Overslaan en naar de inhoud gaan

Forum

Noordergors/St. Pieterspolder

Goedendag beste leden van het Forum, 

Ik hoop dat u mij kunt helpen. Dit is een akte uit het Nationaal Archief en stamt (als het goed is) uit 1510. Het gaat om 3.01.27.07, stukken uit de Grafelijkheidsrekenkamer 59.06 en 59.07. Dit is stuk 59.07.

De stad Goedereede krijgt van de Staten van Holland/Keizer Maximiliaan I toestemming om het Noordergors in te polderen. Volgens de handgeschreven aantekeningen komen er onder andere drie locaties voor, de Pijpershouck/hoek, de Rasernie/Razernij en de Inlage (een dijk achter de hoofddijk). 

Als ik het goed lees, ligt er in ieder geval een stukje gors langs de dijk bij de haven, bij het inpolderen moet gezorgd worden dat de haven/het havenkanaal vrij blijft. De dijken moeten beplant worden met helm(gras). Ik hoop dat u mij aan meer details kunt helpen. Een deel is juridische termen, maar ik ben op zoek naar de topografische en eventuele economische details. Als er meer instaat over HOE de inpoldering plaats dient te vinden, zoals het helmgras, houd ik mij zeer aanbevolen.

Voor mij is dit lastig lezen omdat het één lap tekst is zonder paragrafen. Ik raak iedere keer de weg kwijt zodra ik een zin heb gelezen. Eigenlijk zou je dit op A0 moeten kunnen uitprinten.

Reacties (3)

Geert Ouweneel zei op di, 09/22/2026 - 16:13
Wij burgermeesters ende scepenen der stede van der Goereede doen condt eenen yegelijck, dat voer ons gecomen zijn de schouten, scepenen ende ingelande van t'Nyeuwe Nuyenlant, genaemt t'Noordergors in Westvoern t'ouwe Nyeulant ende / den oestdijck dewelcke verleden, alzoe zij van der keyserlicker majesteyt ende onsen alre genadichtsten heere den ertshertoge Karel, prince van Spaengnen ende bij huere genaden opene bezegelde brieven, gegeven in Den Hage in Hollant, den eersten dach / in Julio duysent vijfhondert ende negen vercregen hebben gehadt bij overdracht van den erfgenaemen van Willem Doenszoen, ende bij advyse van den heeren van der financien ende van der rekeningen in Den Haghe, in eenen eeuwigen erfpacht, drie cleyne zantgorssekins, genaemt Raservien Pijpershouck ende de inlaige, voer de somme van vijfthien ponden van viertich grooten vlaems t'pondt t'sjaers verschinende altijdts half Maerte ende voert op de condicien ende voirwairden in de voirsz. brieven / verclaert, dairof de teneur van woorde tot woorde hiernaer volght: Maximiliaen, bij der gracie Gods gecoeren keyser, altijt vermeerder s'rijcx, coninck van Germanien, van Hongrien, van Dalmacien, van Croacien etc., ende kaerte bij derzelver / grave , ertzhertogen van Oistenrijck, prince van Spaengnen, van den twee Cecillien, van Jerusalem, hertoge van Bourgoignen, van Lothryc, van Brabant, van Steyr, van Karinten, van Kam, van Limburgh, van Lucenburg ende van Ghleder, graven van Vlaenderen, van / Habsburch, van Tyrol, van Artois, van Bourgoingen, palsgraven ende van Henegouwen, lantgraven van Elsaten, princen van Zwaven, Margraven, van Burgauw ende des heylicx rijcx van Hollant, van Zeelandt, van Phirt, vasn Tiburg, van Namen ende / van Zutphen, Graven, heeren van Vrieslandt upter Windismarck van Portevans, van Salius ende van Mechelen. Allen dengenen die desen onsen brief zullen zien, saluyt, vanwegen ons lieven beminden die ingelande van t'Nyeuwe Nyeulant / genaemt t'Noordergors in Westvoorn t'ouwe Nyeulant ende den oistdijck es ons tegewoirdelic verthoent ende te kennen gegeven geweest hoe opte lesten dach van Augusto anno XVC zesse die luyden van onsen rekencamere alhier in Den / Hage bij advyse ende goetduncken van onsen lieven ende getrouwen die hoof gouverneurs ende tresorier genrael van onsen demeynen ende financien, met wijlen Willem Doensz, doe ten tijde burgemeester van onsen stede van der Goedereede, / overcommen ende geappoincteert hebben gehadt, dat diezelve wijlen Willem Doensz van doe voortaen tot eeuwigen dagen hebben, houden ende gebruycken zoude in erfpacht drie cleyn gorssekins, genoomt Rassuyen Piperhouck ende den inlaige / gelegen upte zeecant in de limiten van der voirsz. stede van der Goedeede, mits ons onsen erven ende nacomelingen, heeren ende vrouwen van den landen van Voirne ende van Den Briele, daervoeren eeuwelick ende erflick uutreyckende ende betaelende / alle jaere eenen eeuwigen erfpacht van vijffthien ponden van 40 grooten onser vlaensen munte t'pondt, ende dit te betalen in handen ons rentmeester van Vorne in der tijt wesende, tot zulcken dagen ende termijnen ende op alzulcke / andere condicien ende voirwairden als in d'acte van den voirsz. ban onser rekeningen begrepen ende verclaert staen, van welcken acte t'inhouden hiernaer volght van woorde te woorde. Opten lesten dach in Augusto XVC zesse / soe es bij die luyden van der rekeninge in Den Hage om t'meeste prouffijt van den coninck ende tot augmentacie van zijnder demeynen in zijnen lande ende heerlicheyt van Voirne, bij advyse van Joest Cornelisz van Cleyborch, zijnen / rentmeester aldair overcommen ende geappoincteert mit Willem Doensz, burgemeester van der stede van der Goedereede, upte requeste bij hem overgegeven gebleven in desen camer angaende drie cleyne santgorssekins, gelegen upte / zeecant aldair, nairdat zij eerst ende alvoren upte zelve pleck gezonden hadden Vincent Cornelisz, auditeur derzelver rekeningen, die hem geinformeert heeft upt inhouden derzelver requeste ende bevonden dezelve / van zeer cleynder weerden ende dagelicx veel meer minderende dan meerderende, mits t'verstuven van den zande ende den ofslach van der zee, waeromme die van noode zijn uutgegeven te wordden in der manieren hiernaer verclaert / in den eerste dat hij dezelve drie santgorssekens, genoomt Rassuyen Pijpershouck ende den inlaige gelegen in dese limiten, te weten Piperhouck mitten inlaigen streckende van den Vierbueten westwaerts totten ommeloop van den noordgorsse / ende Sinte Pieterspolder, dat oude Nyeulant oude ende Nyeuwenvort zuyt an de vierbuet oest an ende den over van der zee noert an ende Raseenyt de voirsz. vierbuete west an die duynen zuyt an ende streckende oerstwert / tot vreysen tot die zee noert ende oest an hebben zal in eenen eeuwigen erfpacht, mits jairlicx telcken half Maerte den coninck zijnen erven ende nacommelingen heeren ende vrouwen van den lande van Voorne te betaelen / vijfthien ponden van veertich groten vlaems t'pont, hoewel dezelve tegenwoirdelic bij der kaersse boven de twaelf of derthien gelijcker ponden niet en hebben mogen gelden, noch de naeste thien jaeren gedaen en hebben ende hoe- / langer zoe meer mits de redenen voirsz. minderen argeren ende vergaen zullen, dairaf t'eerste jair erfpachts verschijnen zal half Meerte XVC zeven ... ... curie hollandia toecommende om dezelve gorssekens bij hem ingewonnen / te worden bij potinge, plantinge ende dijckage tot zijnen meesten oirboir ende prouffijtte. Item dan dezelve Willem hebben ende t'zijnen prouffijte behouden zoude alle de droege dijcken die bij zijnder dijckadze droech vallen / zullen ende oick mede alle de visscherije ende vogelrijen indien daer eenige vielen binnen de voirsz. limiten. Item ter conservacie ende onderhoudenisse van zijn dijckadze indien eenige conijnen quamen in toecomenden tijden in de zeedijcken, dat / hij of zijne erven dit zullen mogen stoppen ende verdrijven indien't hem belieft, ende indien dair eenige huysinge bij hem of zijnen erven of actie van hem hebbende gestelt worde, die zal staen ten Oudelandtschen rechte of tot Sinte / Pieterspolder zoe hunluyden dat gelieven zal. Item dat dezelve gorssekens naerdat zij bedijct zijn ende hueren eerste coorn gedragen zullen hebben vrij quijt ende exempt sullen wesen ende blijven van allen beden, / thienden ende subvencien voer eenen tijt van veerthien jaeren ende daerna gelden staen ende contribueren tot gelijcken schot als Sinte Pieterspolder daer aen ende zal dezelve mogen stellen ende beëden eenen schout / ofte dijckgrave mit zeven gezwoeren ende daeronder scutter ende lantmeter den tijt van twintich jaeren gedurende staende tot zulcke ende gelijcke rechte ende hebbende ooc t'hueren prouffijte gelijcken boeten ende brucken / als die van den voirsz. Sinte Pieterspolder, reserverende de hoege lage ende middele heerlicheyt vandien der voirsz. heerlicheyt van Voorne, ende dit al upte eedele beliefte van den coninck of de heeren van zijnder financien / die hij t'selve gehouden zal wesen te kennen te gheven ende dairof nemen brieven geëxpedieert in forma, dewelcke hebbende sal gehouden wesen die te doen regiseren alhier in den camer ende te leveren zijne brieven / van verbande van denzelven erfpacht van 15£ jairlicx te betalen gelijck als dat behoeren zal. Gedaen in der camer van der rekeninge in Den Hage ten burele ten dage ende jaer als boven, mij president. Aldus / geteeckent ... nu eyst zoe dat die voirn. thoenderen nae die doot ende aflivvicheyt van den voirscreven wijlen Willem Doensz duchtende dat zijn erfgenamen die voirsz. drie gorssekins niet bedijcken noch beplanten en / zouden, t'welck commen ende keren zoude mogen niet alleene tot hinder, scade ende verderffenisse van denzelven thoenderen, maer tot eeuwige verderffenisse ende bevloedinge van onsen landen van Voirne ende van Den Briele / ansiende ooc dat die voirsreven gorssekens hen bat ende proffijtelicken gelegen zijn dan yement anders zijn overcommen ende geappointeert mitten erfgenamen ende actie hebbende van den voirn. wijlen Willem Doensz, dat / zij die voirscreven drie gorssekins zelver van nu voirt an tot eeuwigen dagen hebben, houden ende gebruicken zullen in erfpacht mits jarlicx daervoeren betaelende die penninghen ende op die condicien ende voirwarden / als die voirn. wijlen Willem Doensz die in pacht genomen heeft gehadt, alzoe diezelve thoenderen seggen ons oetmoedelick biddende t'voirscreven appointement te willen confirmeren ende vestigen, hem gevende ende / consenterende die voirscreven gorssen te mogen anvaerden ende gebruycken ende up al verleenen onse brieven in behoirlicken voirmen tot huer zekerheyt. Soe eyst dat wij de zaken voirscreven overgemerct, genegen / wesende ter bede ende begeert van den voirn. thoenderen hebbende t'voirsz. appoinctement voir dancklick ende hierop gehadt t'advys van den voirsz. van onsen rekeninge ende van den financien, wij hebben t'voirsz. appoinctemente / mitsgaders oick al t'inhouden vandien als in de voirsz. acte begrepen ende verclaert staet, mitgaders t'overgeven ende opdracht vandien den voirn. thoenderen gedaen bij den erfgenamen des voirscreven wijlen Willem / Doensz, bij advyse ende goetduncken van onsen liever dochter van ons keyser vrouwe ende moye van ons Kaerle vrouwe Margriete, ertshertoginne van Oisterwijck, hertoginne ende gravinne van Bourgnen / douguere van Savoyen, regente ende gouvernante etc., geconfirmeert, gevesticht ende belieft, confirmeren, vestigen ende believen mits desen onsen brieve, gonnende ende consenterende denzelven thoenderen / dat zij die voirsz. drie gorssekins boven verclaert, zullen mogen bedijcken ende inwinnen bij potinge, plantinge ende dijckaidze ofte uutgeven te bedijcken, beplanten ende bepoten tot hueren schoenste / ende meesten oirboer ende proffijte ende als hen dat best ende gevoeglicx duncken zal, mits daervoeren jaerilicx uutreuckende ende betaelende tot onsen proffijte die voirscreven somme van vijfthien ponden ten prijse / ende munte als boven, in handen ons voirscreven rentmeesters van Voorne ende van Den Brielle in den tijt wesende, die gehouden werdt rekeninge, bewijs ende relicqua daeraf te doen tot onsen behoef mitten anderen / penningen van zijnen ontfange tot alzulcken termijnen elcx jaers ende voirts tot alzulcken anderen lasten, condicien ende voirwarden als in de acte boven gescreven begrepen ende verclaert staen, van welcken erfpachte / jairlicx te betaelen ende andere condicien ende voirwairden voirscreven duechdelick ende volcomelick te achterovlgen ende volbringen die voirn. thoenderen gehouden werden huere brieven te geven in goede behoirlicke / voirmen, welke brieven wij willen ende ordineren gelevert ende bewairdt te worden in onse voirscreven rekencamer in Hollant, tot zekerheyt van ons onsen voirsz. erven ende nacomelingen. Ontbieden daerom ende bevelen onsen / lieven ende getrouwen die stedehouderen ende luyden van onsen raide ende rekeningen in Den Hage den voirsz. luyden van onsen financien, onsen rentmeester van Voirne ende van Den Briele voirscreven, jegewoirdich ende / toecomende, onsen bailliuwen ende schouten van de Goedereede, Voirne ende Briele ende allen anderen onsen rechteren, justicieren, officieren, dienenden ende ondersaeten wien dit angaen of anroeren mach ende / elcken van hen bysondere zoe hem toebehoren zal dat zij die voirn. thoenderen ende huere nacomelingen doen laeten ende geodegen van dese onse gracie, confirmacie, oirlove ende consente ende van al den / inhouden van desen ende van der acte boven geinsereert onder die condicien ende in der voegen ende manieren voeren verhaelt, rustelick, verdelic, eeuwelick ende volcomenlick genyeten ende gebruycken zonder / hen te doen oft te laeten geschien eenich hinder, letsel oft moyenisse ter contrarien, want ons alzoe gelieft. Niettegenstaende eenige ordonnancien, restrictien, geboden ofte verboden ter contrarie. Gegeven / in onsen huyse in Den Hage in Hollant den eersten dach in Julio int jaer ons Heeren duysent vijfhondert ende negen, ende van den rijcken van ons keyser te wetene van Germanien 24 en ende van / Hongrien etc. 20en. Aldus onderteyckent per impresso in margine ende upte ploye staet gescreven bij den keyser ende mijnen heere den ertshertoge in hueren rade, heer Roelant le Seure, riddre, heere / Theemseke ende van Liesvelt, tresorier generael van den financien ende andere jegewoirdich onderteyckent Haneton, noch up dezelve ploye staet gescreven collarieis gedaen ende upten rugge staet gescreven / t'hooft goueverneurs ende tresorier generael van den demeynen ende financien van den keyser ende van mijnen heere den ertzhertoge van Oistenrijck, prince van Spaengnen etc., consenteren alzoe verre alst in / hemlieden es, dat t'inhouden int witte van desen jegenwoordigen volcommen zij achtervolgende huere voirme ende inhouden, ende gelijck dat onse voirn. heeren ordonneren ende bevelen. Gescreven onder / t'handteekens van den voirn. hooft gouvernerus ende tresorier generale den 6en dach van Julio int jair vijfthienhonder ende negene. Aldus onderteyckent ... seure ende zoe achtervolgende t'inhouden van den- / zelven brieve de voirsz. ingelande gehouden zijn te geven huere brieven van verbande in behoirlicken voirmen zoe hebben zij geloeft voer hen ende haere naecomelingen ende beloven midts desen den voirsz. jaerilicxen / erfpacht ten termijne ende in munte voirsz. wel ende deuchdelick te betaelen ende up te leggen ende voirts, te volcommen alle de condicien in de voirsz, brieven boven breeder verclaert ende in allen schijne oft / die hier noch eens verhaelt waeren, ende hebben dairinne verbonden ende verbinden midts desen voer hen ende huere naecomelingen alle haerlieden goeden tot heerlickexemcie van den voirsz. onsen alre / genadichsten heere. In oriconden van desen ende als verzocht van denzelven ingelanden hebben wij onzer stede zegel hieronder an gehangen upten 20en in Julio XVC thien.
Herwin van den Engel zei op di, 09/22/2026 - 16:52

Mijn dank is groot. Hoe heeft u dit zo snel voor elkaar gekregen? Ik heb hier al lang op zitten puzzelen en kwam er maar niet uit.

Otto Vervaart zei op di, 09/22/2026 - 17:19

@Geert, briljant gedaan, zelfs als je meetelt dat de opsomming van de gebieden waarover Karel V heerste jou bekend voorkomt! In die opsomming is het Salins, niet Salius. Het jaartal 1507 ("XVC zeven") wordt gevolg door de Latijnse formule secundum cursum curie Hollandie, en dat lees ik ook alleen omdat ik dit eerder tegenkwam. Na "geteeckent" moet de naam van een secretaris volgen, is het Dulcken?

Reageer op dit bericht

De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
Slechts één bestand.
10 MB limiet.
Toegestane types: png gif jpg jpeg.