Gerrit Willems Plemp x Amsterdam 04.05.1585 Annetje Heindrix en x Amsterdam 06.04.1591 Giert Jacobs

Hierbij vast de eerste. Let op: dit is geen huwelijksinschrijving, maar een ondertrouwinschrijving. Het huwelijk kon pas gesloten worden minimaal 15 dagen na de ondertrouw, de kortste periode waarbinnen drie opeenvolgende zondagen vielen; op elke zondag moest het voorgenomen huwelijkk aangekondigd (uitgeroepen) worden; pas als de derde afkondiging was geschied en er geen bezwaren waren ingebracht tegen het huwelijk, mocht het huwelijkk plechtig worden voltrekken (gesolemniseerd). De huwelijksinschrijving is te vinden in de Huwelijksregisters, maar bevatten uitsluitend de datum van het huwelijk en de namen van de echtparen. Interpunctie en hoofdlettergebruik naar hedendaags gebruik.

Den IIIIen may - Cornelis Geritsz oudt burge[meester

Op huyd[en] den IIIen may compareerd[en] voor s[chepenen] Phlips Cornelisz[en] en[de] Jan Thomas-

z[en] Gerrit Willemss, metzelaer, won[ende] int Gravestraetg[en], geassisteert met Aris

Arians, zijn swager, caverende* voor de moed[e]r ter eendr en[de] Annitg[en] Heindrixd[ochte]r met

Manis Heindricks, haere suster, responderen[de]** voor haers vaders consent, dewelck

door ziecke niet conde comparere[n] en[de] wert opgeleyt des vaders consent in te brengen.

Ende gave aen dat zij aen malcander[en] v[er]looft en[de] met trouwe v[er]bond[en]***

waeren en[de] datt met haer beydr consent en[de] vrije wille, v[er]soeckende haere

drie sondaechs uutroepinge, om na de zelffde die voors[eide] trouwe

te solemniseen en[de] in alles te voltreck[en], so verre dair anders

geen wettelicke oppositie in valle, v[er]claerd[en] voorts bij de[r] waerheyt

dat zij vrie**** p[er]soon[en] waer[en] met niem[an]t v[er]looft nochte bericht***** noch den

andere in bloede bestonden****** waerdoor een Christelick huwelick v[er]hindert

mocht werden, sijn hen haere[n] gebood[en] v[er]willicht

[getekend: Gerret W Wijllemusz Plemp M (merkteken aanstaande bruid)]

Linker marge:

Consent van de moed[er]

es d[en] XI may ingebrocht

Den 19 may tbetoch in-

gebrogt *******

* caverende = optredende namens

** responderende = antwoordende

*** in deze tijd werd de trouwbelofte (moment van verloven) als belangrijker beschouwd dan het huwelijk zelf; na het wederzijds trouw beloven na het aanzoek werd het stel al beschouwd als 'in trouw verbonden', het formele huwelijk was de plechtige bevestiging (solemnisatie) daarvan

**** vrie = vrije, d.w.z. niet door huwelijk of trouwbelofte aan een ander verbonden

***** bericht = berecht, d.w.z. door een gerechtelijke uitspraak al met een ander verbonden in trouw

****** noch den andere in bloede bestonden = geen bloedverwanten van elkaar (althans niet binnen bepaalde 'verboden' graden van bloedverwantschap)

******* tbetoch = het betoog, dit heeft betrekking op de schriftelijke toestemming van de vader

Zie voor de uitleg van sommige begrippen ook de opmerkingen bij de eerste inschrijving. Ook hier betreft het dus een ondertrouwinschrijving.

Den VIen aprilis 1591

Compareerde voor Jan Thomas, Jan de Vrij Egbertsz[en], Dierk Jacobsz[en]

Rosenkrans, Claes Elbertsz[en] de Goyer en[de] Cornelis Cornelisz

Heemskerk Gerrit Willemsz[en] Plemp, metselaer, wed[uwnae]r van

Annetgen Heinrics, woonen[de] op de Niesijts Afterburgwal <ter eenre>

ende geassisteert met Mary Luijten, sijne moeder ter eenre

ende Giert Jacobsd[ochte]r, wed[uw]e van Tonis Korssz, v[er]claeren[de]

anderhalf jaren wed[uw]e geweest te hebben*, woonen[de] in de Kalverstraet

int Ossenhooft, geassisteert met Brecht Symons, hare moeder,

ter andere zijde. Ende gaven aen dat se aen malcanderen

verlovet ende met trouwe[n] verbond[en] waren. Versoecken[de] hare drie

sondaeghsche uytroepingen, omme nae dezelve de v[oor]s[eyde] trouwe

te solemniseren en[de] in alles te voltreckekn, soo verre daer ander geene

wettige verhinderinge voor en valle, ende naerdien sij

bij de waerheyt v[er]claerd[en] datt ze vrije persoonen waren en[de]

malcanderen in bloede ofte in vrientschap deur huwel[ick]

aengenomen** niet en bestond[en], sijn hun haere geboden v[er]williget.

[getekend: gerret Wyllemusz plemp Griext yacozpdoghter]

* Een destijds gebruikelijke formulering in ondertrouwinschrijvingen van hertrouwende weduwen. Dit gegeven werd opgetekend om aan te geven dat een kind dat uit het nieuwe huwelijk voortkwam niet van de overleden eerdere echtgenoot kon zijn; in dat geval zou het kind namelijk formeel nog erfgenaam zijn van de overleden natuurlijke vader. Als een hertrouwende vrouw korter dan zes of zeven maanden tevoren weduwe was geboren, diende zij aan te tonen dat het kind niet van de eerdere echtgenoot kon zijn, bijvoorbeeld door het feit dat zij in de tijd tussen het overlijden van haar eerdere echtgenoot en haar hertrouwen al bevallen was van een kind van de overleden echtgenoot of een miskraam in die periode had gehad. Een andere mogelijkheid was getuigen aan te voeren die wisten te verklaren dat de eerdere echtgenoot om praktische redenen niet de vader van een volgend kind kon zijn, bijvoorbeeld omdat deze tijdens een reis met de VOC in het buitenland was overleden.

** Er golden binnen de huwelijkswetgeving 'verboden graden' waarbinnen het sluiten van een huwelijk tussen bloedverwante partners in principe verboden was en alleen met vrijstelling (dispensatie) van de betreffende kerkelijke of wereldlijke overheid mocht worden voltrokken. Deze 'verboden graden' waren echter ook van toepassing op aangehuwde familie (vrientschap of vrundschap verwees in die tijd naar familie; vrientschap door huwelijk aengenomen betekent dus: aangetrouwde familie). De verboden graden waren dan ook niet primair bedoeld om mogelijke fysieke of geestelijke aandoeningen bij kinderen van te nauw verwante partners te voorkomen (zoals in meer recente eeuwen het geval was), maar vloeide destijds vooral voort uit de consequenties die dat zou hebben voor het erfrecht (te nauwe verwantschappen zouden erfrechtkwesties namelijk (veel) complexer kunnen maken).

Beste René, 

Heel hartelijk bedankt voor deze prachtige vertalingen. Ik ben al heel lang aan het zoeken naar de relatie van Jacob Jansz Goetkoop schoenmaker, eigenaar van het huis ºOssenhoofd" in de Kalverstraat, en getrouwd met Brechte Sijmons, met de familie Plemp. Jacob Jansz was dus duideijk de vader van Giert(Grietje?) Jacobs.

Een zelfde relatie zoek ik met de architect/beeldhouwer/cartograaf Joost Jansz Bilhamer, wiens eerste huwelijk was met ene Lijsbeth Jacobs, en die in een gedeelte van het huis "Ossehoofd" woonde. Ik ben bang dat ik u hierover waarschijnlijk weer zal moeten lastigvallen. 

Ik doe erg mijn best om de handschriften zelf te lezen, maar in de zestiende eeuw kan ik er echt niets meer van maken … Te oud waarschijnlijk ;-) (85)

Met vriendelijke groet, 

Dieuwertje goedkoop.

Beste Dieuwertje,

Graag gedaan. De zestiende-eeuwse ondertrouwinschrijvingen zijn zeker niet de eenvoudigste qua handschrift. Ik zie je verdere vondsten graag ter ontcijfering tegemoet :)

Beste Dieuwertje,

Op de website https://www.mpaginae.nl/At/huisnamenAdam.htm staat onder het huis Boergonje onder meer het volgende:

Op 12 november 1624 verkochten de broers Jacob en Thonis Gerritsz Plemp de helft van het huis 'genaemt het Ossenhooft' aan Jacob Janszn Goetcoop, die de andere helft reeds bezat en in het huis woonde. In het kohier van 1632 komt hij voor als Jacob Janszn schoenmaker. Hij moet het huis nog geruime tijd bezeten hebben. In 1675 is het pand echter eigendom van Jan Volkaertszn Oli.

Op dezelfde site vinden we diverse huizen met de naam 'Het Ossenhooft' in diverse varianten, maar gezien de al eerder vermelde locatie in de ondertrouwinschrijving zou het gaan om een huis gelegen tussen de Kalverstraat en de Bagijnensloot, tegenwoordig geheten Gedempte Begijnensloot.

Beste René,

Weer een akte, die ik zelfs niet uit de door wiewaswie voorgestelde handschriften kan vinden … 

https://archief.amsterdam/indexen/deeds/6e8997d1-312e-4f58-8bcf-621934d…

betreffende de verkoop door Joost Jansz Bilhamer/Beeltsnyder aan Pieter Jansz:Kwijtscheldingen

Bron: Kwijtscheldingen
Soort registratie: Registratie
(Akte)datum: 20-12-1582
Plaats: Amsterdam
Soort akte: Registratie

Bijzonderheden:

Omschrijving: Erf, buiten de Regulierspoort Locatie in bron: Buitensingel Locatie: Buitensingel https://archief.amsterdam/archief/5062/4

Verkoper 

Joost Jansz Beeltsnijder 

Koper 

Pieter Jansz  

(Beeldsnijder trouwde in 1586 met Trijntje Claes Gaeff ) Ik kan mijn antwoord van gisteren niet meer terugvinden… Dit forum heeft ingewikkelde plooien ;-)

Beste René,

Mag het nog een keer?

 https://archief.amsterdam/indexen/deeds/6e8997d1-312e-4f58-8bcf-621934d…

Zeker!

Wij, Balthasar Appelman en[de] Lourens Jacobs-

z[en], schepen[en] in Amstelred[amm]e oircond[en] en[de] kennen dat

voir ons quam Joost Jansz[en], beeltsnijder en[de] geswore[n]

landmeter ende geliede* vercoft, getsransporte[er]t en[de]

quijtgeschouden te hebben Pieter Jansz[en], eertijts schout

tot Langeraer een erffve gelegen buyten de Reguliers-

poirte deser stede bij de Uterste boom**, daer lenden***

off zijn Hubet Willemmss, corffmaker ande oostzijde

en[de] Helmer Reijersz[en][, molenaer, ande westsijde, strecken[de]

---

vand[en] Amsteldijck tot achter ande sloot toe,

in allen schijn alst voirs[eyde] erve teser tijt

aldaer gelegen es, mits conditien dat de

voirn[oemde] Pieter Jansz[en] gehouden sal wesen ten eeuwigen dagen te

onderhoud[en] den Amsteldijck voirs[eyt] zoo breet als

tselve erve strecken[de] es. Ende hij geliede*

daeroff al voldaen en[de] wel betaelt te wesen

den lesten penni[n]ck metten eersten, soe dat hij

d[aer]om[m]e beloofde tvoirs[eyde] erve in manieren[n] voirs[eyt] te vrijen en[de] vrij te

waeren jaer en[de] dach alsmen in gelijckke[n] schuldich

es te doen en[de] alle oude brieven off te nemen,

sonder arch en[de] list. In oirconde desen brief besegelt

met onsen zegelen. Gegeven den twintichtsen dach

in decembri a[nn]o D[omi]ni XVcLXXXII. Ondert[eykent]

W Pietersz[en]

* geliede = verklaarden

** Van de toenmalige Regulierspoort is de hedendaagse Munttoren nog een restant. De Uterste boom is de Utrechtse boom, een grote balk die 's avonds en 's nachts dwars op het water gelegd werd om bezoekers over het water buiten de stad te houden

*** lendene off zijn = waaraan belendend (aangrenzend) zijn

Gelet op de locatie en het jaar 1582 betreft het hier een erf dat net buiten de stadspoort lag. Dit stuk hoorde een paar jaar later tot de Eerste Uitleg, de eerste stadsuitbreiding van Amsterdam buiten de stadsmuren.

Beste René,

Nog steeds heb ik niet door hoe deze berichtenbus werkt, maar ik ben geweldig dankbaar voor deze zeer knappe en nuttige "vertalingen". Hier heb ik weer een verkoop van het "Ossenhoofd" door de kinderen van 'Gerrit Willemsz Plemp aan Jacob Jansz Goetkoop, waarschiijnlijk een kleinzoon van de oorspronkelijke Jacob Jansz, vader van de tweede vrouw van Gerrit Willemsz, Giert Jacobs. Zijn dit de kinderen van Giert of van Annetje Hendrix? 

Ik zou zo graag alle "Goe/d/t/koops/Goetcoops willen bijeenbrengen in "one happy family" maar het gaat waarschijnlijk toch niet lukken. Ze hebben wel veel gemeen onderling, redelijk gegoede burgerij, nooit helemaal aan de top, nooit helemaal aan de grond …

A11366000258.jpg

Je kunt de afbeeldingen stuk voor stuk bij reactie bijvoegen (dus per reactie 1 bijlage). Maar hierbij de transcriptie, al ben ik van één naam in het stuk niet helemaal zeker.

Wij, Jan Cornelisz Geelvinck ende Gerard

Schaap, schepenen in Amsterdamme, oirconden

ende kennen dat voor ons gecomp[areer]t zijn

Jacob ende Thonis Gerritsz Plemp,

gebroeders, ende gelieden vercoft, opgedragen

ende quijtgeschouden te hebben Jacob Jansz

Goetcoop de gerechte helft van een huys

ende erve mette spijcker*, staende

in de Calverstraet, genaemt Het Ossenhoofft,

daervan de wederhelfte de voors[eyde] Jacob Jansz

is toebehoorende ende lendenen van zijn

Pauwels Emting aende[n] noortzijde en[de]

Lambert Cornelisz aende zuytzijde, strecken[de]

voor vande straet tot achter aende

Bagijnensloot, in alle schijn t' voors[eyde] huys

en[de] erve mette spijcker aldaer gelegen is, beheymt**

en[de] betimmert staet, ende gelijck t selve bij den

voors[eyde[ Jacob Jansz althans bewoont wort,

naer luyden der oude brieven van quijtscheldingen

daervan zijnde. Ende zij comparanten gelieden

daeraff all voldaen ende wel betaelt te

---

wesen de lesten p[enninck] metten eersten, soo dat

zij daeromme beloofden ondert verbandt van

alle hunne goederen, roerende, onroerende, p[rese]nte

ende toecomende, de helfte vant voorse[yde] huys

ende erve mette spijcker in manieren voors[eyt] te

vrijen ende vrij te waeren jaer en[de] dach als men

in gelijcke is schuldig te doen ende alle oude

brieven aff te nemen uytgeseyt vande helffte

van vier goude Wilhelmus guldens oudteygen***, daer-

voor jaerlijcx int geheel aen[den] heeren van

Haerlem betaelt worden vijff guldenen ee[n] st[uver] en[de]

acht penningen, mitsgaders noch van de helftte

van vijff guldens vijff stuvers, die jaerl[ijcx]

betaelt worden aen Melis Jansz aent

Gavegen(?), naerl[uyden] de brieven daervan zijnde.

Voorts quam mede voor ons schepenen voorn[oemd]

de voors[eyde] Jacob Jansz Goetcoop, ende bekende

in de v[oo]rs[eyde] coop tot te zijnen laste genomen te hebben

als hij neemt mits desen, de helfte van den

vier goude Wilhelmus g[u]l[denen] outeygen, ende de helfte

van de vijff guldens vijff stuv[er]s jaerlijckx hier voren

geroert, belovende daeromme die

jaerlijcks op hare verschijndages te

betalen, ende de voorn[oemde] vercopers

ende hunne goederen daervan, mitsgaders

van de hooftsommen, ter eeuwiger

dagen te bevrijden, daervooren

verbindende de helffte vant voors[eyde]

huys, erve ende spijcker, ende voorts alle

zijne andere goederen, roerende etc[etera].

Sonder arch etc[etera]. In oirconde etc[etera] den twaelften

novemb[er] a[nn]o 1624.

* spijker = pakhuis, vooral voor graan, maar ook wel gebruikt als benaming voor een grote (voorraad)schuur

** beheimt = omheind

*** oudeigen = rente die de oorspronkelijke eigenaar van onroerend goed bij de vervreemding daarvan zich voorbehoudt, vergelijkbaar met het systeem van erfpacht   

Hallo René, 

Het plaatje wordt steeds groter, maar ik krijg het maar niet echt kloppend. Hier heb ik de akte gevonden van het huwelijk van Joost Jansz Beeldsnijder-of-zo, weduwnaar van Lijsbeth Jacobs met Trijntje Claes (Gaeff), weduwe van Lambert Cornelisz (Opsy). Ik wilde graag weten of er nog meer in de (voor mij weer onleesbare) akte staat. Het huwelijk van Joost met Lijsbeth is tot nu toe onvindbaar…

Heel hartelijk voor al je geweldige hulp!

https://archief.amsterdam/indexen/deeds/5b693f76-50b5-4aa5-9348-17aeba9…

Beste Dieuwertje,

Let op: het betreft hier niet de huwelijksinschrijving, maar de ondertrouwinschrijving. Het huwelijk werd op 25 mei 1586 in de Nieuwe Kerk te Amsterdam voltrokken door dominee Johannes Cuchlinus, hier vermeld met zijn achternaam gespeld als Koghgelijn. Zie de scan in bijlage, de zesde inschrijving op het linkerblad. Zie ook https://archief.amsterdam/inventarissen/scans/5001/2.7.2.1/start/40/lim…

De ondertrouwinschrijving:

Ten dage, jare ende voor commissaris voors[eyt]* co[m]pareerde Joosts Jansz[en],

steensnijder, wedenaer van ijysbet Jacobs, woonende in de Calverstraet ter eenre, ende

Trijn Claesd[rochte]r, wed[uw]e van Lambert Cornelisz[en], woonende op de

Oudezijts Voorburchwall, ter andre zijde. En gaven aen dat

sij aen malcanderen verlovet ende met trouwe v[er]bonden waren,

versoeckende hare drie sondaechsche uytroepingen, welcke hune

v[er]williget sijn naedat sij op allen als voren geantwoort hadden.

[getekend: Joost Janss, Trayn Claes]

linkermarge:

Joost Jansz[en] beeltsnijder

* kortheidshalve verwijzend naar de genoemde datum en commissaris in een voorgaande inschrijving. Datum: 10 mei [15]86, de commissaris van huwelijkse zaken van dienst was die dag Jan Thomasz[en]

Ter aanvulling: het eerste huwelijk is mogelijk niet terug te vinden in de registers. De ondertrouwregisters werden vanaf 1578 structureel bijgehouden; als zijn eerste huwelijk voor 1578 gesloten was, zul je daar dus geen registratie van vinden. Bijkomende complicatie is dat het tot 1604 ook toegestaan was om een wettig huwelijk voor de notaris te voltrekken. Je kunt hooguit nog op zoek gaan naar andere aanwijzingen (dopen kinderen) om te kijken of je meer van hen kunt vinden.

Beste René,

Ik durf eigenlijk niet nog meer te vragen… Ik heb net een testament gevonden, waar Goedkoop en Plemp en nog meer allemaal samen vermeld worden (denk ik…) maar ik kan er weer geen touw aan vastknopen. In wiewaswie geen dopen, geen aanduidingen of Plemp iets te maken heeft met andere (historische) Plemps. Kun je me dit lange verhaal ook nog eens vertalen?

https://archief.amsterdam/indexen/deeds/9d6d21e2-3e23-666d-e053-b784100…

Zie voor de {nummers} tussen de accolades de toelichtingen onderaan. De aangevulde en opgeloste verkortingen in de tekst zijn cursief weergegeven.

Samengevat is het een testament van een ziek te bed liggende vrouw, genaamd Maritgen Gerrits. Mogelijk was zij een begijn, maar het kan ook zijn dat zij daar verbleef omdat zij verzorging nodig had. De vrouw bij wie zij inwoonde, Lijsbet Gerrits, zal zeker een begijn geweest zijn. Tevens woonde in hetzelfde huis Trijntgen Gerrits, niet duidelijk is uit deze akte of dat een tijdelijk verblijf betrof vanwege de verzorging van Maritgen, of dat Trijntgen Gerrits daar ook daadwerkelijk woonde. Niet uit te sluiten valt dat de drie genoemde vrouwen zussen van elkaar waren, gezien de gelijke patroniemen, maar dat is niet middels de gegevens uit deze akte te bevestigen.

Uit de akte blijkt wel dat zij ten minste drie broers had: Jacob, Willem en Theunis Gerritsz (Plemp). Deze hadden recht op een deel van de erfenis op basis van een eerder testament (opgemaakt 7 april 1628). Mogelijk was de ook in dit testament uit 1629 genoemde Mathijs Gerritsz een vierde broer, maar dat is niet definitief vast te stellen op basis van de tekst van dit document.

Hoewel vermeld werd dat het testament uit 1628 geldig bleef, bevat het testament uit 1629 de volgende aanpassingen op het voorgaande testament:

- de broers werden nu ook als elkanders erfgenamen van Maritgens erfenis benoemd, mochten zij voor Maritgen komen te overlijden en zelf geen wettige kinderen als erfgenamen hebben

- het lijkt er op dat Maritgen bewust wilde voorkomen dat Mathijs Gerritsz (mogelijk dus ook haar broer) ook maar iets erfde van haar

- Jacob Jansz Goetcoop was haar neef; hij mocht, als hij dat wilde, het bed en hoofdkussen van Maritgen opkopen uit de erfenis, mits hij aan de andere erfgenamen in totaal 6 gulden daarvoor zou betalen

- Theunis Gerritsz Plemp bleek ten tijde van het opmaken van dit testament gehuwd met Annetgen Jacobs

- Maritgen had ten tijde van het opmaken van deze akte nog twee peetmoeders die in leven zijn: Jannetgen Willems (weduwe van Aris Oom) en Aefgen Willems.

----

In den name des Heeren; amen. In den jaire des

zelfs Onses Heeren zestienhondertnegentwintich,

den thienden january, savonts de clocke

zeven uuyren, indictione duodecima {1} regierende etc.

compareerde etc. d eerbare Maritgen Gerrits,

ongehuwde persoone, wonachtich opten Ronden

Hoff {2} binnen deser stede [ende] d ondergeschreven getuygen

zijlieden verclaerden wel bekent, leggende sieck te

bedde, doch hare verstant, memorie ende

uuytspraecke noch wel hebbende ende

volcomentlijck gebruyckende, verclarende

alsnoch te approberen ende van voller

waerden te houden, zo zij approbeerde ende

van voller waerden gehouden wilde hebben

mits desen den testamente bij haer comparantes

op den zevenden april anno XVIc achtentwintich

voor den notaris seigneur Jeronimus van de Ketel

ende seeckere getuygen gemaeckt, welck

testament haer door mij notaris was voorgelesen,

tselve testament alsnoch renoverende

bij desen ende houdende alhier voor

gerepeteert ende geinsereert, behoudens de

bijvoegsel ende veranderingh so hier

nae volcht, te wetene dat zij testa-

trices verclaert hare uyterste

wille te wesen dat den goederen die

hare broeders als

namentlijck Jacob, Willem ende Theunis

(die zij inden testamente heeft erffge-

genamen geinstituteert) uyt crachte

van den voors. testamente van haer eenichsins

sullen comen te erfven sullen sterven vanden

eenen sonder blijckende geboorte

overlijdende opden anderen geinsti-

tueerdens ofte op der selver kind of

kinderen bij yemants overlijden

ende vande twede mede also stervende

sonder wettige geboorte op den lesten

ofte op desselfs nasaet, zonder dat

Matthijs Gerritsz daerin sal mogen erfven,

sonder oock dat sodanige broeder

stervende sonder wetlijcke geboorte

van de voors. goederen dal mogen disponeren

bij manieren van eenighe uyterste

willen ofte gifte, nochte dat

de voors. goederen andersins sullen moghen

ab intestato {3} versterven. Willende ende

ordonnerende wijders dat hare

erffgenamen inden voors. testamente

geinstitueert sullen gehouden sijn boven

den legaten inden selven testamente

gemelt noch bij maniere

van legate uyt te keren aende navolgende

---

persoonen tgunt volcht. Eerst aen hare

petemoey Jannetgen Willems, weduwe van Aris Oom,

een silveren lepel. Item aen de kinderen

van Aefgen Willems, hare petemoey was

te samen hare testatrices dagelijxe

clederen ende vier van hare beste hemden.

Item aen Jacob Jansz Goetcoop, haer neef,

indien hijt begeert, haere testatrices

bedde mette peulu {4} voor zes ponden

grooten Vlaems die hij mettet ontfangen

aen hare testatrices erffgenamen sal

betalen moeten. Item aen Annetgen

Jans, huysvrouw van Theunis Gerritsz

Plemp, hare broeder, hare testatrices

dagelijxe bouwen {5} met

hare beste schorteldoeck {6}.

Item aen Lijsbet Gerrits, daerbij zij

testatrice inwoont, hare beste bouwen {5}.

Item aen Trijntgen Gerrits, bij haer

wonende, hare beste huyck {7}. Item noch

aende selve Lijsbet ende Trijntgen te-

samen een paer groene saye {8} gordijnen

met een roo lakense {9} gevoerde deecken

met twee manteltgens. Mitsgaders aen

Annetgen Jacobs, mede bij haer wonende,

haer beste lakens lijfgen {10}.

Item besprack ende

legateerde noch aen

Trijntgen Gerrits

voornoemt, daerbij zij

woont, twee slaep-

lakens met een

getijboeck, de

bladen van

parkement. Eyntelijck

heeft zij testatrice gewilt ende geordonneert,

zo zij wilde ende ordonneerde mits desen,

dat hare uytvaert sal werden gedaen

bij den eerbare Grietghen Canten,

mede opten voors. Ronden Hoff {2} wonachtich

tot hare eygen discretie ende sulx

zij te rade sal werden, zonder dat yemant

van hare erffgenamen inden voors.

geapprobeerden testamente geinsti-

tueert yet daerinne sal hebben te

seggen nochte haer daermede sullen

mogen bemoeyen. Maer ter contrarie

wilde zij testatrice dat de selve

hare geinstitueerde erffgenamen

opden selven sach van hare testatrices

overlijden aende voornoemde Grietgen Canten

sullen behandighen ende uytkeren een

somme van twehondert gul. {11} eens,

daervan d selve Grietgen Canten

sal betalen de oncosten opden dootschult

gevallen bij haer na haer discretie

te doen als vooren ende 'toverige

vande selve twehondert gul. {11} sal zij

op de alderbeste manieren tzij van

---

legaet of anders voor

haer behouden om haer vrije wille

daermede te doen, zonder nochtans

dat zij, Grietgen Canten, vande voors.

commissie ende last sal gehouden zijn

te geven eenige openinge ofte rekeninge,

op peene {12} indien yement van hare

testatrices geinstitueerde erffgenamen

haer om yet wes {13} quame moeyel#ijck

te vallen van te verbeuren alle

tgeene daerinne den sodanige bijden

voors. testamente is geinstitueert,

welck verbeurde deel in sodanigen

cas {14} bij middel van institutie

sal comen opde voors. Grietgen Canten

om haer vrije wille daermede te

mogen doen, belastende wijders zij testatrice

hare geinstitueerde erffgenamen

hare natelatende goederen niet

te reppen {15}, veel min te deelen, voor

ende aleer zijlieden sullen hebben betaelt. Alle twelck voors.

staet verclaerde zij testatrice

te wesen hare uyterste wille die zij

wilde alsulx ofte als codicille,

gifte uyt saecke des doots oft ander,

den levenden vast ende onverbrekelijck

gehouden te worden ende volcomen

effect te sorteren, vanden minsten

totten meesten articule toe, niet

jegenstaende alle vereyschte solem-

niteyten van rechte hierinne niet

geobserveert waren. Versoeckende

voorts aen mij, notaris, haer hier

off gelevert te werden een oft

meer behoorlijcke instrumenten inder

bester forme. Aldus gedaen in

Amstelredamme ten huyse van haer

testatrice, gestaen op ten voors.

Ronden Hoff {2} inde Calverstrate,

ter presentie van Lambert Wigboutss,

cleermaker ende Gerit Thomasz, ebbenhoutwercker,

poorteren der voors. stede, getuygen,

hiertoe versocht ende gebeden.

---

Alle haer testatrices lasten ende

schulden ende onder de selve mede

den dooctoore, medicamenten ende

andere schulden eni belastingen in

hare sieckte gemaeckt die

welcke zij testatrice onder

de doodschult, die zij hier vooren

ordonneert dat bij Grietgen Canten

betaelt sullen werden, niet wilde

gerekent te sullen werden.

Ende na dat sijlieden sulx altemael

voldaen ende betaelt sullen hebben alsdan

metten anderen rustelijck ende vredelijck

re deelen zonder eenighe twist

ofte krackeel te maecken ofte

malcanderen qualijck aen te sien

ofte toe te spreecken, op verbeurte

voor den sodanigen van sijnde erffenis

ten voordele als hier vooren vande tegendoende

der voors. doodschult belast ende gedisponeert is.

In margine {16}, Item besprack en#de legateerde

noch aen Trijntgen Gerrits voorn#oem#t

daerbij zij woont twe slaeplakens

met een getijboeck, de bladen van

parckement.

Collatio

[getekend:

Maritgen Gerrets

Lambert Wigbouts

t merck van / Gerrit Thomass / ebbenhoutwercker]

{1} Dit is een aanvullende tijdsaanduiding die in formele stukken werd gebruikt om aan te duiden wanneer tijdens wiens regeerperiode de betreffende akte was opgemaakt. In deze akte is deze verkort weergegeven, in de daaropvolgende akte in de bron wordt de volledige tekst wel vermeld:

Indictione duodecima regierende die hoochgeboren ende doorluchtige Prince heere Ferdinandus bij der gratien Godts die twede Roomsche Keyser vandien name int thiende jaer sijner ma[jestei]ts eclectien

Een indictie was daarbij een periode van 15 jaar; het startjaar van de eerste indictie hing echter samen met het heersershuis of de titel van de heersers en kan dus alleen gerelateerd worden aan de betreffende heerser(s) in kwestie. Deze akte is opgemaakt in de twaalfde (duocecima) periode van 15 jaar tijdens de heerschappij van Keizer Ferdinand II, tot keizer benoemd in 1619.

{2} Ronde Hoff is een andere benaming voor het Begijnhof

{3} ab intestato = volgens het erfrecht bij ontbreken van een testament

{4} peulu = peluw = hoofdkussen

{5} bouwen =-nette rok

{6} schorteldoek = schort of voorschoot

{7} huyck = hoofdkap

{8} saye = saaien = gekeperde wollen stof

{9} roo lakens = gekeperde wollen stof

{10} lakens lijfgen = strak om de taille zittend kledingstuk van gekeperde wol

{11} gul. = gulden

{12} op peene = op straffe van

{13} yet wes = wat dan ook

{14} cas = geval

{15} reppen = aan te raken

{16} in margine = in de kantlijn; hier wordt nog eens de tekst herhaald die eerder in de kantlijn vermeld stond en in de lopende tekst hier is verwerkt

{17} collatio = tekst is gecontroleerd

Goedemorgen René,

Vreselijk bedankt voor deze erg moeilijke akte. Al deze Plemp broers en zusters en hun neven en nichten in de Kalverstraat en daaromtrent, met het perkamenten getijdenboek en zo … Ik neem aan dat het grootste gedeelte van deze familie kinderen van het tweede huwelijk van Gerrit Willemsz Plemp met Giert Jacobs Goetcoop (dochter van Jacob Goedkoop en Brechte Symons), want in de vijf jaar dat de eerste vrouw na haar huwelijk nog leefde, kan zij onmogelijk nog 6 kinderen gekregen hebben. Misschien is de genoemde Matthijs Plemp dan een zoon uit het eerste huwelijk? Zouden de twee petemoeyen Jannetje Willems en Aefje Willems misschien zusters zijn van vader Gerrit Willemsz?

Even vóór zijn tweede huwelijk, op 09.08.1590 kocht Gerrit Willemsz Plemp een huis van de weduwe van Seger Marcusz, waar - behalve deze twee - ook weer een groot aantal volledig onleesbare namen worden vermeld. Mag ik u daarmee nog eens lastig vallen? Ditmaal stuur ik beide bestanden over deze koopakte.

Ik heb u net bij Google gevonden als auteur van een boek over huwelijken in Amsterdam, en dat is gisteren in mijn brievenbus terecht gekomen. Nog niet begonnen … En nu begrijp ik hoe u zo geweldig op de hoogte van de gewoonten en het schrift van vroeg Amsterdam bent. 

Nogmaals mijn dank voor uw grote hulp.

nog een:

Dag Dieuwertje, hierbij de transcriptie van deze akte.

Wij, Gerrit Bicker ende Reymer Paeuw, schepenen

in Amstelredamme, oirconeden ende kennen dat

voor ons gecompareert es Lijsbeth Cornelisdochter,

weduwe van Seger Marcuss saliger gedachte met Cornelos

Pieterss Cornel, haren voocht in deze gecoren,

Jan Beth Jacobss Hooft, Roelof Ottszen, ende

de voors. Conelis Pieterss, haere vierendelen zone

dus naest conde getughen ende geliede

met haerer voors. voochts hand bij weten ende

consentie vanden raide dezer stede ende

goetduncken van haere viendelen voornoemt

vercoft, opgedragen ende quitgeschouden

te hebben Gerrit Willemss Plemp een

huys ende erve, ghestaen opdie Nieuwezijdts

Wester Achterburghwall, daer lendenen van zijn

Gerrit Dircxzoons Spijcker aenden noortzijden

ende thuys achtergelaten bij schipper Jacob

Leewijnszoon met een slopsteegjen aende

zuytzijde, streckende voor vanden straete tot

achter aende loodtsze, daer eertijts een

gordtmolen heeft ghestaen met een vrijen

uuytgangh daer t voors. slopsteeghen tot aenden

burghwall, in allen schijner t voors. huys ende erve

ter voors. plaetse gelegen es, geheymt ende

betimmert staet. Ende zij comparante geliede

daer aff all voldaen ende wel betaelt te

weezen, den lesten penningh metten eersten,

soe dat zij daeromme belooffde onder

---

t verbant van alle haere goeden, roerende ende

onroerende, jegenwoordiche ende toecommende,

t voors. huys ende erve te vrijen ende vrij te waeren

jaer ende dach alsmen in gelijcken schuldich

es te doene ende alle oude brieven off te nemen,

uuytgezeyt van drie rentebrieven, tezamen

bedragende vier ende twintich carolus gulden sjaers,

ter lossen den penningh achtien daer op staende

vaerlijck den principale brieven van zijn.

Voorts compareerde

voor ons, schepenen voornoemt Gerrit Willemsz Plemp ende bekende inde

coop van t voors. huys ende erve tot zijnen

laste genomen te hebben, als hij tot

zijnen laste neemt midts deezen

die drie rentebrieven hier vooren geroert,

belovende overzulcx de voors. drie rentebrieven

talle jaer op haeren verschijndaghe zelver

te betalen ende dese voornoemde Lijsbeth

Cornelisdochter ende haere goeden daer

van, midtsgaders vander

hooftsommen van dien ten eeuwigen

dagen te vrijen ende

schadeloos te houden, hier

vooren verbindende t voors. huys ende erve,

ende voorts generalijck alle haere andere

---

goeden, roerende ende onroerende, jegenwoordiche ende

toecommende. Sonder archelist. In

oirconde dezen brieve bezegelt met onzen

zegelen. Gegeven den neghenden

augusti anno XVc tnegentich.

Onderteyckent voors. L. Ulerts

Leuk te lezen dat je ook de publicatie gevonden en aangeschaft hebt. Die is destijds mogelijk gemaakt dankzkij de inzet van vele vrijwilligers die veel tijd en moeite hebben besteed aan het helpen ontcijferen van de data in de ondertrouwregistraties; het is dus niet alleen mijn eigen verdienste. Zoals veel bijdragers aan dit forum al meldden, is het ook een kwestie van veel oefenen. Vooral bij ondertrouwinschrijvingen en notariële akten is er vaak sprake van een vaste structuur, dat geeft vaak ook context waardoor het lezen iets makkelijker wordt (je kunt op basis van de structuur al ongeveer de aard van de tekst vermoeden).

Goedemiddag René,

Ik voel me steeds meer afhankelijk van deze prachtige vertalingen. Het plaatje is nog niet rond, maar ik geloof dat ik weer een kleine vondst heb gedaan ivm de familie Plemp… Wetend dat de moeder van Gerrit Willems Plemp in een huwelijksakte "Mary Luyten" werd genoemd, heb ik bij wiewaswie een Maria Luijten gevonden, die alweer een paar huizen verkoopt, en waar ik in de twee akten duidelijk een paar maal "Cornelis Plemp" meen te onderscheiden… Het schijnt dus wel in de familie van Cornelis Gijsbertsz Plemp, vriend van Vondel, te zitten … maar tot dusverre geen Gerrits of Willems te bekennen. Mag ik nog een keer?

en deze:

De eerste :

Wij, Jan Verhee ende Otto Vogel,

schepenen in Aemstelredamme oirconden

ende kennen dat voor ons gecompareerd

es Maria Luyten, poorteresse deser stede,

met doctor Claes Cornelissz Plemp, hare

voocht in desen gecooren, Claes Thijssz,

Geryt Willemszen, metselaer, ende de voors.

doctor Claes Plemp, haeren vierendeelen

soemen die naest conde gecregen. Ende

geliede met haere voors. voochts hant

bij wete ende consente vanden raide deser

stede ende goetduncken van haren

vierendeelen voornoemt vercoft, opgedragen

ende quijtgeschouden te hebben Lourens Pieters

vier roeden lants, gelegen buyten Jan

---

Roodenpoorte deser stede op Jan Hansszpadt,

daer lendenen van sijn de weduwe ende

erfgenamen van Aert Ernst ande oostsijde, de

erfgenamen van Herman Meynertszen ainde

westsijde, Schoutenpadt ande noortsijde

ende tCaetsbaenspadt aende suytsijde,

ende voorts in allen schijne dvoors. vier

roeden erffs ter voors. platse gelegen sijn.

Ende zij comparante geliede daeroff

al voldaen ende wel betaelt te wesen, den

lesten penninck mitten eersten, soe

dat sij daeromme belooffde dvoors. vier

roeden lants te vrijen ende vrij te

waeren jaer ende dach alsmen in gelijcken

schuldich es te doen ende alle oude brieven

off te nemen, daer vooren verbindende

alle haeren goeden, roerende ende onroerende,

tegenwoordich ende toecomende. Sonder

arch ende list. In oirconde desen brieve

besegelt mit onsen zegelen. Gegeven

den XIen septembris anno Domini XVc

ses ende tachtich. Ondergeteyckent L. Wuits

De tweede, vrijwel gelijkluidend, maar een net iets groter stuk land. Het gaat hier dus niet om huizen, maar om stukken land.

Wij, Jan Verhee ende Otto Vogel,

schepenen in Aemstelredamme oirconden ende

kennen dat voor ons gecompareert es Maria Luyten,

poortersse deser stede, met doctor Claes

Corneliszen Plemp, haeren voocht in desen

gecooren, Claes Thijssz, Geryt Willemsz,

metselaer, ende de voors. doctor Claes Plemp,

haeren vierendelen soemen die naest conde

gecregen. Ende geliede met haere voors.

voochts handt bij wete ende consente vanden

raide deser stede ende goetduncken van

haeren vierendelen voornoemt vercoft, opgedragen

ende quijtgeschouden te hebben Jan Gerytszen

vijff roeden lants ofte erffs, gelegen buyten

Jan Roodenpoorte deser stede, daer lenden

off sijn Geryt ...szen aende oostsijde,

Aechte Cannegieters aen de westsijde,

Schoutenpadt aende noortsijde ende

t Caetsbaenspadt aende suytsijde,

ende voorts in allen schijne dvoors. vijff

roeden erffs ter voors. plaetse

gelegen sijn. Ende zij comparante

geliede daeroff al voldaen ende wel betaelt

te wesen, den lesten penninck mitten eersten,

soo dat sij daeromme belooffde dvoors.

---

vijff roeden erfs te vrijen ende vrij te

waeren jaer ende dach alsmen in gelijcken

schuldich es te doen ende alle oude brieven

off te nemen, onder verbant van alle

haere goeden, roerende ende onroerende, tegen-

woordich ende toecomende. Sonder arch

ende list. In oirconde desen brieve besegelt

mit onsen segelen. Gegeven den XIen

septembris XVc ses ende tachtich. Ondergeteyckent

L. Vloits