Ingrid,
Als je terugbladert naar fol. 603 (scan 342) dan vind je daar de inleiding tot dit document. Het gaat om de voorbereiding van de retourreis vanuit Ceylon naar Holland en/of Zeeland voor de schepen Kockenge, Midloo, Ravestijn en Nieuwvliet waarbij een aantal uitrustingsstukken aan alle opvarenden werden verstrekt (ongetwijfeld voor eigen rekening). Op fol. 603v (scan 343) staan enkele regels die de notities in de lijsten enigszins verklaren (zie bijgevoegd screenshot). De relevante tekst luidt:
..... de ondervolgende kisten,
kelders, kasjes, en potten,
tot welkens laaste de
plankjes gemeten, zoo
in lengte, hoogte, en wijte,
mitsgaders de deksels van
buijten [C. VOC 1723] doen branden
met ‘s compagnies brand ijser
en van binnen de deksels
genommert.
Ik heb trouwens niet kunnen vinden wat in dit verband precies met kelders werd bedoeld. Mogelijk gaat het om iets om eten in te bewaren. In de lijst zie ik onder meer een meer specifieke vermelding van flessekelders, wellicht een soort flessenrekje.
Wanneer we de lijst doorlopen, zien we dat de aantekeningen voor het schip Midloo beginnen op fol. 619 (scan 350). Eerst worden de leidinggevenden genoemd en daarna de feitelijke bemanning, met onder meer een bootsman, een bottelier, een kok, enkele ambachtslieden zoals timmerman, zijlmaker en kuiper, en een flink aantal matrozen. Op fol. 630v (scan 356) staat het kopje militairen gevolgd door enkele korporaals en diverse soldaten. Na de laatste soldaat volgen respectievelijk een assistent (een administratieve functie, doorgaans rapporterend aan een koopman), een baas timmerman, een krankenbezoeker, een timmerman en tenslotte Ernst Scheerboom, de opperkuiper. Daarna volgt het kopje impotenten met daaronder drie personen; zij waren vermoedelijk arbeidsongeschikt geraakt.
Hoewel Ernst onder het kopje militairen was geplaatst denk ik niet dat dit correct is. Militairen bij de VOC werden doorgaans aangeduid met hun rang en waren voor zover ik weet gericht op bewaking, verdediging en andere puur militaire taken. Mijn indruk is dat de laatste vijf personen onder het kopje militairen dus helemaal geen militairen waren. Zij waren simpelweg ander landpersoneel van de VOC dat samen met de militairen huiswaarts keerde.
De inschrijving van Ernst lees ik nu als volgt:
“ [f] 16 Ernst Scheerboom van Blaassheijm opperkuijper
1 kist lang 4½ hoog en wijt 2 voet no. 117.
Het bedrag voor Ernst’s naam is ongetwijfeld zijn maandgage. Bij de hogere rangen zie je hogere bedragen. Bij de meeste soldaten en matrozen zie je f 9 wat inderdaad het aanvangssalaris was voor deze rangen. We weten nu dus dat hij een kist had met de genoemde afmetingen en, hoewel niet expliciet genoemd, een pot met een deksel voorzien van het nummer 117. Zonder de instructies aan het begin van het document zou het lastig zijn geweest het geheel te ontcijferen.
Groet,
Marcel
Ingrid Scheerboom
zei op zondag 19 april 2026 - 15:12