Bachelor Thesis uitsluiting vrouwen kleermakersgilde te Leiden

Dag Isez,

Is er een meer gedetailleerde versie? Zelfs bij vergroting is de tekst vanwege de grootte minimaal leesbaar, al is het handschrift zeker ontcijferbaar.

test

https:  //oudleiden.nl/werkgroepen/jan-van-hout-archiefonderzoek/charters-kleermakersgilde-leiden-1435-1578/charter-1561

samenvatting

om de link aanklikbaar te maken: verwijder spatie

(ik probeerde de link 'normaal' te posten, maar kreeg altijd foutmelding; ook bij andere berichten gaat het soms mis; benieuwd of dit zichzelf oplost)

@Andreas, zou het aan je browser liggen? Hier nog een keer de link, https://oudleiden.nl/werkgroepen/jan-van-hout-archiefonderzoek/charters… . Het valt me op dat de uitgebreide samenvatting wordt aangeduid als een transcriptie, dat is het dus niet. De foto laat zich amper vergroten. Het lijkt me zaak een scan aan te vragen bij Erfgoed Leiden.

@Otto: ik vermoed zo iets. Als ik naar het forum wens te gaan, krijg ik eerst dit (pas na aftellen word ik doorgeschakeld)

Geachte allemaal,

Bedankt voor jullie reacties.

Ik heb contact gehad met erfgoed Leiden en kreeg toen een foto toegezonden van deze ordonnantie. Bijgaand ziet u deze. Hopelijk is deze iets beter te lezen/vergoten.

Ook heb ik inderdaad al de site van Jan van Hout gebruikt, maar ben er nog niet helemaal uit of dat deze ook de lading van de gehele ordonnantie dekt.

Ik hoor graag van jullie.

Beste Isez,

Ter info: ik ben er mee bezig, maar gezien de lengte duurt het even...

Daar is hij dan. Zo veel mogelijk hoofdlettergebruik en interpunctie als in de bron gehandhaafd, alleen religieuze namen zijn voorzien van eerbiedshoofdletters. Uitgewerkte verkortingen zijn in cursief weergegeven. Bij de transcriptie van de ij is ij gehanteerd wanneer in het huidige taalgebruik dit woord ook nog met ij geschreven wordt, in andere gevallen is de ij getranscribeerd als y

----

Wij Scoudt Burgermeesteren ende Schepenen der stede van Leyden doen condt allen Luyden dat ons te kennen gegeven Is bijden gemeene broeders van Sinte Franciscusbroederscap datmen hout in Sinte Pancratskercke hoe

dat zij nyet wel en zien tvoorsz. broederscap ende Goodts dienste up haer altair te onderhouden ende mede te vervallen de costen die zij doen moeten als hem bij ons geordonneert wert hair spel Inden ommeganck uuyt te brenghen

Noch mede guede geregeltheyt te observeren onder haire broeders, Ten waere ons gelieven wilde hemluyden te voorsien met eenige Ordonnantien ende guede politien met toevoeginghe van zeeckere peenen ende bruecken

Jeghens den overtreders, Soe Ist dat wij begherende deere ende dienste Goodts te vermeerderen naer onse vermoegen, ende mede onse poirters behulpelicken te wesen In alle Redelicke zaicken den zelfden broeders ende

susteren vant Cleermackers ofte snijdersambochte gegundt, gegeven ende verleendt hebben, gunnen, geven ende verlenen mits desen alle alsulcke Ordonnantien pointen ende articulen als hier nae volgen ende bescreven staen.

In den eersten soe en zal nyemant van nu voort aen binnen deser stede hij zij van binnen of van buyten het ambacht van snijden moghen doen ofte tafel zetten hij en zij eerst ende al voiren poirter deser stede ende hebbe zijn prouve

gedaen alst behoort in presentie van twee guede mannen vanden ambochte die voor deerste Reyse bijden gerechte dair toe geordineert sullen worden om prouffmeesteren te wesen ende voorde vier hoomans Inder tijt wesende.

Welcke prouffmeesters voorts alle Jaers vernyeut sullen worden met wille vanden hoomans ende vande zelve prouffmeesters sulcx dat men gewoonlicken Is te doen van dit voorsz. ambocht, Omme te weeten of hij bequaem zal sijn

om der guede Luyden laken te breecken ofte maecken Ende als de zelve sulcx zijn proeve gedaen heeft ende voor guet ende uprecht gekent ende ontfangen wort, zoe sal hij gheven tot behouf vanden outair een en dertich

stuvers Ende die gheen poirter en Is die zal gheven tot behouff vanden outair drie gulden van XL grooten tstuck ende even wel terstont poirter worden eer hij t voorsz. ambacht als Meester sal mogen doen ofte tafel setten

Behoudelicken dat alle snijders kinderen vrij zullen wesen zonder yet dair van te geven Mits doende heur behoorlicke prouff als een ander, Ende dit al up de boete van drie karolus guldens of sheeren ponden telcken te verbeuren

bijden ghenen die contrarie bevonden werde te doen Te appliceren een derdendeel tot behouff vanden Officier, een derdendeel voorden schepenMeesteren ende een derdendeel aenden outair Item dese voorsz prouff zalmen doen

In maniere navolgende Te weeten dat een yegelicken hij zij van binnen of van buyten Leyden die totte Prouff ontfangen zal moegen werden gehouden zal sijn te zeggen hoe veel Lakens dat hij soude behoeven

ende moeten hebben tot een mans tabbaert, een mans paltRock, Een paer mans coussen Een vrouwen tabbaert ende een vrouwen keurs dair bij vougende hoe Lange ende hoe wijdt dat hijse daer of zoude willen

maecken ende alsdan teyckenen de voirsz perchelen van clederen sodanich fatsoen alsmen In dier tijdt dragende Is, Ende Indien hij tselve dan zoe Lang ende wijdt weet te teyckenen als hij geseyt heeft ende de Proufmeesters

van een erlicke …. met de hoomans het fatsoen voor guet kennen soe zal hij alsdan gepromoveert Meester wesen van tvoorsz ambocht Ende sal bestellen een eerlicke maeltijdt voirde Prouffmeesters ende hoomans, of twee karolus guldens ten

prijse voorsz dair voiren ende dit al up die boeten van drie tsheeren ponden Te appliceren als voiren, Welverstaende dat vrouwen ofte jonge dochteren die nyet en begeren te wercken noch te maecken dan vrouwen werck ende

habijten haere prouff  doen zullen voor twee geeede vrouwen ende den homans. Item off daer yemant waer die zijn prouff nyet te Recht en dede die en zoude binnen een halff Jaer daer nae gheen prouff mogen doen Ende dair en boven

den prouffmeesters met den hoomans geven voor heurluyder moeyten ende vacatie tsamen twintich stuvers Ende Indien hij onwillich waire tselve te betalen zo sal hij verbeuren drie tsheeren ponden te gaen als voiren Behoudelicken

dat die hoomans ende prouffmeesters binnen den voorsz tijdt den prouff nyet en sulklen mogen ontfangen up de verbeurte van drie tsheeren ponden zoe dicwijls zij contrarie deden Te appliceren als voiren, Item zoe wie bijden

hoomans bij ziecte ofte andere nootsaicken Inde plaetse van een vanden Prouffmeesteren ontboden wort te comen alsmen een proeve zal doen ende alsan nyet en quame zal verbeuren een pont was ten behoeve vanden outair

Item zoe en sal van nu voort aen gheen snijder alhier binnen Leyden mogen wercken hij zij van binnen off buten tseij heymelick oft openbaer Ten zij dat hij eerst ende al voiren Poirter deser stede Is ende oick In tvoorsz ghilde Is

Ende Indien yemant contrarie dede ende eenich werck maeckte dat men hem binnen tsiaers met twee #etu#hen oft meer overkennen mochte die zal verbeuren elcken Reyse zoe dickmaels hij daer Inne breuckich

Bevonden wert drie tsheeren ponden Te #aen als voiren Des zullen de hoomans nyemant In dit voorsz #hilde mo#hen nemen ten zij heur kenlicken dat de zelfde Poirter deser stede Is Ende Indien zijluyden daer Inne

breuckich waeren sullen verbeuren drie sheeren ponden Te appliceren alsboven, Behoudelicken dat hier onder nyet begrepen en zullen sijn de dyenstknechts ende dienstmaechden maeckende de clederen van haere

Meesters ofte vrouwen ofte vanden ghenen die van heurluyder familie sijn, Item Indien eenich Meester een knecht hielt wercken of eenich werck maecte up sijn taefel dat die Meester nyet toe en behoorde, zoe sal de

Meester al soe verre hij daer Inne breuckich bevonden wert, off mitten wercke dat de knecht sulcx gemaect hadde binnen tsiaers betuycht werde met twee Poirteren van Leyden verbeuren drie tsheeren ponden Te gaen

Als boven, Des zal hij een yegelick zijn eygen clederen mogen maecken daert hem gelieven zal sonder verbeuren, Item soe en zal gheen snijder binnen Leyden eenich Poorters kint aennemen tvoorsz ambacht te Leeren

Dat kint zal eerst gehouden wesen te geven tot des outaers behouf een pondt was of vijff stuvers daer voor Ende Indien hij een kint annaem dat van buyten waer off gheen Poorter deser stede Soe zal tselve kint eerst gehouden

zijn te geven tot des outaers behouf twee pont was of thien stuvers daer voor up de boeten voirsz Te verhalen zoe wel de voorsz vijf stuvers of thien stuvers als de boeten vanden Meester Ten waere tvoorsz kint zoe arm waer dattet

sijn broot bidden moste Behoudelicken dat alle snijders kinderen binnen deser stede hier vrij of wesen zullen Item zoe en sal nyemandt vanden voorsz ambachte des anders gehuyerde knecht of bij den dach werckende te werck stellen

eer ende al voiren die zelve knecht met vruntschap ende gemoede van zijn Meester gescheyden zal sijn daer hij Laetst gewrocht heeft zoe verre de selve Meester hem werck heeft te geven sulcx den hoomans vanden voorsz ambochte

zal duncken Redelicken te wesen up de verbeurte van een pont was tot des outaers behouff zoe dickwijls als yemant daer Inne breuckich bevonden werde Item soe wie vanden ambochte voorsz yet sculdich sijn Ter

cause van hair Oirconts penning ende mede van eenighe costen bij tvoorsz ghilde gehadt ende geleden bij consente vanden gerechte Soe sullen de hoomans bij heuren eede verclaren wat een yegelic voor zijn portie daer Inne

te gelden heeft Ende die dan onwillich waere tselve te betalen zoe dickmaels alst hem vermaent wert sal hij verbeuren een pont was ten behouff vanden outaer ende even wel betalen Item zoe mach een yegelick

broeder van t voorsz ghilde In presentie van twee poorteren deser stede ofte meer bekeuren alle de gheene die Inden ambochte nyet en sijn gelijck als de hoomans zelve up de boeten van drie tsheeren ponden Te appliceren

an drie deelen als voeren. Item als yemant bekeurt Is bijden broeders vanden ambachte ofte enige van hem zoe salmen tselve den hoomans aenbrengen, die welcke tselve gehouden zullen wesen binnen tsiaers uut

te Rechten up de boeten ende te appliceren als boven Item dat alle die ghene die zelfs hoeycken, falien, vrouwe koussen, mouwen ofte Colieren metter hant maecken, gehouden sullen wesen te zijn Int voorsz broederscap

ende zullen geven tot heier Inganck vijff en twintich stuvers ende Jaerlicx tot haer oircondts penning twee stuvers up de boeten van drie tsheeren ponden te verbeuren Te gaen als voiren. Item dat alle de ghene

die Vrouwen coussen mouwen ende Colieren te coope houden ende zelfs nyet en maecken mitter handt nochtans gehouden sullen zijn te wesen in tvoorsz ghilde ende geven voor hair Inganck twye stuvers ende

Jaerlicx hair Oircondts penning als andere broeders gehouden zijn te doen Ten wair zaecke dat zij de neringe verlieten ende niet meer en deden sullen alsdan van als vrij ende quijt zijn, Ten waere dat yemant wat woude

geven uut charitate dat soude men moghen gheven zonder verbeuren Ende angaende Luyden van buyten die alhier met haer werck ter marct comen, en zullen nyet meer vrijheyts hebben noch genyeten dan

onse Poorters en doen ter plaetse dair zijluyden woonachtich zijn ende van daen comen de zelve coomanschap hanterende, uuytgesondert de vrije Jaer marcten die hierInne nyet begrepen en zijn, Ende Indien yemant

contrarie dede, zal verbeuren zoe dickmael hij hier Inne breuckich bevonden wort drie tsheeren ponden Te gaen als boven, Item dat alle de ghene die uuyt minne begheren te wesen In dit voorscreven

ghilde sullen betalen haer oirconts penning gelijck dandere broeders mits dat zij betalen sullen voor haer dootsculde thien stuvers Item dat alle broeders ende zusters In t voorsz ghilde wesende Jaerlicx

betalen sullen omtrent Sint Jacob Inde zomer tot hair oircondts penning vier coomans grooten ende voor haer dootsculde alsser yemant oflivich wort vijff en twintich stuvers ende daer voor salmen

brengen drie stuvers aen broot ende de vaen met de Pel van tselve ghilde Ende Indien yemant binnen zijn Leven zijn ambacht of neringe verliet ende uuyt tvoorsz ghilde begheerde te wesen die sal

daer uuyt mogen gaen mits betalende tvoorsz ghilde thien stuvers, Behoudelicken Indien zij nader hant heur neringe weder souden willen doen, soe zullen zij weder In als gehouden ende verbonden wesen

als of zij daer noeyt uuyt gegaen en wairen Soe dickmaels als yemant daer Inne breuckich bevonden wert te verbeuren drie tsheeren ponden Te gaen die zelve boeten als voeren, Item soe

wanneer yemant sterft uuyt den voorsz ambochte, soe zullen alle de ghilde broeders vanden zelfden ambochte gehouden wesen te kercke te comen up duytvaert ende eens te offeren over den overleden

Op die boeten van een stuver tot behouff vanden outair zoe verre hij een weet gehadt heeft bijden knecht vanden voorsz ambochte, Item waert dat eenich ghilde broeder uuyt Leyden vertrock

metterwoon ende dair zoe Lange uuyt bleef tot dat hij zijn Poorterscap verwoont hadde zoe en sal hij dair nae binnen der zelver stede nyet moghen snijden of tafel zetten noch eenich werck

maecken of hij sal eerst gehouden wesen tghilde weder te voldoen als of hij noyt binnen der stede gewoont en hadde ende oock zijn prouf te voldoen al up de boeten van drie tsheeren ponden te

gaen als voiren. Item zoe en sal nyemant binnen Leyden mogen snijden noch naeyen up zonnendagen noch mede up eenighe heylighe daghen die de heylighe Kerck gebiet te vieren als een heylighen zonnendach

noch oick up Sinte Franciscus dach heur Patroon up de boeten ende tappliceren als voiren, Item dat up den heylighen Edelen Sacraments dach een yegelick vanden voorsz ambachte gehouden zal sijn te comen Inde processie nae

ouder gewoonte beghinnende tusschen de blaeuwe steen ende de bostelbrugge up de verbeurte van twee stuvers uuytgesondert kenlicke nootsaicken Ende bij gebreecke vande zelve boete te betalen een pont was tot des voorsz

outairs behouff Item dat alle Vrou personen nu ter tijdt In t voorsz ghilde wesende gehouden zullen wesen alle de voorsz poincten ende articulen te volcomen ende onderhouden up de boeten dair toe staende die zijluyden mede

gehouden zullen wesen te betalen als die gemeene broeders doen moeten. Item zoe en sullen de hoomans van tvoorsz broederscap nyemant tijdt noch uuytstellinge mogen gheven omme te betalen eenige penningen tvoirsz

broederscap competerende mer die terstont te Innen ende oick alle breucken ende boeten voorsz te bekeuren ende die den Scoudt ende schepenmeesteren Inder tijdt over te Leveren bij hairen eede Ende Indien zij sulcx In gebreecke

wairen te doen soe zullen zij selffs verbeuren soe dickmaels zij daer Inne breuckich bevonden worden drie tsheeren ponden Te appliceren als boven Item die hoomans vanden voorsz broederscap sullen alle Jaers des

zaterdaechs nae Sinte Franciscus dach tzij datse bij malcanderen eeten off nyet gehouden wesen te kiesen drie nyeuwe hoomans ende twee Prouffmeesteren die dat toecomende Jaer dienen zullen Ende die zelve sullen des anderen

daechs kiesen een uut de drie oude hoomans die dat toecomende Jaer met hemluyden noch sal blijven dienen mer nyet Langer Welverstaende dat zijluyden daer toe kiesen off nemen sullen mannen of gesellen vanden ambochte die

gheene diet zelffs hanteren ende metter hant oeffenende zijn ende nyemant anders die nae heure guetduncken daer toe bequaem wesen zullen sonder yemants wederseggen up de boeten van drie sheeren ponden

Te gaen als voiren, Item des zonnendaichs ende tsmanendaechs nae Sinte Franciscus dach sal men alle Jaers hoochtijt houden vande kermisse, up Sinte Francisus outair In Sinte Pancraes kercke voorsz Ende dan zullen

de broeders bij malcanderen eeten zoe verre alst den hoomans Inder tijdt guet dunct In welcken gevalle de hoomans sullen doen nooden alle de ghene die In t ghilde zijn, Ende zoe wie daer nyet en quaeme

daer toe geseyt hebbende mer achterbleeff sullen nochtans gehouden zijn voor heur portie de costen vande zelve maeltijdt te helpen betalen gelijck of zij dair mede geweest ende geteert hadden Mer anders

achterblijvende zal volstaen met twee stuvers ziecte ende absentie uuyter stadt uuytgesondert Ende Indien dair yemant onwillich ende in gebreecke waere van tselfde te betalen die zal verbeuren telcken

Reyse zoe dicwijls alst gebeurt een pont was tot profijdt vanden outaer Ende zoe sullen alle broeders ende zusters ter kercken comen ende bidden voor malcanderen gelijck zij wilden dat men voor heur doen

zoude, Ende up den zelven dach zalmen Memorie houden tsavonts ende t sanderen daechs smorgens over den broeders ende zusters die In tvoorsz ghilde gestorven sijn ende men zal stellen vier stal kaerssen ende

comen ten grave Lesende Miserere mei Deus ende De profundis met een collect dair toe dienende Item tgunt voorsz staet alsoe gedaen wesende zoe sullen die oude hoomans heur Rekeninghe doen voor de nyeuwe

hoomans van alle heurluyder ontfangh ende uuytgeven bij hemluyden gehadt Inden voorleden Jaere twelckmen sulcx alle Jaers hanteren ende onderhouden sal up de boeten van drie sheeren ponden te gaen alsboven

Item zoe sullen de homans met de Proufmeesteren gehouden wesen binnen veerthien dagen nae dat zijluyden gecoren zullen wesen voor mijnen heeren Scoudt ende schepenen te doen heuren behoorlicken eedt mits gevende

zes stuvers up de boete van drie sheeren ponden te appliceren als voiren, Ende zullen de voorsz Ordonnantien poincten ende articulen geduyeren ende onderhouden werden tot des gerechts kenlicke wederseggen

ende nyet Langer Des toirconde Soe hebben wij desen brieff bezegelt mit den zegele vander voorsz stede die wij dagelicx gebruycken hier aen gehangen Int Jaer Ons Heeren vijftienhondert ende een en sestig

den Lesten dach van September.