Ordonnantie van Karel V uit 1518 t.a.v. tolheffing

Beste Ralph, na enig zoeken naar deze ordonnantie lijkt het erop dat dit stuk niet ergens gedrukt ter vinden is, andere tolordonnanties van 13 mei 1518 zijn wel in druk beschikbaar, vooral in het Groot Placaet-boeck van Holland (deel I). Bij item 22 staat juist dat de poorters en inwoners van Utrecht en Kampen betalen zullen volgens de oude regeling in hun privileges, naer uitwijsen heure privilegien. Kin je aangeven waar de tollen worden opgesomd, het is een vrij lang document? Gorinchem was een van de andere tollocaties... Tolontwijking was al eerder aan de orde.

Beste Otto,

Heel erg bedankt voor je toelichting en verwijzing naar het Groot Placaet-boeck! Daarin staat de letterlijke vertaling van de scan die ik bijgevoegd had. Dat is dus het origineel. Ik kan daardoor het geheel nu lezen! Zo was de andere tolplaats Iersekeroord. Verder was het voor wat betreft de molestatie en het toespreken precies andersom als ik het zo lees:

de Gecommitteerden tot onfen Thollen ofte hunnen Klercken of Dienaren niet en fullen mogen exigeren noch eyffchen vanden Koopluyden , meer dan ' t recht van onfen Thollen , noch eenich belet ofmoleftatie doen , noch oock yemant qualijck toe fpreecken noch injurieren, met woorden noch met feyten, op de pene daer van gecorrigeert te zijne als ' t behooren fal, naer rechten ende alle koften ende intereſt den gegrieveerden te betalen.

Dus de tolbeambten mochten niet bedreigen etc. Het voor mij belangrijkste deel heb ik ook meteen in zijn volledigheid bij het eerste artikel te pakken. Het voorschrift begint met:

‘Inden eersten, dat alle Schippers vry oft onvry comende met heuren schepen in onsen Landen van Hollandt, Zeelandt, ende geraeckt hebbende eenige vande Stroomen oft Rivieren vanden selven onsen Landen, besoecken sullen in elck Lant onse Thollen oft principale Wachten van dien, sonder te soecken oft nemen eenige uyt-wegen, om de selve Thollen of principale Wachten te schouwen, ende dat op peyne jegens ons te verbeuren Schip ende al ’t goet datter in wesen sal, toe behoorende den Schipper ende sijn Reeders, ende boven dien de boete van vijftich goude Leeuwen.’ 

Dus dank voor je snelle reactie en waardevolle tip!

Met vriendelijke groet,

Ralph

Beste Ralph, nu ik nog eens kijk zie ik dat de ordonnantie toch in het Groot Placaet-Boeck van Holland staat afgedrukt, in deel I (1658) kol. 1540-1547, maar zonder de nummering van de bepalingen zoals in de oorkonde die jij aanreikte. De passage vrij ofte onvrij zag ik in eerste instantie niet, vandaar dat ik betwijfelde of deze tekst wel was uitgegeven. Bij het Nationaal Archief worden meerdere uitvaardigingen van deze ordonnantie bewaard, de officiële vatslegging in een register met ordonnanties zou ik dan als origineel willen zien. Een van de oorkonden met de tekst is pas later geplaatst in het archief van de Staten van Holland vóór 1572, inv.nr. 27A (eerder in collectie handschriften Derde Afdeling tot 1950, inv.nr. 47).