Latijnse lofzang op Willem Hendrick Meuleman 18e eeuw

Hierbij de tweede en laatste pagina van het gedicht. 

De transcriptie is m.i. geen probleem, de vertaling wel. Misschien te hoog gegrepen dit latijn. Maar wellicht kan iemand aangeven of er iets persoonlijks over Meuleman wordt meegedeeld, of is het alleen de bekende veer...

Google Translate leverde de volgende (zeker niet foutloze!) vertaling op. Maar dat lijkt voldoende om je laatste vraag te beantwoorden: het lijkt een loflied van een studievriend aan Meuleman ter gelegenheid van diens benoeming als advocaat...

EER & VERDIENST

Aan de meest geleerde en meest eerlijke

jongeling,

WILHELM HENRY MEULEMANN.

Toen hij werd toegewezen aan de familie van advocaten

.

De faam van uw bereidheid ons een voorbeeld van uw genialiteit te geven, heeft ons bereikt

waar ik stond, MEULEMANN, mij bewust van mijn geleerde werk

en geen uitstel kon mij tegenhouden,

noch kon enig uitstel mij tegenhouden;

Maar ik zou u de eer van volle weiden brengen

Ik zou kransen van bloemen met uw hoofd vermengen.

Een vriendschapsverdrag, liefste, broeit,

Ook hier drijft de hartstocht van ons bloed.

Terwijl u de Pierische landen met een scherp verstand verkent

De geleerde Minerva glimlachte om uw studies:

U bent onze leerling, u bent mijn edele nakomeling,

Wees niet bang, vroeg ze, u zult onze leerling zijn.

Zoals de edele leeuw alle viervoeters overtreft,

is het duidelijk dat u allen de kroon hebt gegrepen.

U bent geheel van uzelf, dierbare glorie, deugd,

Ingenialiteit, genie; moge u vele goede dingen ten deel vallen,

Zo wedijvert de vroomheid van uw moeder met de lof van Petrus,

Zo wordt de bruidsschat van uw vader en moeder voor u verdubbeld.

Zo, verwant, moge uw naam van eeuwige deugd

bloeien, zodat beiden roem mogen verwerven, paal.

Totdat de glorie van de eiken van het Sijlvar hoog is,

En de Maas zijn wateren hals over kop in de zee stort.

Wees een vader voor de armen, wereld, en een beschermheer van weduwen;

Voor elke gevreesde wraak en felle vijand.

Dankje René. De auteur  was in elk geval 'verwant' (cognate) aan Meuleman, dat moet te vinden zijn.  

Op 27 september 1714 wordt Gerardus Weultjes uit Zutphen, 20 jaar, vermeld als student medicijnen te  Leiden in het Album studiosorum academiae Lugduno Batavae (...) (Den Haag 1875), p. 837. Meuleman had kennelijk elders gestudeerd.

De familie Meuleman kwam oorspronkelijk toch ook uit Zutphen?

Vertaling door AI, meer bepaald Perplexity. Dit model schijnt op gebied van Latijn meer dan degelijk te zijn. Een Latinist kan hier ongetwijfeld over oordelen, ikzelf kan dit niet.

**Ter ere en verdienste
van de zeer geleerde en bovendien hoogst rechtschapen jongeman,
Willem Hendrik Meulemann,
bij zijn opname in de familie der rechtsgeleerden.**

Toen het bericht ons ter ore kwam
dat jij een proef van je talent wilde geven,
kon niets mij, Meulemann, weerhouden
om mij jouw studie en geleerde arbeid te herinneren;
geen enkele vertraging kon mij tegenhouden
om jou de eer van de Piëride lauwerkrans te brengen
en bloemrijke kransen om jouw hoofd te vlechten.

De band van vriendschap, dierbare, spoort mij daartoe aan,
maar ook de warmte van verwant bloed drijft mij.

Terwijl jij met krachtige geest de woonplaatsen der Muzen verkent,
heeft de geleerde Minerva jouw studies gunstig toegelachen.
“Jij zult mijn leerling zijn,” sprak zij,
“mijn edele telg, wees niet bevreesd.”

Zoals de leeuw zich onderscheidt boven alle viervoeters,
zo blijkt dat jij de overwinning op allen hebt behaald.
Jij bent de eer van de jouwen; roem, deugd,
talent en geest sieren jou; vele gaven maken jou gelukkig.

Zo wedijvert de vroomheid van je moeder met de lof van je vader,
zo zijn de gaven van beide ouders in jou verenigd.

Zo moge jouw naam, verwant, door blijvende deugd blijven bloeien,
zodat beide hemisferen jouw faam leren kennen,
zolang de eik de trots van de wouden zal zijn
en de Maas haar snelle wateren in zee uitstort.

Wees een vader voor de armen, een beschermer voor weduwen,
en een verdediger voor wie beeft en voor de beschuldigden.

Zo zong hij voor zijn verwant;

G. Weultjes
student in de geneeskunde en filosofie

Er ging blijkbaar wat mis met de lay-out. Dit zou leesbaarder moeten zijn.

**Ter ere en verdienste  
van de zeer geleerde en bovendien hoogst rechtschapen jongeman,  
Willem Hendrik Meulemann,  
bij zijn opname in de familie der rechtsgeleerden.**

Toen het bericht ons ter ore kwam
dat jij een proef van je talent wilde geven,
kon niets mij, Meulemann, weerhouden
om mij jouw studie en geleerde arbeid te herinneren;
geen enkele vertraging kon mij tegenhouden
om jou de eer van de Piëride lauwerkrans te brengen
en bloemrijke kransen om jouw hoofd te vlechten.  

De band van vriendschap, dierbare, spoort mij daartoe aan,
maar ook de warmte van verwant bloed drijft mij.  

Terwijl jij met krachtige geest de woonplaatsen der Muzen verkent,
heeft de geleerde Minerva jouw studies gunstig toegelachen.
“Jij zult mijn leerling zijn,” sprak zij,
“mijn edele telg, wees niet bevreesd.”  

Zoals de leeuw zich onderscheidt boven alle viervoeters,
zo blijkt dat jij de overwinning op allen hebt behaald.
Jij bent de eer van de jouwen; roem, deugd,
talent en geest sieren jou; vele gaven maken jou gelukkig.  

Zo wedijvert de vroomheid van je moeder met de lof van je vader,
zo zijn de gaven van beide ouders in jou verenigd.  

Zo moge jouw naam, verwant, door blijvende deugd blijven bloeien,
zodat beide hemisferen jouw faam leren kennen, 
zolang de eik de trots van de wouden zal zijn
en de Maas haar snelle wateren in zee uitstort.  

Wees een vader voor de armen, een beschermer voor weduwen,
en een verdediger voor wie beeft en voor de beschuldigden.  

Zo zong hij voor zijn verwant;  

G. Weultjes  
student in de geneeskunde en filosofie

Pieter Anhtonie Meulenman, lidmaat op belijdenis NG gemeente Zutphen 18 april 1683.
Willem Hendrik Meuleman, gedoopt NG grave 13 augustus 1695, zoon van Pieter Anthonij Meuleman en Helena van Holthuijsen.

corr Meulenman = Meuleman

Mooi gedicht. Ik heb nog wat aangepast aan de transcriptie (oa een vergeten regel erbij) en ik heb een vertaling bijgevoegd (met bij een paar regels een opmerking).

-------------------------------------------------

HONORI & MERITIS
DOCTISSIMI nec non INTEGERRIMI
Juvenis,
WILHELMI HENRICI MEULEMANNI,
cum Jurisconsultorum familiae
adscriberetur.

Fama simul volucris nostras accessit ad aures
ingenii specimen te dare velle tui,
quo studii, MEULMANNE, tui doctique laboris
ex merito tandem praemia digna feras,
officii memorem nil me revocare valebat
nec poterant ullae me retinere morae,
quin tibi Pieriae deferrem frondis honores
miscerem et capiti florea serta tuo.
Cogit amicitiae foedus, carissime, nostrae,
hinc quoque cognati sanguinis ardor agit.
Dum loca Pieridum tu lustras mente vigenti
arrisit studiis docta Minerva tuis:
noster alumnus eris, mea tu generosa propago,
ne trepides, inquit, noster alumnus eris.
Ut Leo quadrupedes praecellit nobilis omnes,
te palmam cunctis praeripuisse patet.
Tu decus omne tuis; charum te gloria, virtus,
ingenium, genius; te bona multa beant.
Sic matris pietas certat cum laude paterna,
sic patris et matris dos geminata tibi est.
Sic nomen, cognate, tuum virtute perenni
floreat, ut famam discat uterque polus.
Ardua donec erit silvarum gloria quercus,
et Mosa praecipites in mare fundet aquas.
Pauperibus pater esto, orbis viduisque patronus,
civica pro trepidis arma ferasque reis.

Ita cecinit cognato suo
G. Weultjes
Med. ac philos. stud.

------------------------------------------------

Ter ere en voor de verdiensten
van de zeer geleerde en zeer rechtschapen
jongeman
Wim Henk Meuleman,
toen hij bijgeschreven werd op het juristentableau

Zodra het gerucht vliegensvlug onze oren bereikte
dat jij een voorbeeld van je talent wilde geven,
(waardoor je terecht, Meuleman, uiteindelijk de waardige beloningen
van jouw studie en geleerde arbeid toont)
kon niets mij terugroepen, omdat ik me je plichtsgevoel herinner,
en kon geen uitstel mij tegenhouden,
dat ik jou eretekens van het loof van de Muzen aanbood
en dat ik bloemenkransen voegde rond je hoofd.
De band van onze vriendschap, mijn bovenstebeste, dwingt hiertoe
en ook de gloed van bloedverwantschap zorgt hiervoor.
Terwijl jij de plaatsen van de Muzen met je krachtige geest verlichte,
lachte de geleerde Minerva jouw wetenschappelijk werk toe:
onze leerling zul je zijn, jij, voortreffelijk kind van me,
twijfel niet, zei ze, onze leerling zul je zijn.
Zoals de edele leeuw uitmunt boven alle viervoeters,
is het duidelijk dat jij de erepalm weggerukt hebt van de andere mensen.
Jij bent voor je familie en vrienden een sieraad; je roem, je moreel kompas, je talent,
je goedheid, die vele goede dingen maken jou, dierbare, een gelukkig man.
Zo strijdt het plichtsgevoel van je moeder met het aanzien van je vader,
zo heb jij het dubbele talent van je vader en van je moeder.
Jouw naam bloeit hopelijk met zo'n eeuwige voortreffelijkheid,
beste verwant, dat Noord- en Zuidpool je goede reputatie leren kennen.
Zolang de statige eik de eer van bossen zal zijn
en de Maas het water snel in zee zal storten,
moet jij een vader voor de armen zijn en een beschermer voor weduwen en wezen,
en je moet voor angstige aangeklaagden de burgerlijke wapens hanteren.

Aldus heeft G. Weultjes (studie geneeskunde en filosofie) voor zijn verwant een gedicht geschreven.

-------------------------------------------------------------------------------------

1. Het gedicht is in disticha (hexameter met pentameter) geschreven.
2. Voorbeeld van je talent: hiermee zal de verdediging bij de promotie door en van Meuleman bedoeld zijn.
3: In het Latijn is Meulmanne zonder -e-: metri causa: met de -e- past de naam niet in het metrum (ritme). Dubbele -n- om dezelfde reden.
7 en 11. Pierius en Pieris verwijzen naar de Muzen, de godinnen van de kunst (en wetenschap).
10, 21 en ondertekening. Cognati sanguinis, cognate, cognato: Weultjes en Meuleman zijn familie.
12. Minerva is de godin van de wijsheid. Zij staat hier tegenover de Muzen. Meuleman is waarschijnlijk een verdienstelijk dichter, maar Minerva heeft hem de juridische kant op geleid.
17. Tu decus omne tuis: citaat uit Vergilius, Eclogae V, 34.

Opmaak is dus inderdaad niks. Bijgevoegd een afbeelding.