Vergelijken handtekeningen

Hier volgt de tweede handtekening. 

Beste MVH, eerst maar beide handtekeningen: de ene is wat schuin neergezet, maar ze lijken zeer op elkaar. De ene keer staat de v van van los en de z van zon vast, de andere keer is het precies omgekeerd; de ene keer is het Jan voluit, de andere keer slechts J.. Het lijkt me bij eerste bestudering dezelfde hand op een aantal jaren afstand.

De website Nederlandse boekgeschiedenis (KB, Den Haag) vermeldt wel iets over schrijfvaardigheid in de achttiende eeuw, https://www.nederlandseboekgeschiedenis.nl/ . De Database Geschiedenis Nederlandse Taalkunde is een digitale bibliotheek met de nodige historische studies en wat dies meer zij, inclusief schoolboeken en woordenboeken, https://dagenta.ivdnt.org/. Ook de Digitale Bibliotheek der Nederlandse Letteren kan je verder helpen, https://www.dbnl.org. Studies vallen verder op te sporen met de Bibliografie Nederlandse Taal- en Letterkunde, (BNTL), https://www.bntl.nl . In de online catalogus van de KB, https://webggc.oclc.org/cbs/DB=2.37/SET=2/TTL=3/ , kun je zoeken op trefwoorden; deze catalogus verwijst regelmatig naar gedigitaliseerde werken.

Beste MVH, ik sluit me aan bij de uitleg van Otto. Overigens is het handig hierbij de hele afbeelding te plaatsen, wellicht staat er nog iets over de ondertekening in de akte zelf. Je geeft aan dat hij in andere bronnen een handmerk gebruikt, maar het is mij niet helemaal duidelijk hoe het tijdsverloop is. Als hij eerst een handmerk gebruikt en daarna een handtekening zet, is het niet uit te sluiten dat hij op latere leeftijd alsnog schrijven heeft geleerd. Mogelijk speelt hierbij ook nog de aanname van familienamen een rol: pas vanaf 1811 werden familienamen een vast gebruik, het kan zijn dat dat voor hem aanleiding was om zijn naam voortaan voluit te schrijven.

Op dezelfde dag in april 1813 voor de notaris te Beringen ondertekende alle erfgenamen van het echtpaar Van Sonhoven-van Seer de akten van verkoop van het ouderlijk onroerend erfgoed.

Het 'cahier des charges' (dat de bepalingen bevat waaronder de openbare verkoop plaatsvindt) is echter door enkele erfgenamen niet ondertekend. Het gaat dan met name om de afsluiting van deze akte, in het bijzonder de laatste zinsnede "qui ont declaré pour ne savoir dece faire réquis par nous"

Wat betekent dit? Waarom werden alle andere akten wel door alle erfgenamen ondertekend, voor zover ze konden schrijven, en deze niet? Hier het eind van die akte:

Qinsi fait, clos et arrèté à Pael dans la maison de Pierre Jean Haerts adjoint maire, date quedessus, en présence de Henry Scraeijen ex maire, et de Jean François Poorteurs meunier demeurants tous deux à Pael temoins ace réquis, qui ont signé conjointement les vendeurs et moi notaire,exceptés Jean van Zonhoven, Jean Clenaerts, Catherine Elisabethe, Marie; qui ont declaré pour ne savoir dece faire réquis par nous :/

Merkwaardig is ook dat Jean Clenaerts in het lijstje wordt genoemd, terwijl in de aanvang van de akte wordt vermeld Marie van Zonhoven,  w e d u w e  van Jean Clenaerts...?

Hier volgt de gehele akte in het Frans (met excuses voor eventuele transcriptiefoutjes, daar ik geen Frans schrijf en spreek) en daarna met google translate de vertaling :

Cahier des charges, sous les quelles Jean van Zonhoven demeurant actuellement à Pael, François van Zonhoven tisseran, Pierre van Zonhoven aussi tisseran, Cathérine Elisabethe et Anne Elisabethe van Zonhoven demeurantes au dit Pael, Marie van Zonhoven veuve Jean Clevaerts demeurant à Zeelhem, canton de Herck, et en fin Marie van Zonhoven fileuse demeurant à Tessenderloo, tous enfants de François van Zonhoven et de Cathérine van Seer, seront vendre publicquement pardevant moi Jean François Boni notair imperial etablit pour le ressort de la justice de paix seant à Beringen, cheflieu de meme Canton et y résidant arrondissement de Hasselt, Département de la Meuse Inferieur, à la chaleur des enchéres et avec profit du paumée apres affiches et publications préalables les piéces d’immeuble suivant

Savoir

1o Une maison… [etc]

Le dits immeubles quittes et libres des toutes autres charges extraordinaires, si non des contributions fonciéres, qui seront payées par les vendeurs pour les deux premiers numeros jusqu’et pour L’an mille huis cents treize et pour les quatres derniers jusqu’et pour L’an mille huit cents douze, appartemants les dits immeubles aux vendeurs du chef des leur pere en mere susdits décedés.

Sous les clauses et conditions suivantes

Art. 1r [etc]

Qu’au dessus les claues et conditons promises les biens genéralement présents et futurs des adjudicatairs sont obligés pour sur vuex en cas de defant d’accomplissement parfait au contenu des présentes y récouvrer toutes fautes, dommages et interets par action civile tant reèlle que personelle devant tous les juges competants, s’oblige ants (?) les vendeurs pur une bonne et valide vente, et de garantir les acquéreurs contre tous ceux qui les vendroient molester dans leures possessions. –

Les conditons préleus en la Maison de sieur Kaerts le sept avril an mille huit cents treizen, à Pael, ou a procedé aux entiéres et aprés hausses et rehausses faites et personne vie se prèsentant plus pour surenchorir, la Maison ave cap- et dependances item arable y annex mentionée au No 1 cidessus á été adjugee au desses d’une rente annuelle de quatres francs quinze centimes due par an aux héretiers de Charle Cruyswinkels de Beringen, constatant par payesneux plus que décennal du consentement des vendeurs á Henry Gaethofs cultivateur à Coorsel pour huit cents francs et apres que le dit obteneur s’est obligé aux conditons susecrites dont il á declare d’avoir pleine connaissance il a posé cent heusses et à declaré pur ne savoir ecrire.

La pièce sous le No 2o a été adjugée à Gerard Claes propietair à Beringen pour cent trent cinq francs, et á posé huit hausses et à signé               G: Claes

La piece sous le No 3o [etc]

Qinsi fait, clos et arrèté à Pael dans la maison de Pierre Jean Haerts adjoint maire, date quedessus, en présence de Henry Scraeijen ex maire, et de Jean François Poorteurs meunier demeurants tous deux à Pael temoins ace réquis, qui ont signé conjointement les vendeurs et moi notaire,exceptés Jean van Zonhoven, Jean Clenaerts, Catherine Elisabethe, Marie; qui ont declaré pour ne savoir dece faire réquis par nous :/

[getekend]

Franciscis van Sonhoven                     Peeter van Sonhoven

Anna Elisabeth van Sonhoven

JF Poorters  H Sraijen   J.F. Boni

Hier volgt de Nederlandse vertaling: 

Specificaties, waaronder Jean van Zonhoven, momenteel wonende te Pael, François van Zonhoven, wever, Pierre van Zonhoven, eveneens wever, Catherine Elisabethe en Anne Elisabethe van Zonhoven, wonende te Pael, Marie van Zonhoven, weduwe van Jean Clevaerts, wonende te Zeelhem, kanton Herck, en ten slotte Marie van Zonhoven, spinster, wonende te Tessenderloo, allen kinderen van François van Zonhoven en Catherine van Seer, openbaar zullen worden verkocht voor mij Jean François Boni, rijksnotaris, gevestigd voor het rechtsgebied van de vrederechter zetelende te Beringen, hoofdstad van hetzelfde kanton en aldaar wonende in het arrondissement Hasselt, afdeling Beneden-Maas, in de hitte van de veiling en met winst van het verlorene na voorafgaande kennisgevingen en publicaties de volgende onroerende goederen
Te weten
10 Een huis… [enz.]
Het genoemde onroerend goed is ontruimd en vrij van alle andere buitengewone lasten, met uitzondering van onroerendezaakbelasting, die door de verkopers zal worden betaald voor de eerste twee nummers tot en met het jaar 1813 en voor de laatste vier tot en met het jaar 1812, behorend tot het genoemde onroerend goed aan de verkopers in naam van hun overleden vader en moeder.

Onder de volgende clausules en voorwaarden
Art. 1 [etc]
Dat de algemene huidige en toekomstige activa van de succesvolle bieders verplicht zijn om, in geval van niet-volledige nakoming van de inhoud van deze clausules en voorwaarden, alle vorderingen, schade en rente te verhalen door middel van een civiele procedure, zowel feitelijk als persoonlijk, voor alle bevoegde rechters, waarbij de verkopers verplicht zijn tot een goede en geldige verkoop, en de kopers te vrijwaren tegen allen die hen zouden verkopen of hun bezittingen zouden misbruiken. –
De voorwaarden werden voorafgegaan in het huis van de heer Kaerts op 7 april 1813 te Pael, waar het gehele bezit werd voltooid. Nadat de toevoegingen en uitbreidingen waren uitgevoerd en niemand zich nog had aangemeld, werd het huis met kaap en bijgebouwen, bouwland en bijgebouw, vermeld in nr. 1, toegewezen,
op grond van een jaarlijkse huur van vier frank en vijftien centiemen, verschuldigd per jaar aan de erfgenamen van Charle Cruyswinkels te Beringen, blijkend uit een meer dan tienjarige huur van de toestemming van de verkopers,
aan Henry Gaethofs, landbouwer te Coorsel, voor achthonderd frank. Nadat de genoemde koper zich had verbonden aan de bovengenoemde voorwaarden, waarvan hij verklaarde volledig op de hoogte te zijn, plaatste hij honderd heussen en verklaarde hij niet te kunnen schrijven.

Het stuk onder nr. 2 werd toegewezen aan Gerard Claes, eigenaar te Beringen voor 135 frank, en bevatte acht dozen en was ondertekend met G: Claes.

Het stuk onder nr. 30 [etc.]

Aldus gedaan, gesloten en ondertekend te Pael ten huize van Pierre Jean Haerts, locoburgemeester, op de bovengenoemde datum, in aanwezigheid van Henry Scraeijen, oud-burgemeester, en Jean François Poorteurs, molenaar, beiden wonende te Pael, getuigen van de vereiste akte, die gezamenlijk de verkopers en mij, notaris, ondertekenden, met uitzondering van Jean van Zonhoven, Jean Clenaerts, Catherine Elisabethe en Marie; die verklaarden niet te weten wat zij moesten doen zoals door ons vereist:

[getekend]
Franciscis van Sonhoven, Peeter van Sonhoven
Anna Elisabeth van Sonhoven
JF Poorters, H Sraijen, J.F. Boni

Otto en René, nog bedankt voor de reacties. Jan van Zonhoven (1760-1832) kon aan het begin van zijn leven geen handtekening zetten en op het eind van zijn leven ook niet. Daar tussenin weet ik niet, maar het blijft merkwaardig dat hij in 1813 wel akten ondertekent. De familienaam komt al aan het begin van de 18e eeuw voor.  

Na het 'Cahier des charges' volgen zes opeenvolgende akten van dezelfde datum, waarbij elk onroerend goed dat op de openbare verkoop was aangeboden, definitief aan een koper wordt toegewezen en deze het bedrag aan de comparanten betaald. 

Opvalt is dat ,hoewel Jean Clenaerts als weduwnaar van Marie van Zonhoven als erfgenaam en één der comparanten wordt genoemd, geen handmerk zet onder de akten, ook niet onder de andere vijf akten van toewijzing.

An mille huit cents treize, avril le douze pardevant moi Jean Francois Boni notair Imperial, établit pour le ressort de la justice de paix séant à Beringen cheflieu du meme Canton et y residant Arrondissement de Hasselt Département de la Meuse Inferieure, furent présents Jean van Zonhoven cultivateur demeurant actuellement à Pael, François van Zonhoven tisseran, Pierre van Zonhoven aussi tisseran, Cathérine Elisabethe, et Anne Elisabethe van Zonhoven demeurants tous à Pael, Jean Clenaerts tisserant veuf de Marie van Zonhoven, demeurant à Zeelhem Canotn Herck, Arrondissement et Département susdits, et en fin Marie van Zonhoven filleuse demeurant à Tessenderlooz, tous enfants de François van Zonhoven et de Cathérine van Seer, décédès tous deux à Pael

Les quels comparants nous ont réquis de procéder a Ládjudication définitive indiqnee acejour par le procés verba lou chahier des charges en date du sept du courant mois et enregistré a Beer le huit avril en suivant.

Sur quois: Attendu que L’heure fixeé pour cette adjudication définitive est passée nous avons procedé, ainsi quíl suit à la reception des enchères Une prémiére, une deuxieme et une troisieme bougie ayant été consecutivement allumée et s’etant éteintes sans nouveles offres, les dits comparant ont adjuge definitivement à Henry Francois Gaethofs à Coorsel une maison avec ap et dependances sise à Pael désignée sous le numero 10 du cahier des charges …

Le dit immeuble chargé dúne rente annuelle de quatre francs quinze centimes au Sieur Charles Cruijwinkel à Beringen…et des cent dix hausses faisant chaque hausse un franc conformement au Cahier des charges prémentionné, en consequence Ládjudication a compté aux vendeurs la somme de neuf cents et dix huit francs, que ces derniers chaque pour sa parté ont pris et verifié au vu de nous notaire et témoins, dont quittance L’adjudication entrera en possession et jouissame dez aujourdhuij conformement à L’article   du Cahier des charges susdit, et en disposera comme bon lui semblera à charge d’en payer de sommais les contributions. Au moin du présent payement l ácquerent à été mis et subrogue ens tous les droits de proprièté des vendeurs sans aucune réserve de la parte de ces derniers, letout conformement au cahier des charges mentionné. Dont acte lu aux Comparants.

Fait et passé à Pael en la  maison du sieur Pier Jean Kaerts adjoint maire, Date que dessus, en présence du sieur Pierre Henry Kaets susdit et de Jean Francois Porters meunier demeurantts tous deux à Pael, temoins au requis, qui ont signé conjointement les comparants et moi notaire ://

marque  x de Henry Gaethofs declarant pour ne savoir ecrire

Franciscis van Sonhoven                                   Jan van Zonhoven

                                                                                         Peeter van Sonhoven

M van Soonhoven

Anna Elisabeth van Sonhoven

marques + de Catherine van Zonhoven declarant ne savoir ecrire

J F Porters                                                    P.J. Kaerts

                                                                                                       J.F. Boni

Hier volgt de vertaling: 

In het jaar achttienhonderddertien, op twaalf april, waren voor mij aanwezig Jean Francois Boni, notaris Imperial, gevestigd voor de rechtsmacht van de vrederechter zetelende te Beringen, hoofdstad van hetzelfde kanton en aldaar wonende, arrondissement Hasselt, departement Beneden-Maas, Jean van Zonhoven, landbouwer, tegenwoordig wonende te Pael, François van Zonhoven, wever, Pierre van Zonhoven, eveneens wever, Catherine Elisabethe en Anne Elisabethe van Zonhoven, allen wonende te Pael, Jean Clenaerts, wever, weduwnaar van Marie van Zonhoven, wonende te Zeelhem, Canton, Herck, arrondissement en departement voornoemd, en ten slotte Marie van Zonhoven, meter wonende te Tessenderlooz, allen kinderen van François van Zonhoven en Catherine van Seer, beiden overleden te Pael. Welke personen ons hebben verzocht over te gaan tot de definitieve toekenning blijkt vandaag uit de notulen
of specificaties gedateerd de 7e van deze maand en geregistreerd te Beer op de daaropvolgende 8e april. Waarna: Nu de voor deze definitieve toekenning vastgestelde termijn is verstreken, zijn wij als volgt overgegaan tot de ontvangst van de biedingen. Nadat een eerste, een tweede en een derde kaars achtereenvolgens waren aangestoken en zonder nieuwe biedingen waren gedoofd, hebben de genoemde comparanten definitief toegewezen aan Henry Francois Gaethofs te Coorsel, een huis met appartement en bijgebouwen gelegen te Pael, aangeduid onder nummer 10 van het bestek…
Het genoemde onroerend goed belast met een jaarlijkse huur van vier frank vijftien centiemen aan de heer Charles Cruijwinkel te Beringen… en honderdtien verhogingen, waarbij elke verhoging één frank bedraagt ​​overeenkomstig het voornoemde bestek. Bijgevolg heeft de arbitrage aan de verkopers een bedrag van negenhonderdachttien frank toegerekend, dat deze laatsten ieder voor zich hebben opgenomen en geverifieerd ten overstaan ​​van ons, notaris en getuigen, van welk bewijs de arbitrage vandaag in bezit en genot zal treden overeenkomstig het voornoemde artikel van het bestek, en erover zal beschikken zoals zij dat goeddunkt, mits de bijdragen worden betaald. Ten minste met de huidige betaling is de koper geplaatst en gesubrogeerd in alle eigendomsrechten van de verkopers zonder enig voorbehoud van laatstgenoemden, alles overeenkomstig het voornoemde bestek. Deze akte werd voorgelezen aan de verschijnende partijen. Aldus verleden te Pael ten huize van de heer Pier Jean Kaerts, locoburgemeester, op de bovengenoemde datum, in aanwezigheid van de heer Pierre Henry Kaets, voornoemd, en Jean Francois Porters, molenaar, beiden wonende te Pael, getuigen van het vereiste document, die gezamenlijk de verschijnende partijen en mij, notaris, ondertekenden: //

Merk x van Henry Gaethofs verklarend dat hij niet kan schrijven
Franciscis van Sonhoven        Jan van Zonhoven
                                                  Peeter van Sonhoven
M van Soonhoven
Anna Elisabeth van Sonhoven
Merken + van Catherine van Zonhoven verklarend dat hij niet kan schrijven
J F Porters,                              P.J. Kaerts

                                                                              J.F. Boni

Kleine bedenking

Blijkbaar werd de akte getekend door Francis met zijn familienaam "van Sonhoven" , terwijl Jan tekent met "van Zonhoven".

Verwacht dat indien Francis de akte zou tekenen dat hij telkens dezelfde familienaam zou gebruiken

Francis van Sonhoven in de Beringse notarisakten van 1813 is een broer van Jan van Zonhoven en dus een oom van de zoon van laatstgenoemde, die ook Francis heette. De vader van Francis van Sonhoven en Jan van Zonhoven heette ook Francis en hun grootvader heette ook Francis. Beetje verwarrend dus. Maar de zoon van Jan van Zonhoven, Francis (zijn nakomelingen zijn in de Nederlandse B.S. terechtgekomen als Van Zonsbeek en Van Sonsbeek!) tekende wel degelijk in 1822 en 1823 als Van Zonhoven. De laatstgenoemde werd gedoopt in Uden in 1801 met de verbasterde familienaam Van Zonsbeek en die naam is (uittreksel uit het doopregister ten behoeve van het huwelijk) in 1827 in zijn huwelijksakte terechtgekomen en vervolgens (met de variant Van Sonsbeek) in de doopakten van zijn kinderen, en verder. 

Wat ik nog vergat te vermelden. Francis, die in 1822 en 1823 tekende als F. van Zonhoven, tekent vanaf zijn huwelijksakte in 1827 in alle verdere akten van de B.S. in Nederland als 'Francis van Zonsbeek' en ook als 'Francis van Sonsbeek'.