Betekenis van de afkorting LLL-den

Dit is een lastige opgave! Je dient echt de gehele tekst te lezen om te zien welk woord er afgekort zou kunnen zijn. In deze Duitse of eerder niederdeutsche tekst uit het begin van de zeventiende eeuw is veel aan de hand. Van 1609 tot 1614 woedde de Guliks-Kleefse Successieoorlog. Het Interim waarvan sprake is, is een (tijdelijk) akkoord. Gezien de vorsten die genoemd worden, de keurvorsten van Keulen en Brandenburg, denk ik bij LLLD aan iets dat moet staan voor vorstelijke - wellicht doorluchtige! - hoogheden. Als er LLDD zou staan, zou ik lezen libentissimi domini, in het Duits zou er iets met Durchlauchten kunnen staan...

In Duitse teksten schakelde men lang vaak over naar Latijnse termen. Zelfs met een online lijst van vroegmoderne Latijnse afkortingen als die van Marek Winiarczyk, Sigla latina in libris impressis occurrentia cum siglorum Graecorum appendice (2e dr., Wroclaw 1995), online in Mannheim, https://www2.uni-mannheim.de/mateo/camenaref/siglalatina.html , is het nog nadenken wat hier precies wordt gezegd. Er is een Duitse versie van Winiarczyk's boek, Abkürzungen aus Personalschriften des XVI. bis XVIII. Jahrhunderts (3e dr., Wiesbaden 2002), deze keer is dit of een soortgelijk werk echt nodig. Hopelijk kan iemand anders deze afkorting wel moeiteloos thuisbrengen!

Na enig zoekwerk op internet kom ik tot de suggestie 'Liebden'. In dit geval zullen dan drie personen bedoeld/aangesproken worden. Ik trof nl. ook varianten met 4 en 5 maal L, soms ook in combinatie met evenzoveel maal E. Voorbeeld daarvan was EEE LLLden, waarmee dan (drievoudig) Euer Liebden bedoeld zal zijn

Beste Theo, bedankt voor deze suggestie! Zou het wellicht Liebenswürdigen of Liebenswürdigsten zijn?! Mijn speurtocht naar een online versie van een boekwerk met oude Duitse afkortingen was tot nu toe tevergeefs, denkelijk duiken ze op een gegeven moment op in woordenboeken. Bij Johann Christop Adelung, Grammatisch-kritisches Wörterbuch der hochdeutschen Mundart (4 dln., 1811), http://lexika.digitale-sammlungen.de/adelung/online/angebot , en in Johann Heinrich Zedler, Grosses vollständiges Universal-Lexikon (64 dln., Halle-Leipzig 1731-1754), https://www.zedler-lexikon.de/, vond ik nog niets. Adelung noemt wel als in moderne woordenboeken bij het begin van iedere letter een aantal afkortingen.

Na verder nadenken over een oplossing van deze afkorting zie ik verschillende wegen om erachter te komen. We kunnen een Duitse gids voor historische afkortingen raadplegen, een gis voor adellijke titulatuur en edities van Duitstalige bronnen waarin edelen optreden om te zien hoe men daarin deze afkorting oplost. Een tweede weg is die van de woordenboeken. Het Deutsches Wörterbuch van Jacob en Wilhelm Grimm, http://www.woerterbuchnetz.de/DWB, legt in het artikel Durchlaucht uit dat dit een vertaling is van illuster, Grimm verwijst ook naar hetzelfde lemma in de Adelung die ik gisteren noemde. LLLD zou dan kunnen staan voor Aller Durchlauchten.

Het kan ook zinvol zijn om eens te kijken wat Duitse genealogische sites aan tips bevatten over de oude Duitse adel, de Genwiki heeft een complete sectie daarover, http://www.genwiki.de/Portal:Adel , en zelfs een eigen digitale bibliotheek.

Al nadenkend en navragend kwam ik nog een handige online lijst van afkortingen bij een bronnenuitgave tegen, Briefe der Fruchtbringenden Gesellschaft und Beilagen. Die Zeit Fürst Ludwigs von Anhalt-Köthen 1617–1650, I:1617–1626, Klaus Conermann (ed.) (Wolfenbüttel 2014), http://diglib.hab.de/edoc/ed000213/start.htm, met daarbij een overzicht van gebruikte afkortingen, http://diglib.hab.de/edoc/ed000213/einleitung/sigeln.xml , bijvoorbeeld Ldn staat erin met als betekenis Liebden.

Misschien is het zinvol om bijvoorbeeld naar Kleef af te reizen waar het Stadtarchiv Kleve vast en zeker in de eigen bibliotheek een aantal boeken over Duitse afkortingen heeft.

Ook nu ondervind ik opnieuw dat de deelnemers aan het forum me op meerdere sporen helpen waarmee ik verder kan. Op educalingo.com vond ik de betekenis van Liebden: een 'veraltete Anrede an Adlige' Dit lijkt mij in de context van de brief de meest plausibele betekenis. Dank voor jullie bijdragen!