen

22 houden ? Beginnende bij Strathem

23 tot ? Ende gielden d(aer)aff

24 vi S nov. blijckende bij den selven

25 cijnsboecke van Strathem Die

26 t Clooster ter Hage een deels van hen 

27 heeft ende houdende is? Tot

28 Strathem beginnende ? Molenrat

29 van Sonne ende giet daeraff

30 twee ponden ? Daeraff 

31 ontvanck gemacekt Is hiervoor int 

32 capitnee vanden ? ponden hier

N.B: De beschrijving gaat nog verder op de volgende folio.

Reacties (2)

Geert Ouweneel zei op di, 09/29/2026 - 11:16

an der visscherije in der rieviere
van der Dommelen in Kemplant die 
gegeven zijn sommige dorpen ende 
singuliere persoonen elck int zijne
ende gelden daeraff den hertoge
zijnen jaerchijns dese Dommel neempt /
Ierst heuren oirspronck ende compt
ierst aen d'lant van Brabant
tot Brugvoorrt tot Peelt ende hout
Henrick die vorster, aldaer beginnende
tot Moniclaken tot bij Venberghen
ende gilt mijnen genaden heere daeraff
ses penningen nyeuws blijckende bij den 
cijnsboecke van Eerssel folio 214,
van Moniclaken tot Venbergen hout
die weduwe heer Wouters die
visscherije aldaer met heuren leengoeden
tot Weerden die heeren van
Helmont hout die visscherije aldaer,
beginnende totter visscherije Dierick
Handgreeffs cum suis, ende ghilt
daeraff den hertoghe xvi schellingen novum
blijckende bij den cijnsboecke van
Strathem by Eyndhoven, folio 18 verso,
heeft Henrick Handgreeffs met
Aerden Berwouts, Willem van 
Ghendt ende Henrick Michiellsen
houden aldaer, beginnende bij Strathem
tot Eyndhoven ende ghilden daeraff
vi schellingen novum, blijckende bij denselven
chijnsboecke van Strathem die
t'clooster van den Hage eensdeels van hen 
heeft ende houdende is aldaer tot
Strathem, beginnende aen den Molenrat
van Sonne ende gelt daeraff
twee ponden Bsch gelts daeraff 
ontfanck gemaeckt is hiervoor int 
capitulo van den Bosch ponden hier /
Henrick de Rooner, soe voor hem
ende vanweghen van Dierick
van Hoydonck aen t'voorsz. rat,
beginnende tot jouffrouwe Belien
Busselken toe bij Wolffwinckel
ende gilt daeraff 4 schellingen novum,
blijckende bij den chijnsboecke van
Sonne, folio 86, t'voorsz. goidtshuys
gilt van der visscherije thien oude
grooten, daeraff ontfanck gemaeckt
is hier voor folio [open plek] in capitule
mit Ghijsnrecht Molepas metten
kynderen van t'sweerslagen heeft
aldaer, beginnende met sijnen leengoeden
totter visscherije Jans van Amerzoyen
ende gilt daeraff 19en novum, blijckende
bij denselven chijnsboecke van Zonne
folio 86, die voorscreven Jan
van Amerzoyen helts se aldaer
binnen totter kercken van Eerschot
tot Rode ende gilt daeraff
20£ Bosch gelts, daeraff ontfanck
gemaeckt is hier voor int
capitule van den boschponden die
van St. Oeden Rode houden se aldaer,
beginnende totter visscherije heer
Lucas van den Water ten Huls ende
goeden daeraff ses ouden grooten,
daeraff hiernaer ontfanck
gemaeckt wordt, heer Lucas /
van den Water nu de heere van
Bocxtel tot Ollant ende gilt
daeraff twee penningen novum
daeraff hiernaer oyck ontfanck
gemaeckt wordt ende verantwordt,
die heer van Bocxtel houdt aldaer
die visscherije tot Ollant, beginnende
ende streckende duer sijn heerlicheyt
to Herlaer ende gilt daeraff
hier voor int capitule van den
ponden ende schelling tournois hier voor
ontfanck gemaeckt wordt, maer
die heere van Merode hout se aldaer,
beginnende van der stadt van den
Bossche daer die Dommel eyndt
ende gilt daeraff den hertoghe
15 schellingen novum, blijckende bij den chijnsboecke
van Vucht, folio quinto, ende is
alsoe die geheel Dommel als
schijnt ter fine uuytgegeven, sonder
dat men eenige plecken ledich vyndt
ligghen, daeraff mijnen genaeden
heere nyet en wordt gedient.
Asloo hier nyet.

 

Theo Ragas zei op wo, 09/30/2026 - 06:46
Beste Geert, Heel erg bedankt voor de complete tekst! Ik ben hier enorm mee geholpen.

Reageer op dit bericht

De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
Slechts één bestand.
10 MB limiet.
Toegestane types: png gif jpg jpeg.