Overslaan en naar de inhoud gaan

Forum

Raadsel datering Latijnse oorkonde, of andere bisschop? (HUA, domkapittel)

Met betrekking tot de volgende oorkonde:

https://proxy.archieven.nl/0/686449BFFC93813EE0534701000AA3D2

HUA, Toegang 216, Domkapittel te Utrecht, inv.nr. 1906, heb ik een probleem ten aanzien van de datering. Eerst de transcriptie van de eerste zes regels:

1. Pateat universis, quod nos Johannes, Dei gracia episcopus Traiectensis, curtim, dictam Horst et nemus dictum, Enghebroec, sitas in parochia 
2. de Loesden, nostre dyocesis, inter Amersfoerde et Stoutenberch cum pratis . paludibus ,
pascuis, usibus publicis, aquis piscariis, stramentis, censibus, 
3. decimis et specialiter terris duodecim modios siliginis et quatuor modios avene mensure Amersfordensis seminis sementarii capientibus et 
4. uno campo per Walterum Splinteri occupato et jure pascuandi pecora dicte curtis in pascuis communibus inter Stoutenberch et Amersforde pre-
5. dictos ac omnibus juribus pertinenciis, in quibuscumque rebus consistentibus, ad curtim et nemus predictas pertinentibus prout felicis recordationis 
6. Fredericus predecessor noster olim episcopus Traiectensis ipsas cur tim et nemus cum suis pertinenciis predictis comparavit et ecclesie nostre predicte donavit

Er is sprake van Jan, bisschop van Utrecht, en er is sprake van Frederik, een voorganger van Jan, en ook bisschop van Utrecht.

De datering van de oorkonde luidt:

‘Datum anno domini ..illo..at(?) quadragesimo quinto mensis decembris die vicesuna septima.’

De feiten op een rijtje:

* De oudste (in de tijd) Frederik, bisschop van Utrecht, zou volgens mij Frederik van Blankenheim betreffen, bisschop van 1393 tot 1423

* Ik weet niet waar ..illo..at(?) voor staat, maar dat maakt mijns insziens hier niet uit. Feitelijk staat er 27 december in het 45ste jaar. De inventaris geeft als datering 27 december 1345. 

* Indien 1345 juist zou zijn dan betreft Jan, Jan van Arkel, bisschop van Utrecht, en feitelijk wordt dat door het zegel aan de betreffende oorkonde ook bevestigd (het Van Arkel-wapen op het Utrechtse kruis). Maar Frederik van Blankenheim was bisschop van Utrecht ná Jan van Arkel

Of heeft men een foutje gemaakt en betreft het geen Frederik?

Heeft iemand de oplossing voor dit raadsel? 

Gr, Philip.

 

Reacties (2)

René van Weeren zei op vr, 05/15/2026 - 20:25

Beste Philip,

Ik ben geen specialist op dit vlak, maar de datering klopt inderdaad. Onderaan staat: Datu(m) an(n)o D(omi)ni mill(esim)o CCC(im)o / quadragesimo quinto mens(is) decembr(is) die vicesima septima = gegeven in het jaar des Heren 1345 op dag 27 van de maand december.

Frederik van Blankenheim was inderdaad pas na Jan van Arkel bisschop van Utrecht, maar was wel de derde bisschop van deze naam. Eerdere naamgenoten waren namelijk Frederik I, bisschop van 815/816 tot 835/837 en Frederik II (van Sierck), bisschop van 1317 tot 1322. Daarnaast was er in 1150 en 1151 de 'tegenbisschop' Frederik van Berg. 

Het woord 'olim' in de tekst lijkt ook aan te duiden dat het een bisschop van verdere geleden dan de directe voorganger betreft; ik vermoed dus dat het een verwijzing is naar Frederik II (van Sierck) is.

 

Philip zei op vr, 05/15/2026 - 20:48

Beste René, je hebt helemaal gelijk. Ik heb mij blind gestaard op Frederik van Blankenheim, maar het moet Frederik van Sierk zijn. Dank dat je mij op het goede pad hebt gezet!

Gr, Philip.

Reageer op dit bericht

De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
Slechts één bestand.
10 MB limiet.
Toegestane types: png gif jpg jpeg.