Beste Frits, over sequenti verbaas ik me ook, daar verwacht ik sequentis, verder zou ik het willen lezen als in medio Quadragesime proxime sequenti. Er staat volgens mij XLime, niet XLmo, Quadragesima is hier een vrouwelijk woord.
hulp, txt 14e eeuw, latijn, tijdsaanduiding
Beste liefhebbers van oude handschriften,
ik heb hier een ms uit de 14e eeuw, in nederland geschreven, in het latijn. De scriba geeft een afkorting voor een datering die ik niet helemaal begrijp (regel 4, rood onderstreept).
Ik lees hier: in medio quadragesimo(?) proxime sequenti = tijdens het midden, de 40ste, aan de meest nabije volgende. Ik vermoed, dat de scriba ‘proxime sequenti’ als 1 woord heeft gedacht, dus: aan de eerst volgende (een dativus). Maar hoe loopt de constructie dan? Waar is deze dativus van afhankelijk? Ik lees ‘quadragesimo’ als substantief bij ‘medio’ (een adiectief). Misschien heeft iemand een oplossing, elk voorstel wordt gewaardeerd. Hieronder de transcriptie.
--------------------------------------
(vert.) regels 2 – 3) ‘de namen hieronder hebben geld uitgeleend aan de schepenen of aan de stad en hebben ermee ingestemd om aan hen te betalen ‘in medio xl.... enz’ -
----------------------------------------
1)data joh(ann)i ried p(ro) vino
2)isti sequentes concesserunt pec(uniam) scabi(ni)s
3)sive civitati et permisserunt eis solve(re)
4)in medio xl[mo] p(ro)xime seq(uen)ti
5)p(rimo) petrus van der ke(me)nade, xii
6)clipeos cesaris
7)It(em) h(er)[man](us) van der a in aureis,
Reacties (13)
otto, lees je dan, tijdens het midden van de eerstvolgende 40e (?) Begrijp ik je goed? En zo ja, wat betekent dat?
beste Otto, misschien is de lezing 'sequenti' onjuist. Er lijkt eerder iets te staan als 'septembris' of 'se(m)p(er)tini', ik ben er nog niet uit. Evenzogoed, wat wordt bedoeld met 'quadragisimus'? Welke 40e? Misschien heb jij een idee? Vrgr frits
@René en Frits, Ik vat Quadragesima op als de term voor de vastentijd, de Veertigdagentijd, ik heb het nog even nagekeken in de Grotefend. De q in sequenti is echt anders dan de p van proxime, vergelijk vooral het woord sequentes! Bij de p zit het "bolletje" rechts van de stok, bij de q links.
Otto, als ik je goed begrijp wil jij lezen:
in medio quadrigesimae proximae sequenti(s) = in het midden van de vastentijd, de eerstvolgende
Begrijp ik je goed,? Wil je zo construeren? Het kan, als je 'quadragisima, ae' opvat als een substantief.....
Ja, Frits, middeleeuws Latijn kan heel creatief omspringen met klassieke vormen! Het woordenboek van Ducange voor middeleeuws latijn, geeft enkele voorbeelden van quadragesima als substantief met de betekenis vastentijd, zie https://logeion.uchicago.edu/quadragesima . Ook het Mittellateinisches Glossar van F. Habel en F. Gröbel geeft deze betekenis. Ook het Woordenboek Latijn-Nederlands van Harm Pinkster vermeldt dit als mogelijke betekenis; merkwaardig dat dit niet is meegenomen door Logeion die dit woordenboek verder wel benut... Grotefend geeft ook de vorm quadragesimum aan als vorm.
Beste Otto, dan doen we dat. Quadragissima, ae = vastentijd. We kunnen dan ook het hieropvolgende ‘sequenti’ handhaven en laten congrueren met ‘medio’, ‘sequenti’ dan als ablativus. Ja, het was nogal een puzzle. De scriba bedoelt dan 'de betaling wordt voldaan midden tijdens de eerstvolgende vastentijd'. - Hartelijk dank en vriendelijke groet, frits
Het Mittellateinisches Wörterbuch van Habel en Gröbel geeft nog media quadragesima = zondag Laetare. Ik weet niet of dat hier de bedoeling is.
beste Pauwel, vriendelijk dank voor je inbreng. Echter het 1e voorstel op deze pagina gedaan, is de juiste tw: in medio quadragesimae proximae enz. - Vriendelijkegroet, frits
Beste Frits,
Excuses dat ik niet duidelijk was. Het ging mij er niet om wat er staat, maar om wat er bedoeld kan zijn.
Als media quadragesima kennelijk een bepaalde dag kan aanduiden, nl. Zondag Laetare = de vierde zondag van de Vasten, ook wel Midvasten of Halfvasten genoemd, kan dat dan in jouw tekst ook zo vertaald worden, of in ieder geval ook zo bedoeld zijn?
Met vriendelijke groet, Pauwel
Pauwel, je bijdrage wordt zeer gewaardeerd, nogmaals oprechte dank (frits)
@Pauwel, ja, je hebt gelijk, de scribent bedoelt hier Halfvasten, zondag Laetare, en. Frits, zulke informatie kan in een voetnoot bij jouw definitieve transcriptie.
in orde.
frits
zei op donderdag 20 november 2025 - 12:35