Overeenkomst uit 1485

Hierbij de tweede en laatste pagina van deze overeenkomst

In manieren na bescreven sijn ons heren genaden mit Hubert van zulen

ende Warmbout mit horen  gesellen overcomen die grafte voirt dair die

Rhijnsche venen te gr.aven ind te eynden. In den eersten te  roceren dat

Hubert ind Warmbout mit horen gesellen voirsz. die voirsz. graft gelijck

die begonnen is mit hoirs selves gelden voirt doirgraven ind maecken sullen

ind den voirtganck tot volmakinge der griften duerende den tijt van

ses naestcomende jairen. Ende van dat dat doirgrraven der voirsz. venen

costen sall ind dat uter graft comen sall mijnen genedigen heere ind twee

van den veengenoten dair van den gemeenen veengenoten toe gedeputeert

jairlix dese vursz. goede bewijslicke rekeninge te doen ind bewijsinge.

Ende sij sullen voir uutlegginge, arbeit, costen inde moeyenisse van de

griften doirt veen te graven van dair die grift keert, voirt te wewsen

wair dat dair uutcoemen mach gegraven wesende den vierden

penninck hebben. dats te verstaen leggen sij drie penningen uut dat

van doirt te graven, sij sullen vier penningen roed boven ind ontfangen

ind anders genen oncost te rekenen. Voirt sijnt vorwaerden  wairt

sake dat uuten grafte voirsz. niet so veel en quame alst graven van den

torff ind den vierden penninck vorsz., so sullen ind mogen Hubert

ind Warmbout mit horen gesellen vursz. wederom daer alle die

gemeynen venen allans die grave ter veluscher zijden graven van den

oosten eynde aengaende ten roestenwairt behoirlick tot scieringe

mijns geneden heere rade ende der gedeputeerden van de veengenoten vursz.

ter tijt betaelt waren vant doirgraven ind vierde penninckh vursz.

tgene hem ontbracken mocht. End wairt

sake dat uuten grift vursz. meer quam dan den cost vant doirgraven

ind den vierden penningh voirsz. dair of zullen sij jairlicx dese ses jaren /

mijnen genedigen heere rekenscap doen bij dien als vursz. is ind sijne genaden dat

hantreyckenen ind betalen aen sijn genaden after wesen van den venen nemende

de drie penningen in de vierden penninck halden voir cost anders inde m.

nisse arbeit als vursz.. Ind willen die deputaten van den veengenoten jaerlicks

gesett, so mogen sij alle weecke, te veertiendagen ofte meaet gaen als

graeft off vercoipt besien in profijte mijns genedigen heere ind den veengenoten

off sennen uytgeven ind opboiren in den coop om al dinck sonder argch

ende serlepy te wesen. Ende binnen dese ses naestrcommende jairen niemant

van den veenen ind veengenoten te graven noch doen graven, dan elck

sijnen brant to sijns huys noderft, jairlicx &&& Hier op hebben Hubert

ind Waembout vursz. gelooft ende verpant voir hair ind haren erven bij

verlies vana llen hairen goede sij int sticht hebben ende crijgen mogen de

voirwairden te houden ind binnen dese ses jarien die venen doir te graven.

Sunder argelist. Hier waren over ende aen tot duersteden meyster Indolf

van de Veen domdeecken t'utrecht, mr. Symen van Sadenborch, mr. Sembijt,

Jan Key Geerloff Meeus van Vorselaer, Johan van Heemden, Bernt ...

ind Engberts van Zulen raide ind dienre mijns genadigen heere. Dis to oirconde

sijn de cedulen drie alleens houdende getekent mit des rentmeesters ind

Hubert van Zyulens namen hantscrift ondersreven dor mijns genedigen heere

Hubert van Zulen ind die veegenoten elck een hebben. Ggegeven anno

1485 decimo quarto die mensis Decembris.

&&&  oeck sij bevorwairt at Hubert und warmbout vursz. eder veenen

lantgrave mede van stonden aen sullen doen opgraven in die gelden

dat cost te graven uyten gemeenen torne? van den veenen als ...

boiren.

Gecollationeert den 9e Augusti anno 1545

tegen zekere oude cedule in papier

gescreven mit onderteyckent ende bevonden

daermede t'accorderen. Bij ons

Nicolay

G. van Sijlmon?

Beste Geert Ouweneel,

Hartelijk dank voor deze zeer snelle reactie. Weer een stukje geschiedenis ontsloten. Heel fijn!

In de jaren zeventig van de 15e eeuw werd begonnen met het graven van een Grift (kanaal) van de Rijn bij Rhenen richting het huidige Veenendaal. Dit werk kwam in 1481 stil te liggen door het uitbreken van de Stchtse burgeroorlog. Na afloop van de oorlog werd in 1485 een herstart gemaakt waar deze overeenkomst betrekking op heeft. Nu komen in regel 12 de woorden voor ‘van dair die grift keert, voirt te wewsen’, een zinsnede die Taeke Stol ook aanhaalt in zijn boek De Veenkolonie Veenendaal. Hij gaat er vanuit dat met wewsen westen wordt bedoeld en dat er sprake is van een afbuiging van de Grift naar het westen, dus een verandering van richting.

Twee vragen:

Zou wewsen ook als westen gelezen kunnen worden?

Is hier wel sprake van een afbuiging of kan ook een verlenging in westelijke richting bedoeld zijn?

Heeft iemand een idee?

Halverwege het eerste blad staat er ten westen wairt, in de zesde regel van onderen staat ten westenwairt, niet oestenwairt. Op de oude en moderne kaarten van http://www.topotijdreis.nl zie ik de Davidsgrift ten noorden van Rhenen naar het westen afbuigen.

Ben het met Otto eens, de transcriptie Wewsen moet of een verschrijving zijn, of gebaseerd zijn op een eader exemplaar ban deze oorkonde. In beide gevallen lees ik ook westen.

Hier is nog de tweede en laatste pagina:

mijne genedigen heere rekenscap doen, bij dien als vursz. is ind sijn genaden dat

hantteyckenen ind betalen aen sijn genaden afterwesen van den venen, nemelick

die drie penningen ind den vierden penninck halden voir cost ander ind m...

nisse arbeit als vursz., ind willen die deputaten van de veengenoten jaer...

gesett, so mogen sij alle weecke te veertien dagen ofter maent gaen ...

graeft off vercoipt, besien in profijte mijns genedigen, en ind den veegenoten

off senen uytgeven ind opborren in den coop om, al dinck sonder argelist

off ferpelij*  te wesen, ende boven dese ses naestcomende jairen niemant

van den veenen ind veengenoten te graven noch doen graven dan elck

sijnen brant tot sijns huys noderft jaerlicx, & hierop hebben Hubert

ind Warmbout vursz. gelooft in verpeent** voir hoir ende hoire erven bij

verlies van allen haren goeden sij int Sticht hebben ind crijgen mogen de

voirwairden te houden ind binnen dese ses jairen die venen doir te graven

sunder argelist, hier waren over ende aen tot Duersteden meyster Indolf

van de Veen domdeecken t'Utrecht, mr. Symon van Sadenborch, mr. Sembijt,

Jan Key, Geerloff Meeus van Vorselair, Johan van Heemden, Bernt ...

ind Egbert van Zulen, raide ind dienre mijns genedigen heere. Dis to oriconde

sijn der cedulen drie alleens houdende getekent mit des rentmeesters ind

Hubert van Zulens namen hantscrift onderscreven, der mijnen genedigen heere

Hubert van Zulen ind die veengenoten elck een hebben. Gegeven anno

dusende C quarto LXXXquinto decimo quarto die mensis Decembris.

Oeck sijn bevorwairt dat Hubert ind Warmbout vursz. der veenen

lantgrave mede van stonden aen sullen doen opgraven ind die

gelden dat cost te graven uyten gemeenen corven van de veenen als vur-

boiren.

Gecollationeert den 9en Augusti anno 1545

tegen zekere oude cedulle in papier

gescreven mit onderteykent  ende bevonden

daermede t'accorderen bij ons

Nicolay                C. van Sijlmon?

* ferpelij: kwade trouw

** verpeent: straf of boete voor iets vragen

Beste Geert, Otto en René

Hartelijk dank voor de transcriptie en voor het meedenken.