Overslaan en naar de inhoud gaan

Forum

naamsverandering

Kan iemand mij uitleggen hoe dit zit?

Ik kom in bijgevoegd document een enigszins vreemd aandoende praktijk tegen. In deze gezinsregistratie is de vader Tonij Nelis Tonijs en zijn vrouw is Geertruij Tijssen. Die personen ben ik in andere documenten eerder tegengekomen als Anthonius Cornelus van Boekel en Gertrudis Mathiae Rovers. In dit document zijn namen van kinderen opgenomen onder de achternaam Van Boekel. Maar op enig moment zijn die achternamen met een andere kleur veranderd in Tonijs. In (oudere) doopaktes kom ik die kinderen dan weer tegen onder de naam Van Boekel. En elders weer als Tonijs. Wat is hier aan de hand?

De vader wordt ook genoemd: Anthonius Corneli Anthonii. Ik denk dat die laatste achternaam Anthonii de aanleiding is geweest om de achternaam te veranderen in Tonijs. Dat kan dan weer afgeleid zijn van Teunis...

De moeder heeft ook veel verschillende namen: Gertrudis Matheus Rovers, Gertrudis Mathiae Reuvers, , Gertrudis Mathiae Henrici. Zeer verwarrend allemaal. Haar vader heette overigens Mathijs Rovers....

Is er een verklaring voor al die steeds wisselende naamgeving? Het speelt in de periode 1797 - 1840.

Ik zie een reactie met grote belangstelling tegemoet!

Vr.gr.

Ton van den Boom

 

Reacties (10)

René van Weeren zei op vr, 03/13/2026 - 13:13

Beste Ton,

Er spelen een aantal zaken mee in dit verhaal.

Moeder

Gertrudis kan gezien de geboortejaren niet de moeder van alle kinderen zijn. Zij is zelf geboren in 1791 en daarom zullen de eerste twee kinderen waarschijnlijk een andere moeder gehad hebben (geboren in 1802 en 1804), Gertrudis was toen zelf 11 en 13 jaar oud.

Naamsaanneming

In 1811 werd een ieder verplicht een vaste familienaam aan te nemen. Het valt me op dat de verbetering naar Tonijs alleen plaatsvindt bij de kinderen die in of na 1811 zijn geboren (en dus vermoedelijk Gertrudis als moeder hadden). Waarom de vader in dat geval de namen van de oudste kinderen niet heeft laten wijzigen, zou te maken kunnen hebben met het feit dat er een andere moeder was; helaas zal hiervoor geen bewijs te vinden zijn, te meer omdat in de zuidelijke provincies de naamsaannemingsregisters meestal niet bewaard zijn gebleven.

Vernoemingen

Met name in Brabant was men gewoon om in vernoemingen meerdere voorouders te vermelden. Het voorbeeld dat je noemt van Gertrudis Mathiae Henrici is daar een goed voorbeeld van: zij was dochter van Mathias, die op zijn beurt weer de zoon was van Henricus (Hendrik).

Toponiem als naam

In sommige gevallen werd de naam van herkomst ook als toenaam gebruikt. Gezien de geboorteplaats van de vader kon hij worden aangeduid als 'van Boekel', en is dat de reden van de naamgeving van de oudste kinderen.

Administratief

Kennelijk heeft iemand op enig moment bedacht dat idem niet meer klopte voor de jongste kinderen: ze heetten immers niet meer Van Boekel, maar Tonijs: idem klopte dus niet meer

Tot slot: dat de naam ook als Reuvers gespeld werd, is niet zo vreemd: een o met een umlaut (ö) wordt als eu uitgesproken.

Het vergt dus nog wat uitzoekwerk om te ontdekken of er redenen zijn te vinden waarom de twee eerste kinderen kennelijk Van Boekel zijn blijven heten.

Ton van den Boom zei op vr, 03/13/2026 - 14:54

Beste René,

Dank voor uw reactie.

Ik zie me al enige weken voor een ingewikkelde puzzel gesteld.

Die moeder, Geertruij Rovers (enzovoorts...) is eerder (8-5-1797) getrouwd geweest met Adrians Joannis Adriani onder de naam Gertrudis Mathiae Henrici. Die man is 5-6-1800 overleden en daarna is zij op 9-9-1800 getrouwd met Anthonius Cornelii van Boekel. In (bijna) alle Udense doopaktes van de kinderen kom ik tegen dat de vader van elders kwam: pater ex (=extraneus). In 1840 (zie bijgevoegd document) wordt ze geregistreerd als Geertruij Rovers, oud 68 jaar. Dan moet ze dus geboren zijn in 1771 of 1772. En dan zou de opgegeven geboortedatum in het andere document fout zijn: een verschrijving van de ambtenaar. 


In al die doopaktes wordt de vader genoemd telkens Anthonius Cornelii van Boekel pater ex en de moeder heeft vrij vaak een andere naam: Gertrudis Mathiae Rovers (of Reuvers), Gertrudis Mathiae, Gertrudis Mathia en Gertrudis Mathiae Henrici. 

In een akte uit 1811 (in het Frans) wordt pa genoemd Tony Nelis Tonijs en moeder heet Geertruij Hendriks. 

De overlijdensakte van Geertrui Rovers dateert van 6-2-1841. Haar man heet dan Tony Nelis van Boekel. Zij is op het moment van overlijden 68 jaar oud. Haar vader weas Mthijs Rovers en moeder onbekend. Geboren dus in 1771 of 1772. 

Zou mijn theorie een beetje kunnen kloppen?

Vr.gr.

Ton van den Boom

René van Weeren zei op vr, 03/13/2026 - 22:54

Beste Ton,

Ik heb uit een andere inschrijving het gezin ook kunnen traceren. Daaruit blijkt inderdaad dat zij ouder is dan op het andere overzicht. Volgens deze opgave (zie afbeelding) zou zij geboren zijn op 21 september 1773. Op basis hiervan heb ik verder gezocht en trof haar uiteindelijk als gedoopt op 21 september 1772 in Uden. De afwijkende geboortejaren hoeven geen verschrijvingen van de ambtenaar geweest te zijn: dergelijke registers werden vaak opgesteld op basis van de gegevens die de betrokkenen zelf opgaven en die niet zelden een ander jaar of leeftijd opgaven.

Gertrudis blijkt de dochter van Mathaeus Hendriks: dat verklaart ook het patroniem. Matthiae* en Henrici zijn beiden in de Latijnse naamval genitivus gesteld, deze naamval betekent in deze context: 'van' in de zin van 'dochter van'. Gertrudis Matthiae Henrici is dus Gertrudis, dochter van Mathaeus Hendriks. Mathias en T(h)ijs zijn simpelweg andere naamsvarianten van Mathaeus.

* waar Mathia lijkt te staan, is de laatste letter waarschijnlijk eigenlijk een samenvoeging van a en e > ae.

Wel opvallend is dat in deze gezinsopgave er nog een oudere dochter lijkt te zijn (nr. 283) die kennelijk voor het huwelijk van 1800 is geboren. Gelet op haar patroniem in het Frans Ariens was zij waarschijnlijk een dochter uit het eerste huwelijk van Gertrudis met Adriaan, zoon van Jan Adriaans.

In de laatste kolom wordt van de beide ouders en dochter Antoinette vermeld dat zij 'ayant une bonne fortune' = 'hebbend een goed vermogen'. De jongere kinderen worden vermeld als 'sans fortune' = zonder inkomen / vermogen. Gezien hun leeftijd is dat niet vreemd, maar het lijkt er dus wel op te duiden dat dochter Antoinette Adriaans op dat moment al zelf geld verdiende binnen het gezin op 12-jarige leeftijd (niet uitzonderlijk voor die tijd).

René van Weeren zei op vr, 03/13/2026 - 22:55

Het overzicht, zie nrs. 281-288

René van Weeren zei op vr, 03/13/2026 - 23:01

Hierbij de doopinschrijving van Gertrudis in Uden, 1772, onder nr. 81.

81 die 21 septemb(ris) baptizata est Gertrudis
filia legitima Mathaei Hendriks
et Annae Mariae Gerrits conj(ugum)
Suscept(ores) Abrahams Claesse et
Aldegonde Jan Kemel

---

81 Op de dag van 21 september is gedoopt
een wettige dochter van Mathaeus Hendriks
en van Anna Maria Gerrits, gehuwden.
Doopheffers [= peetouders] Abrahams Claesse en
Aldegonde Jan Kemel

Ton van den Boom zei op za, 03/14/2026 - 12:03

Ik krijg steeds meer de indruk dat het over twee verschillende vrouwen gaat. Gertrudis Rovers, getrouwd met Anthonius Cornelus van Boekel is de dochter van Matthijs Rovers staat in haar overlijdensakte. Moeder onbekend. Van Boekel is later veranderd in Tonijs. Namen van de kinderen komen overeen, maar dan weer niet alle geboortedata. Bij mij: Johannes 22-10-1802; Johanna Maria 27-1-1804; Cornelia 27-6-1806; Mathias 29-6-1807 en Adrienne 8-11-1810. Bovendien heb ik de geboorte c.q. doop van 11 kinderen kunnen traceren. Van waar en wanneer is deze registratie? Uden? De puzzel wordt steeds ingewikkelder...

René van Weeren zei op za, 03/14/2026 - 12:20

De bron is de bevolkingsregistratie van Uden in 1810 (onder de Franse bezetter), zie https://www.bhic.nl/memorix/genealogy/search/deeds/f7a914e8-8522-e1b6-8…

Ik zie geen reden om aan te nemen dat het twee verschillende vrouwen betreft. In deze periode zijn vaste achternamen nog niet gebruikelijk, al zijn ze vanaf 1811 verplicht. In het geval van de achternaam Hendriks is het patroniem van haar vader 'meegenomen', in het geval van de 'achternaam' Mathiassen/Mathiae/Tijsen is haar eigen patroniem als achternaam gebruikt. Rovers/Rövers/Reuvers zal de achternaam zijn die uiteindelijk vastgelegd werd als vaste familienaam.

Bij verschillen in geboortedatums moet je beseffen dat de registratie ook op basis van eigen opgaven werd gedaan; dat kon nog wel eens een paar dagen verschillen of een ander geboortejaar opleveren.

Dat in 1810 niet alle tot die tijd gedoopte kinderen staan vermeld kan betekenen dat die kinderen mogelijk al overleden zijn voordat deze registratie werd opgesteld.

 

Ton van den Boom zei op za, 03/14/2026 - 12:43

Beste René, dank voor al het meepuzzelen. Ik ben helemaal gerustgesteld.

De bron met het Franse boek kende ik nog niet. Heeft iedereen daar vrij toegang toe?

Ik heb al veel gezocht op internet, maar dit nog nooit gevonden...

Nogmaals dank!

Andere vraag: ik heb de tekst van een trouwakte gevonden van Jan Antonij Rovers. Die tekst kan ik bijna helemaal lezen. Een enkel woord niet (het gele stukje) Kunt u me misschien uit de brand helpen?

Het document is bijgevoegd!

Vr.gr.

Ton van den Boom 

Compareerde voor ons scheepenen commissarissen in Veghel Jan Anthony Rovers jongman oud omtrent 26 jaaren ende Geertruij Johannis van den Heuvel jonge dogter oud omtrent 25 jaaren beijde geboortig en woonende alhier verzoekende verklaarende en consenteerende als hier voor pag 24

Achmiter Raadsheren van Veghel den 13 meij 1700 zeven en negentig 

Anthonij L van Doorn HG van d Landen JdeJong

Beide bovengemelde persoonen zijn na blijkinge van de gegaane proclamatien wettig getrouwt Veghel 28 meij 1797

Anthonij L van Doorn A vd Heuvel J de Jong

René van Weeren zei op za, 03/14/2026 - 12:55

De link is gewoon openbaar op de site van het BHIC, klik op de link in de vorige post. Ik kwam er op via wiewaswie.nl > uitgebreid zoeken > Tonijs en Uden als zoektermen

Je transcriptie is prima, een paar details en aanpassingen:

Compareerde voor ons scheepenen commis-
sarissen in Veghel Jan Antonij Rovers
jongman oud ontrent 26 jaaren ende Geertruij Johannis
van den Heuvel jonge dogter oud ontrent 25
jaaren beijde geboortig en woonende alhier
versoekende verklaarende en consenteerende als
hier voor v(er)so* 24

Actum ter Raadcamer van Veghel den 13 mey
1700 zeven en negentigh

Antonij L van Doorn
HG v d Landen 
JDeJong Sris**

Deese bovengemelde persoonen sijn na blijkinge
van de gegaane proclamatien wettig ge-
trouwt Veghel 28 mey 1797

Antonij L van Doorn 
A vd Heuvel
J de Jong Sris**

* verso = term waarmee de achterkant van een pagina wordt aangeduid (recto = de voorkant)

** Sris = afkorting voor S(ecreta)ris

Ton van den Boom zei op za, 03/14/2026 - 14:26

Nogmaals dank voor alle moeite!

Vr.gr.

Ton van den Boom

Reageer op dit bericht

De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
Slechts één bestand.
10 MB limiet.
Toegestane types: png gif jpg jpeg.