Rechtzaak Hadriaan Beverland voor de Academische Vierschaar in Leiden in 1679

Op 26 oktober 1679 werd student Hadriaan Beverland opgepakt en vastgezet in de studentengevangenis in de kelder van het stadhuis in Leiden. Twee weken later verscheen hij voor de Academische Vierschaar van de Universiteit van Leiden, de speciale rechtbank voor studenten. Waarom werd hij gevangengezet? Wat had hij misdaan? Op deze eerste bladzijde van zijn rechtzaak lezen we over de verwijten aan zijn adres.

Uit: Nationaal Archief, Vierschaar der Universiteit te Leiden, Crimineele klachtboeken. 1631-1810, part 13, Litt. E, 1647-1695, 115r-116d.

niveau
  • Mr. Johan van Vesanevelt Hooft Officier der
    stad Leijden ende promotor van de Acade-
    mie aldaar eijscher van sHeeren wegen in cas van
    delict, beclaagt in openbare vierschare voirde
    Edel Agtbare Heeren Rector ende Regters vande
    selve Vniversiteijt, Adriaan Beverland, out
    27 Jaren, geboortig van Middelburg, ende
    litmaat vande gemelde Vniversiteijt, iegen-
    woordig gedetineert inder studenten
    kamer, hem aanseggende ende de waarheijt
    is sulcx, dat alhoewel bij alle regtsinnige
    Christenen ten aller sijn geweest in
    horreur, ende vervloekinge, de namen der genen,
    de welke met Goddeloose stellingen, ende
    vergiftige pennen, aande infallibele aucto-
    riteijt der Heilige bladeren hadden derven accoderen,
    dat in ede hem gedetineerde genoegsaam kennelijk is,
    immers behoorde te weesen, dat steets bij de
    politique magten is ingetoomt de licentie
    omme heterodoxe en ergelijke opinien het contenu
    vande Heiligen schrifture direct contarierende woorden
    volke te divulgeren, egter hij gedetineerde hem niet
    hadde ontsien, selfst te componeren, ende met den
    druk gemeen te maken, seker bouke geintituleert
    Hadriani Beverlandi de peccato orgininali
    kat'exochên sic muncipato dissortatio, dat hij gedetineerde
    meede was aucteur ende vervolgens
    hadde uijt gegeven Tractatum de stolatae
    virginitatis iure, ende laatstelik dat hij gedetineerde
    hadde geconcipieert, ende in geschrifte gestelt,
    drie boeken de prostibulis veterum, praetexerende
    nu dat hij deselve niet als naar praeallabele
    kennisse van den staat soude hebben laten uijtgaan
    aannemende hij gedetineerde deselve drie boeken, des
    belast zijnde, te exhiberen. Blijkende alle de voorschreven
    positiven, uijt sijn gedetineerdens eigen vrijwillige confessie
    bij hem voor een der heeren Assessoren, ende
    schepenen gedaan, continerende het eerstgenoemde
    bouk de peccato originali den seer goddeloose
    en gans abominabele heterodoxie, omtrent een
    poruct t’gunt met klaare ende uijtgedrukte
  • Mr. Johan van Vesanevelt Hooft Officier der
    stad Leijden ende promotor van de Acade-
    mie aldaar eijscher van sHeeren wegen in cas van
    delict, beclaagt in openbare vierschare voirde
    Edel Agtbare Heeren Rector ende Regters vande
    selve Vniversiteijt, Adriaan Beverland, out
    27 Jaren, geboortig van Middelburg, ende
    litmaat vande gemelde Vniversiteijt, iegen-
    woordig gedetineert inder studenten
    kamer, hem aanseggende ende de waarheijt
    is sulcx, dat alhoewel bij alle regtsinnige
    Christenen ten aller sijn geweest in
    horreur, ende vervloekinge, de namen der genen,
    de welke met Goddeloose stellingen, ende
    vergiftige pennen, aande infallibele aucto-
    riteijt der Heilige bladeren hadden derven accoderen,
    dat in ede hem gedetineerde genoegsaam kennelijk is,
    immers behoorde te weesen, dat steets bij de
    politique magten is ingetoomt de licentie
    omme heterodoxe en ergelijke opinien het contenu
    vande Heiligen schrifture direct contarierende woorden
    volke te divulgeren, egter hij gedetineerde hem niet
    hadde ontsien, selfst te componeren, ende met den
    druk gemeen te maken, seker bouke geintituleert
    Hadriani Beverlandi de peccato orgininali
    kat'exochên sic muncipato dissortatio, dat hij gedetineerde
    meede was aucteur ende vervolgens
    hadde uijt gegeven Tractatum de stolatae
    virginitatis iure, ende laatstelik dat hij gedetineerde
    hadde geconcipieert, ende in geschrifte gestelt,
    drie boeken de prostibulis veterum, praetexerende
    nu dat hij deselve niet als naar praeallabele
    kennisse van den staat soude hebben laten uijtgaan
    aannemende hij gedetineerde deselve drie boeken, des
    belast zijnde, te exhiberen. Blijkende alle de voorschreven
    positiven, uijt sijn gedetineerdens eigen vrijwillige confessie
    bij hem voor een der heeren Assessoren, ende
    schepenen gedaan, continerende het eerstgenoemde
    bouk de peccato originali den seer goddeloose
    en gans abominabele heterodoxie, omtrent een
    poruct t’gunt met klaare ende uijtgedrukte
  • Mr. Johan van Vesanevelt Hooft Officier der
    stad Leijden ende promotor van de Acade-
    mie aldaar eijscher van sHeeren wegen in cas van
    delict, beclaagt in openbare vierschare voirde
    Edel Agtbare Heeren Rector ende Regters vande
    selve Vniversiteijt, Adriaan Beverland, out
    27 Jaren, geboortig van Middelburg, ende
    litmaat vande gemelde Vniversiteijt, iegen-
    woordig gedetineert inder studenten
    kamer, hem aanseggende ende de waarheijt
    is sulcx, dat alhoewel bij alle regtsinnige
    Christenen ten aller sijn geweest in
    horreur, ende vervloekinge, de namen der genen,
    de welke met Goddeloose stellingen, ende
    vergiftige pennen, aande infallibele aucto-
    riteijt der Heilige bladeren hadden derven accoderen,
    dat in ede hem gedetineerde genoegsaam kennelijk is,
    immers behoorde te weesen, dat steets bij de
    politique magten is ingetoomt de licentie
    omme heterodoxe en ergelijke opinien het contenu
    vande Heiligen schrifture direct contarierende woorden
    volke te divulgeren, egter hij gedetineerde hem niet
    hadde ontsien, selfst te componeren, ende met den
    druk gemeen te maken, seker bouke geintituleert
    Hadriani Beverlandi de peccato orgininali
    kat'exochên sic muncipato dissortatio, dat hij gedetineerde
    meede was aucteur ende vervolgens
    hadde uijt gegeven Tractatum de stolatae
    virginitatis iure, ende laatstelik dat hij gedetineerde
    hadde geconcipieert, ende in geschrifte gestelt,
    drie boeken de prostibulis veterum, praetexerende
    nu dat hij deselve niet als naar praeallabele
    kennisse van den staat soude hebben laten uijtgaan
    aannemende hij gedetineerde deselve drie boeken, des
    belast zijnde, te exhiberen. Blijkende alle de voorschreven
    positiven, uijt sijn gedetineerdens eigen vrijwillige confessie
    bij hem voor een der heeren Assessoren, ende
    schepenen gedaan, continerende het eerstgenoemde
    bouk de peccato originali den seer goddeloose
    en gans abominabele heterodoxie, omtrent een
    poruct t’gunt met klaare ende uijtgedrukte
  • Mr. Johan van Vesanevelt Hooft Officier der stad Leijden ende promotor van de Acade- mie aldaar eijscher van sHeeren wegen in cas van delict, beclaagt in openbare vierschare voirde Edel Agtbare Heeren Rector ende Regters vande selve Vniversiteijt, Adriaan Beverland, out 27 Jaren, geboortig van Middelburg, ende litmaat vande gemelde Vniversiteijt, iegen- woordig gedetineert inder studenten kamer, hem aanseggende ende de waarheijt is sulcx, dat alhoewel bij alle regtsinnige Christenen ten aller sijn geweest in horreur, ende vervloekinge, de namen der genen, de welke met Goddeloose stellingen, ende vergiftige pennen, aande infallibele aucto- riteijt der Heilige bladeren hadden derven accoderen, dat in ede hem gedetineerde genoegsaam kennelijk is, immers behoorde te weesen, dat steets bij de politique magten is ingetoomt de licentie omme heterodoxe en ergelijke opinien het contenu vande Heiligen schrifture direct contarierende woorden volke te divulgeren, egter hij gedetineerde hem niet hadde ontsien, selfst te componeren, ende met den druk gemeen te maken, seker bouke geintituleert Hadriani Beverlandi de peccato orgininali kat'exochên sic muncipato dissortatio, dat hij gedetineerde meede was aucteur ende vervolgens hadde uijt gegeven Tractatum de stolatae virginitatis iure, ende laatstelik dat hij gedetineerde hadde geconcipieert, ende in geschrifte gestelt, drie boeken de prostibulis veterum, praetexerende nu dat hij deselve niet als naar praeallabele kennisse van den staat soude hebben laten uijtgaan aannemende hij gedetineerde deselve drie boeken, des belast zijnde, te exhiberen. Blijkende alle de voorschreven positiven, uijt sijn gedetineerdens eigen vrijwillige confessie bij hem voor een der heeren Assessoren, ende schepenen gedaan, continerende het eerstgenoemde bouk de peccato originali den seer goddeloose en gans abominabele heterodoxie, omtrent een poruct t’gunt met klaare ende uijtgedrukte

    Let hier op

    Transcribeer de handgeschreven tekst in principe zo letterlijk mogelijk.

    Voor een goede werking van de automatische controle van je invoer en om verschillen in werkwijzen tussen archiefdiensten en onderzoekers te voorkomen, zijn er een paar uitzonderingen op het letterlijk transcriberen afgesproken:

    • Typ een ij voor y, behalve wanneer het echt een y moet zijn (bv. Lyon of hypotheek).
    • Typ afkortingen zoveel mogelijk voluit, behalve bij (samengestelde) woorden die je ook zo uit zou spreken (bv. t'selve blijft dus t'selve en wordt geen het selve).
    • In de oorspronkelijke tekst worden woorden op diverse manieren, al dan niet met streepjes, haaltjes e.d. afgebroken, maar gebruik in je transcriptie altijd een min-
      teken, zoals in modern Nederlands.

    Verschillen tussen kleine letters en hoofdletters, spaties, regeleinden en witregels worden tijdens de controle genegeerd, maar probeer deze voor de leesbaarheid natuurlijk wel zo letterlijk mogelijk over te nemen.

    'Wat staat daer?' is nadrukkelijk bedoeld om het lezen van oude handschriften te oefenen, niet om het maken van transcripties te leren. Wil je over dat laatste meer uitleg? Lees verder >