Aron Cohen Carillon. Wat staat hier?

deel 2. Heel erg bedankt. 

Interpunctie en hoofdlettergebruik als in bron, onderstrepingen en doorhalingen genegeerd.

Zitting 28 November 1832 f202

Den Wel Edelen Heeren, Bestuurderen

der N.P.I.[1] Gemeente

Wel Edele Heeren!

UWE:[2] zorgen voor de zedelijke verbetering in onze Gemeente

is onmiskenbaar gebelen. Getuige zij, UWE:[2] toestemming om mijn Leerrede

aan UWE:[3] te mogen opdragen._ Streelend voorwaar, moet het voor ons

zijn, te zien dat Kriste[4] Geleerden onze Gemeente zoo veel lof toezwaaijen.

Immers hebben de recensenten mijner Leerrede in de Vaderlandsche Letter

oefening, en in het letterlievend Maandwerk verklaart: sterk te twijfelen

of wel in alle Sinagogen in zoodanigen geest wordt gepredikt, als

in de onze, en als mijne Leerrede is opgesteld: Zij verheugen zich te

bespeuren, dat men er ook! bij de Israeliten op uit is, om verbeteringen

in te voeren, en betuigen mij dank, voor de uitgave mijner Leerreden._ Die

lof, welke ons in de achting onzer Landgenooten doet rijzen, komt slechts

U, Wel Edele Heeren, toe./ Weldra zullen UWE:[3] door de beloofde

Memorie deze recensien geheel leeren kennen:/_

Wij waren bij de inboorlingen des lands steeds in de hoogste ach-

ting, en zullen door de eerste te zijn, die Hollandsche Leerredenen

openbaar maken, immer meer in die achting toenemen._

Het prediken in de taal des lands is, in de Sinagoge op gewone

tijden om verschillende redenen niet mogelijk. Maar het prediken

in een Uur, waarin de Godsdienstoefeningen niet geschieden, vindt op

eenen dag als aanstaande Zondag geene redenen tot hinderpaal. Onze

loffelijke Ledemaat Räfaël Montezinos, predikt tegenwoor-

dig niet meer in het Portugeesch maar in het Nederduitsch

alle Saturdagen, in Gemiloet Chasadiem[5], welk Lokaal

thans teven de Kleine Medrasj[6] is: en vele ouderlingen onzer

Gemeente komen hem toehooren._ De Opper-Rabbijn van

Zwol heft mijn voorbeeld gevolgd, en eene Nederduitsche Leer-

rede bij de inwijding eener nieuwe Sinagoge in dezelve gehouden, waarover

onze Stads Courant zich zeer voldaan toonde, en den lof dezer ver-

betering uitbazuinde._ Een gebed door den Opper-Rabbijn te 'S Hage

---

bij eene dergelijke gelegenheid gedaan, is vertaald en op kosten der Minis-

terie van Eeredienst gedrukt geworden. Het prediken in de moe-

dertaal is dus zoo geheel vreemd niet meer. Bij ons zelve worden de

reglementen van de plaats die onze Kansel is, in het Nederduitsch

afgelezen, opdat den toehoorders dezelven zullen verstaan._ Wij zijn de

eerste die eene Nederduitsche Leerrede verschaften, en waarom zouden

wij dan op eenen zoo plegtigen dag, voor het behoud des Vaderlands niet

die verandering mogen maken, die in de voorlezing der reglementen tot

voordeel onzer Sinagoge is gemaakt._

Zijne Maj:t[7] heeft zijne Onderdanen tot gebed uitgenoodigd. Onze

Hoofd Commissie, heft, wat anders niet gebeurd, ons bijzonder tot boet-

vaardigheid aangemaand; zoo dringend beschouwt zij het noodige van

stichting. Onze Burgemeester dit zelvde doende, verklaarde den geheelen

dag, tot Bededag; zoo dat ieder uur tot godsdienstige oefening ge-

schikt is._ Het doel dezes bededags is niet enkel om gebeden te doen,

maar veeleer om ons van dwalingen te bevrijden en om deugdzamer te worden.

om in het hart der trouwe Nederlanders die boetvaardigheid en hoop

op God, te storten, die alleen tot overwinning voeren kan._ Om aan dit

groote doel te beantwoorden, zullen de Predikanten van andere gezind-

heden hunnen toehoorders de verpligtingen aan het Vaderland, aan den

deugdenrijksten Koning, en aan het Opperwezen ontwikkelen. Bij ons

zal dit ook geschieden, en een onzer godvruchtige Leeraren zal die taak

vervullen. Maar, Wel Eedele Heeren. Ik behoef niet te zeggen, dat zijne

woorden, hoe verheven ook, echter weinig uitwerking zullen doen, en wel,

wijl zij door het overgrootste gedeelte niet verstaan worden.

Daar het dus eene bijzondere, niet enkel godsdienstige, maar Vader-

landsche gelegenheid tevens is, waarbij de preek het voornaamste

gedeelte moet uitmaken; daar het er op aan komt, om verstaan te

worden, om eene geheele Gemeente van warme vaderlanders de hoop op

zegepraal in te boezemen, daar de Proclamatie van den Prezident

der Hoofd Commissie aldus eindigt: "De Hoofd-Commissie noodigt

derhalve alle Kerkbestuurderen uit, om de vereischte beschikkingen

te maken, ten einde dien plegtigen bededag met gepaste ernst en

boetvaardigheid worde gevierd;_ daar de Burgemeester nadrukkelijk gezegd

heeft: Wij vermanen een iegelijk, om toch alles! toetebrengen, wat strekken

kan, om de godsdienstige stemming op dien dag slechts eenigzins

te verhooge; ____ daar de Portugeesche preek niet verstaan wordende,

in geen enkel opzigte aan deze uitnoodiging beantwoorden kan, ja zelfs

---

een Hebreeuwsch gebed om dezelfde rede, niet aan het oogmerk voldoet,;

daar ik eindelijk aan mijn Gemeente verder de eer verschaffen wilde, welke

mijne Leerrede aan dezelve heft toegebracht, en die niet weinig toe-

draagt om onzen vroegeren rang en hoogachting bij de Nederlanders

te doen in stand blijven, gelijk UWE:[3] boven gebleken is, zoo neem

ik de vrijheid UWE:[3] te verzoeken, om op een uur door UWE:[3] te bepalen

eene door mij ten dien einde vervaardigde Nederduitsche Leerrede in

onze Sinagoge in UWEs:[8] tegenwoordigheid te mogen houden, Daardoor

zal aan de bedoelingen des Konings, der Ministerie, der Hoofd-

Commissie en des Burgemeesters eerst volkomen voldaan zijn; en

daardoor zullen wij tevens op nieuw den lof der Kriste[4] geleerden

in oogsten._

Ik vlei mij, met de hoop dat deze heilzame bede mij niet afge-

slagen zal worden. Mogt het echter tegen alle verwachtingen

gebeuren, dat UWEs:[8] wijsheid eenige redenen tot weigering mogten

vinden, dan zal mij evenwel zeker niet ontzegd worden om mijne

Leerrede in UWE:[2] tegenwoordigheid in daartoe bestemd vertrek

te mogen houden; V.G.[9] in de Groote Medrasj [10], de Armschool Enz.

Nogmaals, ik durf mij belooven, dat eene zo nuttige bede mij

door verlichte en Vaderlandslievende Bestuurderen niet geweigerd

zal worden, (te meer daar verscheidene Ouderlingen onzer Gemeente zelve

mij uitgenoodigd hebben, om deze door de omstandigheden zoo dringend

gevorderd wordende Predikatie te houden;) en dat men mij ondersteu-

nen zal om onze Gemeente op nieuw den lof der inboorlingen te

doen wegdragen.____

En in de hoop verblijvende van, door UWEs. [9] medewerking, weder

nuttig aan het Vaderland te kunnen zijn, heb ik de eer mij met

alle bewijzen van Hoogachting te noemen

Van UWE [2]

De DW [11] Dienaar

[getekend: A.C. Carillon]

Wel Edele Heeren!

Amstm [12] 28 November 1832

[1] Nieuw Portugees Israëlitische

[2] Uwedeler

[3] Uwedelen

[4] Christelijke

[5] zie https://resources.huygens.knaw.nl/armenzorg/gids/vereniging/2141848632

[6] Kleine leerschool

[7] Majesteit

[8] Uwedele(r)s

[9] Verbi Gratia = bijvoorbeeld

[10] Grote leerhuis

[11] Dienstwillige

[12] Amsterdam**