Een dienstmeid word mishandeld

deel 2

deel 3

Op heeden den 11e September

in den jaare seventien hondert vijftig compa-

reerde voor mij Jan Rijpland, openbaar

notaris, bij den Edele Hove van Holland gead-

mitteerdt, t'Amsterdam resideerende,

in præcentie van de nagemelde getuygen.

Comparanten

Cornelis Wijkveen en Maria Coenders, egte-

luyden, mitsgaders juffr. Susanna Hebert

en Elsje Jansen, woonende binnen deze stad op de Hooymarkt bij de Blauwe Brug, en

zijnde getuygen van genoegsaemen ouderdom,

dewelke ten versoeke van Monsieur Jan Scholten,

mede woonende alhier op de Hooymarkt, voor de

opregte waerheyt hebben getuygd en verklaart

hoe, waer ende waerachtig is

dat zij drie eerste getuygen

eerstelijk door mij notaris hebben

hooren voorlesen zekere verklaering op den 1 dezer maand September

voor den notaris mr. Cornelis Stael en zekere

getuygen alhier ter requisitie van den Wel Edele Gestrenge Heer

mr. Willem Huyghens, heer van Honcoop etc.,

hooftofficier dezer stad R.O. gepan. en aan de

grosse dezes met het cachet van mij notaris

geannexeert, dat zij drie eerste getuygen, als naaste gebuuren

van den requirant en van den beginnen tot aan het eynde der historie of questie in

de voorsz. verklaering gemelt, bij en præsent geweest

zijnde, verklaeren ter liefde van de waarheyt eerelijk dat het ten enemaal

onwaerachtig is, dat de hooypont van den requirant

op dien 25e der jongst gepasseerde maand Augusty

zoude gelegen hebben (zoals in dezelve verklaering

gemelt staat) voor de deur van Abraham Cohen

Rodrigues en dat zij, als van den beginne tot aan het eynde

van het voorsz. geval tegenwoordig zijnde geweest, niet hebben gehoort dat

zijn soon, Adam genaamt, zoude

gezegt hebben, dat hij bij de meyd in de pond zoude

gaan en er het goet uytgooyen, veel min gezien dat

hij die meyd het eerst zoude aangegrepen

en tegen de vloer gewerpen en dezelve braaf

zoude afgeslaegen hebben, gelijk zij ook niet

hebben gehoort dat den requirant onder dat slaan

tegen zijn zoon zoude geregt zeggen, bruyt

erop, slaat de hoer, dat zij barst, zijnde /

almede abusif dat die meyd, losgelaeten zijnde

en in huys lopende, door gemelde Adam en deszelfs

broeder, Gerrit genaamt, zoude zijn agtervolgt,

veel min dat zij getuygen gezien of gehoort hebben, dat

zij die meyd buyten den deur zoude willen hebben

en gezegt, kom uyt donderhoer, maar dat het

voorsz. geval zig in dezer voegen heeft

toegedraegen, zo de drie eerste getuygen

al verder verklaeren,

dat des requirants opgemelde pond heeft

gelegen voor des requirants eygen deur en niet

voor die van Rodrigus, dat de

meyd van gemelde Abraham Rodrigus Cohen eenig goed

te bleeken willende leggen in des requirants

voorsz. pond, hij requirant aan die meyd tot

drie reysen toe heeft versogt dat sij het goet

in zijn pont niet zoude hebben te leggen,

daar zij zeer brutaal op antwoorde, ik zal

het evenwel doen tot mijn playsier en uw spijt

gelijk dan die meyd niettegenstaande de voorsz.

aan haar tot drie malen toe gedaene versoecken

en afmaeningen echter de assurantie heeft gehad

om dat goet in de requirants pont

te leggen, dat des requirants huysvrouw de

brutaliteiten van die meyd ziende, haar

aanspreeckende zeyde, Sara, neemt het er

uyt, daar die Sara met zeker vloekwoort,

welke zij niet pracies onthouden hebben

op antwoorde, hoor, ik wil het er niet

uytnemen, op welk zeggen des requirants

huysvrouw haar zoon Adam ordoneerde

dat goet uyt de pond te nemen, 't geen dan

haar zoon ook heeft gedaan, en dat goet in /

een ander pont overgegooyt, dat die meergemelde

meyd zulks ziende daarop is toegetreden en zig niet heeft ontzien gemelde

Adam in zijn verdere voorsz. eygen pond met veel

verwoetheyt en boosaardigheyt aan te grijpen

en hij haar tot difencie weder aangrijpende de muts van haer hooft

treckend eyndelijk in die pond over

malkanderen zijn heengevallen

en weder opstaande dezelve

meyd zeer desperaat uyt de pond is uytgelopen,

zeggen, zo een donderse cantoerdief,

galgedief die scheurt mijn muts zo.

Voorts verklaeren de eerste en derde getuyge Cornelis Wijkveen

en Susanna Hebert tezaemen, dat

het geval int opzigt tot het mes dat den

requirant in zijne handen zoude gehad hebben

en in de gemelde verklaering gemelt, zig in

dezer voegen heeft toegedraegen, dat het

onwaerachtig is dat den requirant zig met zijn

mes in postuur gestelt zoude hebben, of met

het mes eenige defencie bedreygingen of quade

bewegingen, hetzij met woorden of daeden gemaakt heeft, direct of

indirect, maar dat thoen Fite Gerlop

tegens den requirant zeyde, wat zeg je pontedief?

den requirant reets het mes al in zijn handen

had, alzo den requirant bereyts bezig was daar meede de zuyger

van de pont te smijten en dat dienvolgende

dat mes niet voor den dag is gekomen, ter

oorzaeke van de voorsz. questie ook hetzelve

geenzints heeft getrocken, maar dat

thoen gemelde Fite Gerlop hem requirant aansprak hetzelve al in

zijn handen heeft gehad en daarmede ten tijde

van die aanspraak stont te arbeyden

aan de zuyger van zijn pont, dog dat

zij getuygen in tegendeel gezien

hebben dat den requirant zelfs het mes dat hij all /

in zijn handen had zodrae

voorsz. Fite Gerlop hem requirant aansprak,

aanstonts benedenwaarts heeft laeten hangen in plaats

van daarmede als quaats

te bedrijven, dat daarop des

requirant zoon dat met uyt zijn

hand heeft genomen en hij het-

zelve aan zijn zoon heeft gegeven zonder eenige wijgering,

zo ook zaag die Fite Galop in handen had genomen.

Voorts verklaeren de tweede en derde getuygen, dat na-

dat alle de voorsz. questien geeyndigt waeren, de

meergemelde Abraham Cohen Rodrigues met zeer

veel drift op de

trappen van des requirants kelder gaande staan,

tegen den reqairant zeyde, kom er nu maar uyt, jouw schelm,

nu wil ik met uw vegten, ik zal twee kruyers

op u afsturen, zijnde den requirant niettegenstaande

die uutdaging egter in zijne kelder gebleeven.

Laastelijk verklaart de laaste getuyge, Elsje

Jansen, dat zij, als dienstmeyt ten huyze van den

requirant wonende, zeer wel weet nadat die questie

was voorgevballen, dat ter wooning van den requirant is gekomen

de opgemelde Fite Gerlop, dat des requirants

huysvrouw tegen hem zeyde, dat hebt gij slegt

genoeg gemaakt, daar hij op antwoorde, ik heb

dat zo niet gemeent, eyschende daarop een glas

bier, t'welk zij vervolgens aan hem overgevende

en hij Fite Gerlop hetzelve in de hand nemende,

zeyde, ik mag de dood aan dat bier drinken

als ik het met quaataardigheyt gedaan heb

en hetgeen hij tot vier maelen toe heeft gerepeteert,

zeggende tegen des requirants huysvrouw, huur

het huys hierboven, ik wil wel bij u komen woonen

en ƒ 50 tot verzekering op hand geven, want ik

wil bij die moffin, de vierde getuyge in

voorsz. verklaering, genaamt Gezina Pieriks,

daarmede denoterende, niet langer woonen, zijnde

als thoen alle questien tusschen hen afgedaan,

gevende voor redenen van wetenschap als in den text

bereyd zijnde yeder deszelfs gedeposeerde

met eede te sterken, gepasseert in Amsterdam voorsz., present

Jacobus Wachtets en Aarnold Campen, als getuygen.

Mariea Koenders

Susanna Hebert

Cornelis Wijkveen

X Dit is gestelt door Elsje Jansen

J. Wachtets

A. Campen

Jan Nijnland

Beste Geert, 

Ontzettend bedankt, heel duideljk nu. 

Bedankt voor de moeite.

Jair van Dijk