Hoog sterftecijfer door slechte hygiëne

Nijmegen had eind 19de eeuw een vrij hoog sterftecijfer
vergeleken met andere steden in Nederland. Dit leidde tot
vragen bij het Geneeskundig Staatstoezicht voor Gelderland
en Utrecht aan de voorzitter van de Gezondheids- Commissie
in de gemeente Nijmegen. Op deze manier wilde het Geneeskundig
Staatstoezicht druk uit oefenen op de gemeente om te komen tot
verbeteringen van de onhygiënische toestanden.

niveau
  • Met veel belangstelling heb ik kennis
    genomen van den inhoud Uwer missieve datum: 31 October 1896
    waarbij was gevoegd een afdruk van eene memorie ge-
    richt aan de Hooge Heeren leden van den Raad der gemeente
    Nijmegen.
    Zeer terecht wordt door Uwe Commissie gewezen op het
    betrekkelijk ongunstige sterftecijfer voor Nijmegen,
    eene gemeente toch die, wat hare ligging betreft, een
    ideaal-gemeente op hygiènisch gebied zoude kunnen
    zijn.
    Nijmegen gelegen op een zeer geschikte bodem, aan één
    sterk stroomende rivier, ten overvloede voorzien van
    eene waterleiding, zoodat de bewoners ten allen tijde over
    voortreffelijk drinkwater kunnen beschikken.
    En niettegenstaande blijft het sterftecijfer, in verge-
    lijking met sanitair veel minder gunstig gelegen
    gemeenten, eene betrekkelijk ongunstige verhouding
    vertoonen.
    De oorzaak daarvan is gelegen in de insanitaire toe-
    standen, die men, onbegrijpelijk nabij, zelfs in sommi-
    ge woningen of aangrenzende binnenplaatsen, zelfs in
    het centrum van de stad aantreft en waarop meermalen
    en nu wederom door Uw College terecht gewezen is.
    Daaraan paal en perk te stellen is plicht voor hen
    die eenig begrip hebben van het belang der hygiène voor
    eene gemeente
  • Met veel belangstelling heb ik kennis
    genomen van den inhoud Uwer missieve datum: 31 October 1896
    waarbij was gevoegd een afdruk van eene memorie ge-
    richt aan de Hooge Heeren leden van den Raad der gemeente
    Nijmegen.
    Zeer terecht wordt door Uwe Commissie gewezen op het
    betrekkelijk ongunstige sterftecijfer voor Nijmegen,
    eene gemeente toch die, wat hare ligging betreft, een
    ideaal-gemeente op hygiènisch gebied zoude kunnen
    zijn.
    Nijmegen gelegen op een zeer geschikte bodem, aan één
    sterk stroomende rivier, ten overvloede voorzien van
    eene waterleiding, zoodat de bewoners ten allen tijde over
    voortreffelijk drinkwater kunnen beschikken.
    En niettegenstaande blijft het sterftecijfer, in verge-
    lijking met sanitair veel minder gunstig gelegen
    gemeenten, eene betrekkelijk ongunstige verhouding
    vertoonen.
    De oorzaak daarvan is gelegen in de insanitaire toe-
    standen, die men, onbegrijpelijk nabij, zelfs in sommi-
    ge woningen of aangrenzende binnenplaatsen, zelfs in
    het centrum van de stad aantreft en waarop meermalen
    en nu wederom door Uw College terecht gewezen is.
    Daaraan paal en perk te stellen is plicht voor hen
    die eenig begrip hebben van het belang der hygiène voor
    eene gemeente
  • Met veel belangstelling heb ik kennis
    genomen van den inhoud Uwer missieve datum: 31 October 1896
    waarbij was gevoegd een afdruk van eene memorie ge-
    richt aan de Hooge Heeren leden van den Raad der gemeente
    Nijmegen.
    Zeer terecht wordt door Uwe Commissie gewezen op het
    betrekkelijk ongunstige sterftecijfer voor Nijmegen,
    eene gemeente toch die, wat hare ligging betreft, een
    ideaal-gemeente op hygiènisch gebied zoude kunnen
    zijn.
    Nijmegen gelegen op een zeer geschikte bodem, aan één
    sterk stroomende rivier, ten overvloede voorzien van
    eene waterleiding, zoodat de bewoners ten allen tijde over
    voortreffelijk drinkwater kunnen beschikken.
    En niettegenstaande blijft het sterftecijfer, in verge-
    lijking met sanitair veel minder gunstig gelegen
    gemeenten, eene betrekkelijk ongunstige verhouding
    vertoonen.
    De oorzaak daarvan is gelegen in de insanitaire toe-
    standen, die men, onbegrijpelijk nabij, zelfs in sommi-
    ge woningen of aangrenzende binnenplaatsen, zelfs in
    het centrum van de stad aantreft en waarop meermalen
    en nu wederom door Uw College terecht gewezen is.
    Daaraan paal en perk te stellen is plicht voor hen
    die eenig begrip hebben van het belang der hygiène voor
    eene gemeente
  • TWV0IHZlZWwgYmVsYW5nc3RlbGxpbmcgaGViIGlrIGtlbm5pcwpnZW5vbWVuIHZhbiBkZW4gaW5ob3VkIFV3ZXIgbWlzc2lldmUgZGF0dW06IDMxIE9jdG9iZXIgMTg5Ngp3YWFyYmlqIHdhcyBnZXZvZWdkIGVlbiBhZmRydWsgdmFuIGVlbmUgbWVtb3JpZSBnZS0KcmljaHQgYWFuIGRlIEhvb2dlIEhlZXJlbiBsZWRlbiB2YW4gZGVuIFJhYWQgZGVyIGdlbWVlbnRlCk5pam1lZ2VuLgpaZWVyIHRlcmVjaHQgd29yZHQgZG9vciBVd2UgQ29tbWlzc2llIGdld2V6ZW4gb3AgaGV0CmJldHJla2tlbGlqayBvbmd1bnN0aWdlIHN0ZXJmdGVjaWpmZXIgdm9vciBOaWptZWdlbiwKZWVuZSBnZW1lZW50ZSB0b2NoIGRpZSwgd2F0IGhhcmUgbGlnZ2luZyBiZXRyZWZ0LCBlZW4KaWRlYWFsLWdlbWVlbnRlIG9wIGh5Z2nDqG5pc2NoIGdlYmllZCB6b3VkZSBrdW5uZW4Kemlqbi4KTmlqbWVnZW4gZ2VsZWdlbiBvcCBlZW4gemVlciBnZXNjaGlrdGUgYm9kZW0sIGFhbiDDqcOpbgpzdGVyayBzdHJvb21lbmRlIHJpdmllciwgdGVuIG92ZXJ2bG9lZGUgdm9vcnppZW4gdmFuCmVlbmUgd2F0ZXJsZWlkaW5nLCB6b29kYXQgZGUgYmV3b25lcnMgdGVuIGFsbGVuIHRpamRlIG92ZXIKdm9vcnRyZWZmZWxpamsgZHJpbmt3YXRlciBrdW5uZW4gYmVzY2hpa2tlbi4KRW4gbmlldHRlZ2Vuc3RhYW5kZSBibGlqZnQgaGV0IHN0ZXJmdGVjaWpmZXIsIGluIHZlcmdlLQpsaWpraW5nIG1ldCBzYW5pdGFpciB2ZWVsIG1pbmRlciBndW5zdGlnIGdlbGVnZW4KZ2VtZWVudGVuLCBlZW5lIGJldHJla2tlbGlqayBvbmd1bnN0aWdlIHZlcmhvdWRpbmcKdmVydG9vbmVuLgpEZSBvb3J6YWFrIGRhYXJ2YW4gaXMgZ2VsZWdlbiBpbiBkZSBpbnNhbml0YWlyZSB0b2UtCnN0YW5kZW4sIGRpZSBtZW4sIG9uYmVncmlqcGVsaWprIG5hYmlqLCB6ZWxmcyBpbiBzb21taS0KZ2Ugd29uaW5nZW4gb2YgYWFuZ3JlbnplbmRlIGJpbm5lbnBsYWF0c2VuLCB6ZWxmcyBpbgpoZXQgY2VudHJ1bSB2YW4gZGUgc3RhZCBhYW50cmVmdCBlbiB3YWFyb3AgbWVlcm1hbGVuCmVuIG51IHdlZGVyb20gZG9vciBVdyBDb2xsZWdlIHRlcmVjaHQgZ2V3ZXplbiBpcy4KRGFhcmFhbiBwYWFsIGVuIHBlcmsgdGUgc3RlbGxlbiBpcyBwbGljaHQgdm9vciBoZW4KZGllIGVlbmlnIGJlZ3JpcCBoZWJiZW4gdmFuIGhldCBiZWxhbmcgZGVyIGh5Z2nDqG5lIHZvb3IKZWVuZSBnZW1lZW50ZQ==

    Let hier op

    Transcribeer de handgeschreven tekst in principe zo letterlijk mogelijk.

    Voor een goede werking van de automatische controle van je invoer en om verschillen in werkwijzen tussen archiefdiensten en onderzoekers te voorkomen, zijn er een paar uitzonderingen op het letterlijk transcriberen afgesproken:

    • Typ een ij voor y, behalve wanneer het echt een y moet zijn (bv. Lyon of hypotheek).
    • Typ afkortingen zoveel mogelijk voluit, behalve bij (samengestelde) woorden die je ook zo uit zou spreken (bv. t'selve blijft dus t'selve en wordt geen het selve).
    • In de oorspronkelijke tekst worden woorden op diverse manieren, al dan niet met streepjes, haaltjes e.d. afgebroken, maar gebruik in je transcriptie altijd een min-
      teken, zoals in modern Nederlands.

    Verschillen tussen kleine letters en hoofdletters, spaties, regeleinden en witregels worden tijdens de controle genegeerd, maar probeer deze voor de leesbaarheid natuurlijk wel zo letterlijk mogelijk over te nemen.

    Kijk voor uitgebreide tips voor het maken van transcripties op 'Wat staat daar?' bij: Aanwijzingen voor transcripties.

    'Wat staat daer?' is nadrukkelijk bedoeld om het lezen van oude handschriften te oefenen, niet om het maken van transcripties te leren. Wil je over dat laatste meer uitleg? Lees verder >