Overslaan en naar de inhoud gaan

Forum

Hulp getuigenverklaring 1555

Beste lezer,

Ik heb een poging gedaan om dit document te transcriberen en te vertalen maar ik twijfel met name over de genoemde personen en genoemde locaties in het document;
Zie dikgedrukte tekst voor de 'oorspronkelijke tekst' 

Alvast bedankt voor het meedenken!

Allen den ghenen die dese onse egene leuenen van pierscatien sullen sien of hooren lesen saluyt
Aan allen die deze onze eigen open brieven van attestatie (getuigenverklaring) zullen zien of horen voorlezen, gegroet.
wylmen ende raedt doen stadt van sherte pouwesen doen condt costen gerechte waeren dat opten van huyden date van den
Wij, burgemeester en raad van de stad ’s-Hertogenbosch, maken bekend en verklaren naar recht dat op de datum van heden
voir ons gecomparart syn gewesten aen poirre persoiren waer Henricss ende omtrent achtende henningen van Rechtrouiss
voor ons zijn verschenen verscheidene personen, waaronder Henricus(zoon?), omtrent achtenzeventig jaar oud, afkomstig uit Rechterooi (rechter heide in Nistelrode?),
ende ontrent vier ende tzesich jnnen son agsten voirn dienst oudt ontrent drie ende zeytich pachter
en nog een ander, omtrent vierenzestig jaar oud, oud-dienaar, omtrent drieënzeventig jaar oud, pachter.
Item op Lenaerss van tuyl oude omtrent bystende daerop jaren ende Roocht Jans ende ontrent dairc inan
Voorts verschenen Lenaert van Tuyl, omtrent zestig jaar oud, en Rocht Jans, en nog anderen,
altsamen voirn tot heeren Jan Alberssontrent ses ende voors houen heinrick amiclius ende ontzlaet dair
allen verschenen voor heer Jan Alberts, omtrent zes/zes en dertig?, en voorts Hendrik Amiclius, aldaar ontslagen,
ende daerich voorn Aentgenoets ondrouent die ende voirtich jaren, Cornelis Janszoon gale oudt ontrent seuen ende twintich binnen Coorius lamberss ende omtragt vyf ende vyffgenen
en verder Aentgen Oets, omtrent veertig jaar oud, Cornelis Janszoon, omtrent zevenentwintig jaar oud, binnen (wonende bij) Corius Lamberts, omtrent vijfenvijftig jaar oud,
ende danck janss oud ons omtrent seven ende vyftich januen
en Dank Jans, omtrent zevenenvijftig jaar oud.
all geconnethich op hoepersaedeklyck ende maelyck meijs erbouende tot rustelien
Allen woonachtig op Herperschaijk, dagelijks werkzaam in de landbouw te Rustelien,
oudt omtrent vyfich turven als innen tenluiden geweestuert binnen dese stadt
oud omtrent vijftig jaar (ervaring), die wettig zijn gehoord binnen deze stad,
inden dienich vanden ponden vandien dairden
in dienst van de schepenbank aldaar.
Ik van wel Abrende prolaet van ban Gecxamineert wesende elck besunde
Ik, namens de eerwaarde prelaat van Berne, heb hen ieder afzonderlijk ondervraagd,
op sekere interrogatoiren ons Stegen voirs van wegen desselfs jaren dienstich gescriften
op bepaalde vragen die door ons, schepenen, zijn opgesteld wegens hun jarenlange ervaring,
justaen vanden eerwerdigen vader in goede ende haen heren diricke spe voors.
ten overstaan van de eerwaarde vader en heer Dirick Spe, voornoemd.
dat hy getuycht ende gedeponeert inder manieren hier nae volgende
dat hij heeft getuigd en verklaard op de hierna volgende wijze,
Teweten die voirs Lenarts van den scop
Te weten: de voornoemde Lenaert van den Schop,
dese des stadt houden geëxhibeert ende overgegeven hebben op heure eeden
heeft deze verklaring aan de stad overgelegd en afgelegd onder ede,
daeroment so lange zy kennisse heeft geledt het graefken laet
en verklaart dat, zolang hij zich kan herinneren, de greppel (het graefken) daar ligt,
de soe wel Vrousslant die zuermantsche zuyde als die andere huyde ende lande
zowel aan de zijde van Vrouwslant als aan de Zuermontse zijde, en ook aan de andere zijde van de heide en het land,
geryen bydenhaene die goetmen wy bien voirs genoempt mouele
grenzend aan de percelen zoals algemeen bekend, bij Muele (Mun) genoemd,
oude negenen effken naemstelion wairt lopende
sinds oude tijden als vaste grens lopend,
dwelc ten tyde van meestr Joostens die gruyter inne synde te
welke grens reeds bestond ten tijde van meester Joosten de Gruyter
alsoo wyt ende groot zelve aldair noch tegenwoirdelick liggende is
en die zo breed en groot is als zij daar nog steeds ligt,

heeft bevonden, behoecelyck ende vuytgenomen
en die hij als zodanig heeft vastgesteld en erkend, zonder betwisting.
of Rantsuyn ouermitschaere gesullen die tusschen nae gebruken ofte innegeseten van hulpen ter eenen
en dat geen scheiding, twist of tegenspraak is ontstaan tussen degenen die het land gebruiken of de ingezetenen van de hulplanden aan de ene zijde,
ende den paulaet van voirs ende andere soe den opwesen ter sacken vanden gebueer huyden gelicht is geweest
en de voornoemde prelaat en anderen aan de andere zijde, zoals dat gebruikelijk is bij zaken betreffende de buurheiden,
ende welcke ende altijt voir duytersten lanten der huijden des prolaets voirs
en dat deze grens altijd heeft gegolden als de uiterste grens van de heide van de voornoemde prelaat,
by den voirs innegeseten van Herpen ende graecken
zoals erkend door de voornoemde ingezetenen van Herpen en de omwonenden,
als doen voir die vuyterste palinge der heyden voirs met consent derselver naebueren geleecht
zoals destijds de uiterste palen van de voornoemde heide zijn geplaatst met toestemming van diezelfde buren,
gehouden ende geacht geweest vreemende voir syn kennisse
en aldus gehouden en erkend, zonder dat hij ooit iets anders heeft gekend,
want hy deponnant van joncx op tot instulien gewoontsen op geruet is
want hij, deponent, heeft daar vanaf zijn jeugd gewoond en verkeerd,
ouerst ende heeft ons gesien ende geweten dat den grone zoet binne der zuermisse happe ende der lande
en hij heeft zelf gezien en geweten dat het groene stuk land binnen de Zuermontse hoek en de daarbij behorende gronden,
Een poulant toebehoird altyt als die uwbercht indre handen hoichgelegen gehadert
altijd tot één geheel bezit (poulant) heeft behoord, zoals hij dat in eigen handen en van nabij heeft waargenomen,
ende nae synen bezamen besten onthoudt ende naehoren scepenen
en naar zijn beste herinnering en naar hetgeen hij later van schepenen heeft gehoord,
soe is den graue die naemsteloon loopt omtrent ochter joueren gehouden
is de greppel die naar Naemsteloon loopt sinds ongeveer acht jaar als zodanig aangehouden,
van ons dairmede verhoogheheyt ende dahuyt eyck mit den grantt toebehoumen
waarbij deze door ons is verhoogd en daarvan is afgeleid wie het recht op het land bezit,
van malcanderen te stryden noch dat hy als ’t heeft geweest ende gehoort
zonder dat men daarover onderling behoort te twisten, en zoals hij dat heeft meegemaakt en gehoord,
dat het lant broe gouden vorssonden ende nyeuwen granejaer in stellen lopende
dat het land reeds vanaf oude tijden en vanaf het instellen van het nieuwe graanjaar zo in gebruik is geweest,

Reacties (4)

Otto Vervaart zei op wo, 12/31/2025 - 16:19

Beste Daan, dit is best een lange oorkonde. Je ziet correct dat het gaat om getuigenverklaringen van speciaal daartoe opgeroepen oudere mannen over het gebruik van percelen land en de rechten daarop. De tekst opent met de stoet namen. Het zou erg helpen als je toch de transcriptie en de vertaling van elkaar scheidt, en vooral laat zien waar nieuwe regels beginnen, liefst zelfs met regelnummers, daardoor voorkom je dat er regels worden overgeslagen. Hier mijn versie van de eerste twee regels, in zwart mijn aanpassingen:

1 - Allen den ghenen die dese onse opene brieven van certificatien sullen sien of hooren lesen saluyt wij scepenen ende raedt der stadt van 's Hertogenbosch doen condt certificerende voir de gerechte waerheid dat opten dach van huyden date van desen /
2 - voir ons gecompareert syn geweest in heure propre personen Lenart Henricss oudt omtrent acht ende tzeventich jaren Vicart Arntss oudt omtrent vier ende tzestich jairen, Goyartssoen Wouter Dircss oudt omtrent dire ende tzestich jaeren /

De opsomming van namen lijkt oneindig op deze Oudjaarsmiddag, knap dat je in r. 6 de prelaat van Berne eruit haalt! Dit vraagt geduld, gewenning en tijd. Het helpt als je enigszins tevoren kan zien aankomen wat er globaal zou moeten staan, bijvoorbeeld de leeftijden laten zich dan vlot ontcijferen...

René van Weeren zei op wo, 12/31/2025 - 20:12

Dag Daan, 

In aanvulling op Otto's reactie: ik schat in dat je de eerste versie via Transcribus of een soortgelijk programma hebt gemaakt?

Onderstaand mijn versie, typefouten voorbehouden. De tekst is overigens niet volledig, de laatste regel valt in ieder geval voor de helft weg. Het gaat zo te lezen om een geschil tussen de genoemde personen, die 'aangehouden zijn vanwege het mogelijk ongerechtigd gebruik van een gegraven watergang en de abt van Berne. Zij zijn alle in 'propre personen' = in eigen persoon verschenen om ondervraagd te worden. Het fragment dat nu afgebeeld is, betreft feitelijk alleen de getuigenis van de eerstgenoemde persoon, Lenart Henricss.

Transcriptie is qua regelindeling conform de brontekst; voor de leesbaarheid zijn interpunctie en hoofdlettergebruik als in hedendaags taalfebruik toegepast.

Goede jaarwisseling gewenst!

Allen den gheenen die dese open(en) brieven van certification sullen sie oft hooren lessen, saluyt. Wij, scepen(en) ende raidt der stadt van sHertogenbosch doen condt, certificeren(de) voir de gerechte wairh(eyt), dat opten dach van huyden date van des(en)
voir ons gecompareert sijn geweest in heure propre personen Lenart Henricss, oudt omtrent acht ende tzeventich Jaren, Ricart Arntss, oudt omtrent vier ende tzestich jairen, Goyaert, soene Wout(er) Dircss, oudt omtrent drie ende tzestich jairen,
Jacop Lenartss van Tuyl, oudt omtrent sess ende dartich jairen en(de) Ricart Janss, oudt omtrent dartich jairen, altesamen wonen(de) tot Hees, Jan Alartss, oudt omtrent sess ende veertich jairen, Henric Antenis, oudt omtrent drie ende
dartich jairen, Arnt Geritss, oudt omtrent drie en(de) veertich jairen, Cornelis Janss van Galen, oudt omtrent seven ende twintich jairen, Cornelis Lambertss, oudt omtrent vijff ende tzestich jairen, ende Dirick Janss, oudt omtrent seven en(de)
vijftich jairen, all woenechtich op Herperscadewijck, ende Mathijs Meuss, wonende tot Nistelroy, oudt omtrent vijftich jairen, altesamen teulman(n)en, gearresteert binnen des(en) stadt bij den dieners van den grounder weden, ter
instan(cie) vanden Eerwerdigen vader in Gode en(de) herren Herren Dirick Spierinck van Wel, abt ende prelate van Bern. Geexamineert wesende elck besunde(r) op sekere interrogatorien, ons scepen(en) voirs. van wegen desselfs heren Dirich gescriftel(ijck)
geexhibeert ende overgegeven, hebben op heure eeden bij hen ter manisse des stadthouders vanden scouth(en) des(er) stadt gedaien, getuycht ende gedeponeert inder manieren hier nae volgend. Te weten die voirsz. Lenairt Henricss dat hij
deponent, soe lange hij kennisse heeft gehadt, het Graefken, lopende soe wel rontu(m)me die Zuermontsche heyde als die andere heyde ende lande gelegen bij der hoeve des prelaets van Bern voirsz., genoempt Mueule onder Herpen,
also wijt ende groot tzelve aldair noch tegenwoirdel(ijck) liggende is, heet bevonden, beheltel(ijck) ende uuytgenomen sekere graeffken nae Nistelroy wairt lopende, dwelc ten tijde van meester Joostens die Gruyter, inne sijnder tijt drossart
tot Ravesteyn (overmitz sekere gescille die tuss(chen) die naegebueren ofte innegeseten van Herpen ter eenre ende den prelate van Bern voirsz. ter andere sijden opgeresen ter saicken vanderselven heyden geleecht is geweest ende welck
graefken als doen van die uuyterste palinge der heyden voirsz. met consent derselver naebueren geleecht sijnde etc. altijt voir duyterste limiten der heyden des prelaets voirsz. bij den voirsz. innegeseten(en) van Herpen ende andere is
gehouden ende geacht geweest), verclaeren voor sijn kennisse, want hij deponent van jonch op tot Nistelroy gewoont en(de) opgevuet is geweest ende heeft yesyndert gesien en(de) geweeten dat den grave rontom(m)me den Zuermontsche
heyde en(de) der lande den prelate toebehoren(de) altijt als die nu leecht inder breyden heeft gelegen gehadt, ende nae sijns deponents besten onthoudt ende naehoiren seggen, soe is den grave die nae Nistelroy loopt geweest
[rest staat slechts deels op de afbeelding]
 

Otto Vervaart zei op do, 01/01/2026 - 14:59

Het gaat niet enkel om deze oorkonde. Bij het BHIC bevinden zich in inventaris 2092, Norbertijnenabdij van Berne, drie oorkonden (IVG2, IVG3 en IVG 4) met getuigenverklaringen over deze kwestie in 1555, we kijken hier naar IVG4.

Daan Willems zei op do, 01/01/2026 - 15:18

Dag Otto & René,

Allereerst de beste wensen voor 2026! 

Voor mij is de wereld van paleografie nog nieuw inderdaad en ik probeer veel zelf te doen waarin ik via Transkribus inderdaad soms wat houvast probeer te creëren. Al merk ik dat die modellen met namen en plaatsen vaak de verkeerde weg inslaan waardoor het eerder averechts werkt.

Dank voor jullie correcties en aanvullingen, enorm gewaardeerd! Het is een bijzondere vaardigheid die ik de komende jaren ook beter hoop te ontwikkelen.

Het gaat inderdaad om IVG4 uit 2092 Norbertijnenabdij van Berne, oud archief, 1134-1857. De andere aktes zijn voor mij persoonlijk minder interessant omdat mijn verre voorouders altijd op Mun gewoond hebben en niet gelinkt worden aan de hoeve op Gaal waar de andere aktes over gaan.

Op het oog zie ik geen personen genoemd zijn die ik direct kan linken aan bekende namen in mijn stamboom, dus het onderzoek gaat verder.

Reageer op dit bericht

De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
Slechts één bestand.
10 MB limiet.
Toegestane types: png gif jpg jpeg.