hulp bij lezen van 2 woorden, txt 14e eeuw Middelnederlands

Beste Frits, in de vierde regel betekent sc(h)inde hetzelfde als schande. Het eerste woord van de volgende regel ontgaat me nog...

beste otto, hartelijk dank, ik zit juist aan de txt te werken. Het is overigens een interessante txt vind ik. Kampen had in de 14e eeuw 4000 inwoners en lag afgelegen tussen de moerassen aan de Ijssel. Iedereen kende iedereen en toch werd er al gegokt. De schepenen verbieden het, vermoed ik, omdat een en ander uitliep op vechtpartijen die trouwens op andere pagina's van deze codex zijn vermeld. Misschien moeten wij 'scinde zeevnen'  begrijpen = omdat het een schande is, als de betrokkene de boete niet betaalt(????)

Beste Frits, ik lees hier eerder zeeunen, een nogal afwijkende vormen van soenen, suenen, zuenen. zie de historische woordenboeken op https://gtb.ivdnt.org . Het Oostmiddelnederlands is toch wel anders dan het gemiddelde dat in het Middelnederlands Woordenboek wordt weergegeven.. Ik begrijp de uitdrukking daede bieden nog niet, het geheel is me eigenlijk vrij onduidelijk op de boetebepalingen na.

Beste Otto, ja mijn bevinding is, dat, als je eenmaal in die oude txten duikt, het je moeilijk los laat, en inderdaad meer dan eens wordt je op het verkeerde spoor gezet door de scriba, metname gebeurt dat bij het Diets, althans mijn ervaring, omdat ik het Diets niet ken en dus vanuit het Nederlands moet zoeken/redeneren. Zoals ik de txt hier begrijp, dus onder voorbehoud: er is binnen Kampen sprake van gokken, schepenen en raad verbieden dit met een boete van 100 schell. Onze txt hier: als er een vreemdeling de stad binnen komt, dan kan het zijn, dat een burger van Kampen de vreemdeling betrekt in een gokspel of andersom, de vreemdeling haalt de burger over tot gokken; schepenen en raad leggen nu aan de burger een boete op van 5 schell, komt die burger niet opdagen om te betalen, dan wordt de boete 10 schell. enz. Is nu het geval, dat de burger aan de vreemdeling geld betalen moet, vanwege het gokken neem ik aan, dan moet de kamperburger die schuld betalen 'bi scinde zeennen'. Ik vermoed, dat dit betekent, 'bij zijn schande'(?) Jij bracht mij op het idee, omdat je aangaf, 'scinden'= schande. Misschien heeft de scriba het uit het Latijn, 'propter suam turpitudinem'(??) Als dit voorstel juist is, is de oplossing makkelijker dan we dachten, en dat lijkt een goed voorteken...... vrgroet, frits

Volgens mij is het woord 'zoennen' en dat past ook prima in de context :)

Beste rene, hoe vertaal je dan, scinden zoennen? Vrgroet frits

@René, dank je wel, de extra n komt goed uit! We zullen toch het Middelnederlands dienen te respecteren als oudere taalfase en ons erin verdiepen om jezelf niet op dwaalsporen te brengen. In de Digitale Bibliotheek der Nederlandse Letteren, https://www.dbnl.org , is het nodige aan inleidingen (bijvoorbeeld de Cursus middelnederlands van M. Hogendorp-Mulder (1983)), grammatica's en studies online te vinden. Volgens mij betekent bi scande hier "omwille van de schande" verzoenen. Het voorzetsel bi heeft verschillende betekenissen.

Frits, in het fragment dat jij toont zit kennelijk geen passage over het gokken, vandaar dat ik in het duister tastte, het zal net ervoor genoemd worden, kun je die passage aanreiken?

Rene en otto, het lykt my opgelost, bi scinde zoennen = omwille van de scande verzoenen, als ik jullie goed begryp, Otto, ik stuur je morgen de hele txt toe, tot zover hartlik dank....

(de transcriptie van de pagina)
---------------------------
8)vortm(er) zoe verbiede wi alle dobbelinghe, al boeten, al raeden, alle kekelinghen ende cur
9)telinghe, al spiil, daer men gelt mede mach verliezen iof in dat vaet winnen iof o(m)me dar
10)lach(7), toe quitene bi hundert scillinghe(8), maech men zie verwinnen(9) alze recht is.(10) Ende ware
11)tzake, dat eynech man die de win tappet(11), dobbelen leete iof eynech speel leete spoelen,
12)daer men gelt mede verliezen mach, die verlore hundert scillinghe(12), mach men dien(13) ver
13)winnen.(14)  Mer ware tzake, dat die win man(15) hem dat verboede in orconde gueder lude(16)
14)onser port(er)en, zoe ware die win man quiit. Ende ware neghyen onzer port(er)e in den
15)kelre, zoe maech hi haelen die waechtere ende verbieden hem dat spoelen in orconde der
16)wacht(er)e.(17) Ende ware tzake, dat eynech man iof vrouwe die tav(er)nen hoelden in orcond …(18)
17)spoelen leeten, die verloren c[entum] scillinghen ende daer toe oren tappen toent baerne(19) eynen
18)iaer, mach men zie verwinnen.(20) Mer ware tzake, dat die winman iof man iof v(rou)
19)we die tav(er)nen hoelden, hem verboede in orconde onzer port(er)e, zoe waren zie quiit ende
20)waren negheyne onzer port(er)e daer bi, zoe moeghen zie haelen die wacht(er)e ende ver
21)bieden hem dat spoelen in orconde der wachtere.(21)

22)vortm(er) zoe hebbe wi ghevonden: ware tzake, dat eynech ghaest van buten qwame ende
23)onzen porter bi dien boeden(22) daede bieden(23), zoe zael onze porter voere comen bi viif scil
24)linghen ende des ande(er)en daeghes bi x scillinghen(24) ende des dordendaghes bi scinde
25)ende bikande onze porter dien ghaeste enech gelt, dat gelt zael hi hem gheven bi scinden
26)zoennen(25) ende daede hi des nyet, zoe zael hi gheve(n) dien ghaeste guede pande [ende](26) ende
27)die zael hi des dordendaghes daer nae loesen(27). Ende en daede hi des nyet, zoe ziin
28)die pande vorstaen ende die gaest mach mit dien paenden zinen willen doen ende die
29)boeten zoelen die scepenen hebben.(28)

Beste Frits, dank je wel voor je transcriptie en de afbeelding! De tekst met de twee onduidelijke woorden gaat mijns inziens niet over boetes op kansspelen, maar over vreemdelingen. De cruciale passage is volgens mij onzen porter bi dien boeden daede bieden, met wellicht als betekenis "ale een gast/vreemdeling komt en onze poorter door een bode (in de zin van gerechtsbode) zou doen ontbieden/dagvaarden". Als de poorter een schuld heeft aan de gast, moet hij de eerste dag 5 schellingen, de tweede dag 20 en anders een formele verzoening regelen. Er volgen bepalingen over het nemen van een onderpand en de inlossing ervan. Vergelijking met bepalingen in andere Kamper rechtsbronnen is wel nodig om deze voorlopige oplossing te controleren. Wordt bode inderdaad hier elders als boede gespeld?

Boede is normaal gesproken een Middelnederlandse woord voor een klein huis of hut (vergelijk het Engelse booth). De oostelijke taalkleur maakt het extra ingewikkeld, maar net zoals oud schrift valt ook Middelnederlands te leren, evenals het opdoen van kennis over oud recht.

Beste otto, ik denk, dat je gelyk hebt. Een vreemdeling komt naar kampen en ontbiedt of dagvaardt een burger van kampen, enz. De alinea erboven gaat over kansspelen, nogmaals dank