https://archief.amsterdam/indexen/deeds/9d6d21e0-510f-666d-e053-b784100a1840

Op huyden den 10e December anno 1692, de clock
ontrent ses uuren ts'avonts, compareerde voor
mij Henrick Schaeff, notaris etc. ende den ondergeschreven
getuygen, Cornelis Philipsz van Haarlem,
varende voor bootsgesel op de fluyt Berchout,
in dienst van de Oost Indische Compagnie tot Hoorn,
ende bekende etc., schuldich te wesen aen Henrick
Jansz boexemeester ende gasterijheer alhier, off thoonder deses,
de somme van een hondert carolus gulden van 20
stuyvers t'stuck, over verteerde costen ende verschoten
penningen tot uytrustinge bij hem ten dancke
genoten ende ontfangen, begeerende etc. dat hij sal
betaelt werden uytte eerste ende gereetste gagie,
maent ende beuytgelden bij hem te verdienen hem
oversulcx daer op adsigueerende ende bewijsende
ende die ter voorsz. somme toe aen hem opdragende,
cedeerende ende transporteerende bij desen,
doende 't sijnen profijte volcomen affstandt
vandien, onder verbant dies niettemin van
sijn persoon ende vordre goederen, geene uut-
gesondert, tot submissie van allen rechten ende
rechteren. Alles oprecht. Gedaen t'Amsterdam
ter presentie van Barent Dijssel van Nieuwenhuys
ende Cornelis Jacobsz Goetkoop, mede van Haerlem,
bootsman als vooren, bij malcanderen gelogeert, als getuygen ende
die verclaerden  den comprant wel te kennen ende denselven te wesen etc.
Cornelis + Philipsz selfs gestelde merck
Barent & Dijssels eygen gestelde merck
Cornelis # Jacobsz Goetkoop eygen merck
J.D. Schaeff, notaris publicque

Op huyden den 10e December anno 1692, de clock ontrent 6
uuren 't savonts, compareerde voor mij Hendrick Schaeff,
notaris etc. ende den ondergeschreven getuygen Barent Dijssel
van Nyeuwenhuys, varende voor bootsgesel
op de fluyt Berchout, in dienst van de Oost Indische
Compagnie tot Hoorn, ende bekende etc. schuldig te wesen
aen Henrick Jansz boxemeester ende gasterijheer alhier,
off thoonder deses, de somme van twentich carolus
guldens tot 20 stuyvers, over verteerde costen ende verschooten
penningen toit uytrustinge bij hem ten dancke gehoten ende
ontfangen, begeerende derhalven etc. dat hij sal betaelt werden
uytte eerste ende gereetste gagie, maendt ende buytgelden
bij hem te verdienen, hem oversulcx met adsignatie, opdracht
ende trnasport in come forma, onder verbandt dies niettemin
van sijn persoon ende vordre goederen, geene uytgesondert,
tot submissie van allen rechten ende rechteren, Alles 
oprecht. Gedaen 't Amsterdam ter presentie van Cornelis
Philipsz ende Cornelis Jacobsz Goetkoop, beyde van
Haarlem, bootsgesellen als boven, bij malcanderen
gelogeert, als getuygen etc. die verclaeren den comparant
wel te kenne, ende denlselven te wesen etc.
Barent + Dijssels selfs gestelde merck
Cornelis & Philipsz selfs gestelde merck
Cornelis # Jacobsz Goetkoops eygen merck
H. Schaeff, notaris publicq
 

Hartelijk bedankt weer, Geert … Het gaat om heel grote bedragen, als ik het goed begrijp. Wat houdt het begrip "bootsman" dan in?

Hier nog een "Goetcoop" - uit de 16e eeuw:

https://archief.amsterdam/indexen/deeds/ff8c84ad-d8d9-4ca4-bf14-380f27c…. Het gaat alleen maar om de rechter pagina.

Dank!

Dag Dieuwertje,

Als toelichting op de eerste akten: dit was destijds een gebruikelijke handelswijze bij opvarenden van VOC-schepen. Deze dienden namelijk de uitrusting die zij nodig hadden voor hun reizen zelf aan te schaffen en te betalen. Aangezien ze daarvoor het geld vaak niet hadden (want ze kregen hun eerste maandsalaris (gage) pas als ze op zee zaten), werd dit vaak geleend. Dat gebeurde ook vaak bij de persoon waar zij op dat moment onderdak hadden; omdat een schip vrij snel moest kunnen vertrekken, boden veel mensen overnachtingsgelegenheid aan dicht bij de haven. Dat was overigens vaak niet meer dan een plek om een hangmat op te hangen voor de nacht. De gastheer kreeg vervolgens via dergelijke notariële akten het recht om het voorgeschoten geld en de kosten van de overnachtingen te innen bij het administratiekantoor van de VOC; dat geld werd dan ingehouden op het eerste geld dat de scheepvarende verdiende; hieronder viel overigens ook het geld dat opv arenden verdienen van overwonnen vijandelijke schepen (buitgelden).

Ook jouw voorvader was dus opvarende van de VOC en wel op het schip De Berkhout. Hoewel waarschijnlijk liggend in Amsterdam, voer dat schip in opdracht van de kamer Hoorn van de VOC. Hij was afkomstig uit Haarlem (zijn laatst bekende woonplaats op dat moment), evenals Cornelis Philipsz; de derde persoon Barent Dijssels kwam uit het Duitse Neuenhaus. Zij logeerden dus gezamelijk bij Henrick Jansz, die hen onderdak verleende en het geld voor hun uitrusting voorschoot; zij waren elaars getuigen bij het opstellen van de notariële akte en allen bootsgezel of bootsman, in feite: matroos. Gastheer Henrick Jansz wordt vermeld als boxemeester, een oud term voor broekenmaker.

Een kleine toevoeging: come forma = Com(mun)i forma = in de gebruikelijke vorm

Geen transcriptie, maar wel een samenvatting van de andere akte waar je naar verwees.

Jan Jacobssz Goekoop is de verkoper van een huis en erf aan de Jonge Roelensteeg in Amsterdam. Hij verkoopt het huis aan de verver (verwer) Herman Hermanssz, zijn achterbuurman zoals zal blijken. Het verkochte huis grenst aan de oostzijde aan dat van Huych Henricxzoon, zuivelkoper en ten westen aan dat van Wouter Roelofszoon en strekt zich in de lengte uit vanaf de straat aan de voorszijde tot achter aan het huis van Herman Hermanszoon, de koper van het huis. De verkoper verklaart het geld voor de koop al te hebben ontvangen. Samen met zijn zwager, de smeerkoper Cornelis Janssz, die mede voor de notaris verscheen, verklaarde hij tot de feitelijke overdracht er garant voor te staan dat het huis in goede staat bleef, vrij was van elke juridische aanspraak en dat alle bijkomende kosten waren voldaan, behalve de jaarlijkse belasting van 18 stuivers (die waren namelijk voor de feitelijke eigenaar).