Overslaan en naar de inhoud gaan

Forum

Vier lezingen familie Van Collenberch (Liempde), 1381-1540: Boxtel, Bosch' protocol en Helmondse cijns

Paleopuzzel

Ik doe onderzoek naar de familie Van Collenberch uit Liempde en heb vier eigen lezingen die ik graag bevestigd zou zien. De belangrijkste staat bovenaan.

1) Schepenbank Boxtel (BHIC, toegang 392), inv. 62 (akten 1539-1542), folio 47r
Op bhic.nl: Archievenoverzicht, toegang 392, Inventaris, Vrijwillige rechtspraak, Akten van delingen, inv. 62, opname 50 van 152. Rechterbladzijde, tweede akte, begint met "Adriaen Wouter". Directe link naar de akte in kleur: https://preserve-bhic.archieven.nl/iipsrv/iipsrv12.fcgi?FIF=cache/fonc-…
Een bewerkte uitsnede (grijstinten, meer contrast) zit als bijlage bij dit bericht.
Ik lees, onzeker: 'Adriaen Wouter wijlen Willems van Smetshoven ... ende Henrick soen wijlen Willems van Smetshoven ende Gaerkens voirs. als voer hem ... wettelic ende erffelic opgedragen ... pacht van vijftehalven mudde rogge Bossche maet ... welcke Aelbrecht soen Aelbrechts wijlen Henricx vanden Dycke geloeft hadde jaerlijcx ende erffelic te gelden ende te betalen Zebrecht soen Zebrechts van Collenberch van Liemde wijlen als man ende momber Katlijnen [sijns] wijfs opten goeden ten Dycke ... gegeven in den jaer ons Heren dusent driehondert tachtentich ende een, des derden daechs na Allerheyligendach'.
a) Klopt 'Zebrecht soen Zebrechts van Collenberch van Liemde ... als man ende momber Katlijnen ... wijfs'?
b) Is de belover één persoon: Aelbrecht, zoon van Aelbrecht, zoon van wijlen Henrick vanden Dycke?
c) Klopt het jaar 1381, en is 'des derden daechs na Allerheyligendach' 3 of 4 november?
d) Wie draagt in 1539-1540 over aan wie (de eerste regels), en wat is de datum van de akte zelf (de laatste regel, 'Actum ...')?

2) Bosch' protocol (Erfgoed 's-Hertogenbosch, toegang 14), reg. 1263 (1493-1494), folio 353r
https://zoeken.erfgoedshertogenbosch.nl/MediaViewer/Imageviewer/Index/1…
a) Tweede akte, begin: ik lees 'Notum sit universis quod cum Johannes de Collenberch promisisset fratri Arnoldo ... priori ...'. Welk klooster is dit en waar gaat de belofte over?
b) Dezelfde akte, vijfde regel van onderen: ik lees 'supportavit Johanni filio quondam Zeberti filii dicti Johannis de Collenberch'. Klopt dat?
c) Derde akte, regel 3-4: ik lees 'supportavit Johanni de Collenborch filio quondam Lamberti filii supradicti Johannis de Collenberch et Nycolao filio quondam Johannis ... Hoerde'. Klopt het dat Jan hier zoon is van wijlen Lambert, zoon van de eerder genoemde Jan van Collenberch?

3) Cijnsregister van de heer van Helmond, begin 2e helft 14e eeuw (RHC Eindhoven, toegang 12063, inv. 282, folio 7r, scan 14, bestand 00014_C_Helmond_0282_0007; via rhc-eindhoven.nl, archief 12063, inv. 282)
Onder de kop 'In Liemde', derde post: 'It. Sele de Broke de nov. I d.' (doorgestreept).
a) Wat staat er in de lichte bijschrijving boven deze regel? Ik lees '... filius Zeberti'; is het eerste woord Johannes?
b) Rechts naast de regel lees ik 'de Oeden Bosschelken'. Klopt dat?
c) Tussen de vierde en vijfde regel staat nog een bijschrijving, die ik lees als 'filius Seberti de Collenbergh junior'. Hoe leest u die, en bij welke regel hoort ze?

4) Cijnsregister van de heer van Helmond over Liempde, 1447-1464 (RHC Eindhoven, toegang 12063, inv. 286, folio 40r, scan 79, bestand 00079_C_Helmond_0286_0040; via rhc-eindhoven.nl, archief 12063, inv. 286)
Onderaan de bladzijde, de post met oud nummer 97: ik lees 'Lambertus filius Johannis filii Johannis Zeberti de Collenborch van Oden Bosschelken de veteri I denarius'.
a) Klopt dat?
b) Hoe leest u de uitgeveegde bijschrijving boven de regel? Ik zie 'Relicta ... liberi'.

Alvast hartelijk dank voor het meekijken.

Dirk van Kollenburg

Reacties (9)

Bas den Brok zei op ma, 11/16/2026 - 01:33

Hallo Dirk

Bij je tweede vraag gaat het om het klooster Mariënhage in Eindhoven.

 

BP 1263_353-R

 

1. Notum sit universis quod cum frater Arnoldus Rodulphi prior conventus regularium

2. monasterii Sancte Marie Virginis in Dumo prope Eijndoviam

 

3. Notum sit universis quod cum Johannes de Collenberch pro[m]isit fratri Arnoldo Rodulphi

4. priori conventus regularium monasterii Sancte Marie Virginis in Dumo prope

5. Eijndovia[m] ad opus eiusdem conventus se daturum et soliturum eidem conventus

6. hereditariam pactionem octo et dimidii modiorum siliginis mensure de Buscoducis hereditarie

7. Purificationis de et ex tribus quartis partibus que ad Severinum dictum

8. Kersmeker spectaverant in manso quodam dicto ten Hezelaer sito in

9. iurisdictione de Lijemde ad locum dictum Groeter Lijemde, scilicet domus

10. area, orto ac horreo cum suo fundo ac agro terre sibi adiacen[tibus] una[m] modiat[am]

11. terre vel circiter continen[tibus] sitis ibidem inter heteditatem Johannis dicti Collenberch et quorumdem

12. aliorum ex uno et inter hereditatem Godescodis relicte quondam Henrici dicti Hessels

13. et eius liberorum ex alio; insuper de et ex diversis aliis strepis et peciis

14. terre sitis ibidem et ad dictum mansum spectantibus, quas tres quartas partes

15. mansi predicti cum suis attinentiis predictis dictus Johannes de Collenberch

16. erga dictum fratrem Arnoldum Rodulphi pro dicta pactione atque certis aliis

17. oneribus ad pactum acquisierat pro ut in litteris; constitutus

18. igitur coram scabinis infrascriptis frater Walterus Multoris prior dicti

19. conventus potens ad hoc ut dicebat, duos modios siliginis hereditarie pactionis

20. de hereditaria pactione octo et dimidii modiorum siliginis predicta hereditarie

21. supportavit Johanni filio quondam Zeberti (dg: de Collenberch) filli dicti Johannis de Collenberch

22. cum litteris et iur[e] occasione, pro[m]ittens sub obligatione omnium bonorum dicti conventus

23. r[atum] s[ervare] obligationem et impetitionem ex parte sui et dicti conventus  deponere. Testes Eijckmans et

24. Alarts. Datum IXa februarii.

 

Bas den Brok zei op ma, 11/16/2026 - 02:13

En het antwoord op je vraag 2c

 

25. Notum quod cum ita actum sit et fiat relatio ut supra, constitutus dictus frater Will[elm]us

26. unum et dimidium modios siliginis hereditarie pactionis de hereditaria pactione octo et dimidii

27. modiorum supradicta hereditarie supportavit Johanni de Collenborch filio quondam Lamberti

28. filii supradicti Johannis de Collenberch et Nijcolao filio quondam Johannis van d[en] Hoerde

29. cum litteris et iur[e] occasione, promittens ut supra. Testes datum supra.

30. T[raditu]r p[ri]us venie[n]ti. / Dict[us] prior h[abet] / a[n]tiquas l[itte]ras alii / volueru[n]t vidim[us].

Dirk van Kollenburg zei op ma, 11/16/2026 - 19:34

Dank je wel, Bas, voor de volledige transcriptie van de akten van 1494. Daarmee is de schakel tussen Lambert en zijn vader Jan nu bewezen, en dat zocht ik al een tijd. Ook dank voor het thuisbrengen van het klooster Mariënhage en de hoeve ten Hezelaer; daar kan ik verder mee.

Mocht iemand nog tijd en zin hebben: vraag 1 (Boxtel 1381, Zebrecht en Katlijn), vraag 3 en vraag 4 (de Helmondse cijnsregisters) staan nog open. Alle hulp is welkom, ook een gedeeltelijke lezing.

Bas den Brok zei op ma, 11/16/2026 - 21:49

Antwoorden op vraag 3. Lijkt een beetje op een examen: ))

 

RHC Eindhoven, toegang 12063, inv. 282, folio 7r, scan 14, bestand 00014_C_Helmond_0282_000

 

a) Joh[ann]es filius Zeb[er]ti


b) de Oldenboschelken. (Lateins "de" en niet het Nederlandse lidwoord "de".) In BP 1219_58-V de 12e acte regel 4 staat: «(...) medietate pecie prati dicte 't Houtbusselken site in parochia et iurisdictione predictis in loco dicto Smaelaert». Oud lijkt hout geworden te zijn.


c) fili[us] Seb[er]tus de Collenbergh junior. Hoort bij de doorgestreepte cijns erboven (It[em] idem de nov. XV d. 1 ort. van der Hoend[er]sdunc). De beide doorgestreepte cijnsen werden eerst door Sele de Broke betaald en zijn later overgenomen door Collenbergh

Dirk van Kollenburg zei op ma, 11/16/2026 - 21:59

Hahaha, het moet zeker geen examen worden, het moet wel leuk blijven natuurlijk. 

En dank voor vraag 3: met "Johannes filius Zeberti" en de Oldenboschelken kan ik hetzelfde goed nu van de 14e eeuw tot 1447 in de familie volgen. Mooi ook dat oud later hout werd.

Bas den Brok zei op ma, 11/16/2026 - 22:17

RHC Eindhoven, toegang 12063, inv. 286, folio 40r, scan 79, bestand 00079_C_Helmond_0286_0040

Ik lees vrijwel hetzelfde. 
Alleen Boschelten met één s en met een t:

Lamb[er]t[us] filius Jo[hannis] filii Jo[hannis] Zeberti de Collenborch van Odenbosc-

helten de vet. I d.

Erboven: Rel[ic]ta et tres lib[er]i

Dirk van Kollenburg zei op di, 11/17/2026 - 16:18

Dank je wel, Bas. "Relicta et tres liberi" is een mooie aanvulling: zo weet ik dat Lambert in die jaren overleed en een weduwe met drie kinderen naliet.

Bas den Brok zei op di, 11/17/2026 - 21:28

Schepenbank Boxtel (BHIC, toegang 392), inv. 62 (akten 1539-1542), folio 47r

Die lees ik zo:

1. Adriaen wed[uw]e wijlnee[r] Willems va[n] E[m]mickhove[n] cu[m] me t[am]q[uam]

2. suo tuto[r]e in (...) (...) als voe[r] hae[r] tochte en[de] Henrick soen wijlne[er]

3. Willems va[n] E[m]mickhove[n] en[de] Arkens voe[r]g. als voe[r] zij[n] erff[...] hebben

4. wett[elick] en[de] erff[elick] opged[ra]g[en] cu[m] l[itte]ris et iu[ri]b[us] Adriaen wettig[en]

5. soene wijlnee[r] Willems va[n] E[m]mickhove[n] en[de] Adriaen voers. een

6. mudde goets en[de] geeffs rogg[en] sjaers erffpachts uuijt een[en]

7. jaerlijck[en] ende erff[elijcken] pacht van vijffe[n]halve[n] mudd[en] rogg[en] d[er] mat[en]

8. va[n] Boecxtel goets kusbaers roggen dewelcke Aelbrecht

9. soen Aelbrechts wijlneer van den Dijcke geloeft hadde

10. jaerlicx en[de] erffel[ick] te gelden en[de] te betalen Zebrecht

11. soen Zebrechts van Collenberch va[n] Liemde wijlnee[r] als ma[n]

12. en[de] mombae[r] Katelijne[n] wijffs opten goeden ten Dijcke tot

13.  Onser Vrouwen misse als me[n] kerssen bornt, gelijck in scepen[en]-

14. brieve[n] van Boecxstel pleni[us] [con]tinetur van der daten int jaer Ons

15. Heren duijsent driehond[er]t tachtentich en[de] een, des derde

16. daechs nae Ald[er]heijlige[n]dach, geloven[de] sup[er] se etc. dit opd[ra]g[en]

17. overgeve[n] ende v[er]tijen euwel[ijck] vast en[de] stedich te houden

18. en[de] alle[n] co[m]mer va[n] huerd[er] weeg[en] dae[r]inne aff te doen.

19. Actum IIIa ja[nuar]ii a[nn]o XVc XL

 

Bij Adriaen denk je niet direct aan een weduwe. In regel 3 wordt ze Arken genoemd. Twee pagina's eerder ook:

Scan 49 derde acte rechter bladzij

Arken wed[uw]e wijlne[er] Willems va[n] E[m]michove[n] ^cu[m] me t[am]q[uam] tuto[r]e^ (...)

Dirk van Kollenburg zei op wo, 11/18/2026 - 10:29

Dank je wel, Bas, voor de lezing van de Boxtelse akte. Nu weet ik zeker dat Zebrecht zoon van Zebrecht in 1381 met Katelijne getrouwd was, en de partijen van 1540 had ik dus verkeerd gelezen. Je hebt me de afgelopen dagen enorm geholpen. Mijn dank is groot 

Reageer op dit bericht

De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
Slechts één bestand.
10 MB limiet.
Toegestane types: png gif jpg jpeg.